Matla a bohareng - mathata le litharollo
1. Bolo ea ligrama tse 200, e hoketsoeng qetellong ea thapo, e potoloha ka selikalikoe se otlolohileng ka lebelo le potolohang la 5 rad s-1Haeba bolelele ba thapo e le 60 cm, ke bokae matla a bohareng?
Kjoale:
Ntho ea boima (m) = 200 gr = 200/1000 kg = 2/10 kg = 0.2 kg
Lebelo la Angular (ω) = 5 rad/s
Bolelele ba thapo = radius (r) = 60 cm = 60/100 m = 0.6 m
Ho batloa: Matla a bohareng
Tharollo:
Matla a bohareng ke matla a hlahang a bakang ho potlaka ha bohareng.
Tekanyo ea matla a bohareng:
∑F = mas
∑F = mv2/r = m ω2 r
∑F= Matla a bohareng, m = boima ba ntho, v = lebelo le otlolohileng, ω = lebelo la maqhubu, r = radius.
∑F = m ω2 r = (0.2)(5)2 (0.6) = (0.2)(25)(0.6) = 3 N
2. Lejoe le khomaretsoeng qetellong ea thapo 'me le potoloha ka selikalikoe se otlolohileng ke seithuti. Haeba lebelo la ho qetela la lejoe = 2 x lebelo la pele, joale matla a bohareng ke afe.
Tse tsejoang:
Boima ba lejoe = m
Lebelo la Lejoe = v
Bolelele ba thapo = radius = r
Oa Batla: Matla a bohareng
Tharollo:

3. Tsela e kobehileng ea radius R e entsoe ka tsela eo koloi e tsamaeang ka lebelo la 10 ms-1 e ka buisana ka ho reteleha ka mokhoa o sireletsehileng. Coefficient ea khohlano e sa fetoheng pakeng tsa koloi le tsela = 0.5. Radius ke eng? Ho potlakisa ka baka la matla a khoheli (g) = 10 ms-2.
Tse tsejoang:
Lebelo (v) = 10 m/s
Palo e lekanang ea khohlano e sa fetoheng pakeng tsa koloi le tsela (μ)s= 0.5
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Oa Batla: Radius
Tharollo:
Matla a le mong feela a ka lehlakoreng le otlolohileng ke matla a khohlano e sa fetoheng. Tekanyo ea khohlano e sa fetoheng:

4. Palo e lekanang ea khohlano e sa fetoheng pakeng tsa thaere le tsela ke 0.4. Haeba ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli e le 10 m/s2, lebelo le phahameng ka ho fetisisa leo koloi e ka le fetolang ntle le ho thella tseleng e kobehileng ke lefe.
Tse tsejoang:
Koefficient ea khohlano e sa fetoheng (μ)s= 0.4
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Radius ea tsela (R) = limithara tse 40
Oa Batla: lebelo le phahameng ka ho fetisisa (v)
Tharollo:
Tekanyo ea molao oa bobeli oa Newton ka motsamao o chitja o tšoanang:
![]()
ΣF = matla a bohareng = matla a letlooa, m = mesele, e lengs = ho potlaka ha bohareng, v = lebelo le otlolohileng, R = radius ea tsela
Matla a bohareng
Matla a bohareng ke matla a sebele a hlahisang ho potlaka ha bohareng. Tabeng ena, matla a bohareng ke matla a khohlano e sa fetoheng.
Tekanyo ea matla a khohlano e sa fetoheng:
![]()
μs = coefficient ea khohlano e sa fetoheng, w = boima ba 'mele, m = boima, g = ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli
Lebelo le phahameng ka ho fetisisa (v):

- Matla a bohareng ke eng?
- Araba: Matla a bohareng ke matla a sebetsang nthong e tsamayang tseleng e chitja, e lebisitsweng bohareng ba sedikadikwe kapa tsela. A ikarabella bakeng sa ho boloka ntho e ntse e tsamaya ka sedikadikwe.
- Matla a bohareng a fapana joang le matla a bohareng?
- Araba: Matla a bohareng ke matla a sebele a sebetsang nthong ho e boloka e tsamaea tseleng e chitja. Ka lehlakoreng le leng, matla a bohareng ke matla a bonoang a bonahalang a sutumelletsa ntho hole le bohareng ba selikalikoe ha a bonoa ho tsoa foreiming e potolohang ea litšupiso. Matla a bohareng hangata a bitsoa matla a "iqapetsoeng" kapa "a bohata".
- Ho etsahala'ng haeba matla a bohareng a ntho e potolohang a tlosoa ka tšohanyetso?
- Araba: Haeba matla a bohareng a ntho e potolohang a tlosoa ka tšohanyetso, ntho eo e tla tsamaea ka mola o otlolohileng ho ea tseleng e chitja moo matla a tlositsoeng teng, ho latela molao oa pele oa Newton oa motsamao.
- Matla a hlokahalang a bohareng a fetoha joang ka radius ea tsela e chitja bakeng sa lebelo le sa fetoheng?
- Araba: Matla a hlokahalang a bohareng a lekana ka tsela e fapaneng le radius ea tsela e chitja. Haeba lebelo le lula le tsitsitse empa radius e eketseha, matla a bohareng a hlokahalang aa fokotseha, 'me ka tsela e fapaneng.
- Matla a bohareng a fetoha joang haeba lebelo la ntho e tsamaeang ka selikalikoe le imena habeli?
- Araba: Matla a bohareng a lekana ka ho toba le sekwere sa lebelo la ntho. Kahoo, haeba lebelo le imenne habeli, matla a bohareng a hlokahalang a ba maholo ka makhetlo a mane.
- Na matla a khoheli a ka sebetsa e le matla a bohareng?
- Araba: E, matla a khoheli a ka sebetsa e le matla a bohareng. Mohlala o motle ke matla a khoheli a pakeng tsa Lefatše le Khoeli, a bolokang Khoeli e potoloha Lefatše.
- Ke hobane'ng ha u ikutloa u sutumelletsoa ka thoko ha u nka tsela e bohale koloing?
- Araba: Ha koloi e reteleha ka bohale, matla a bohareng a sebetsa bohareng ba ho reteleha, a boloka koloi tseleng ea eona e chitja. Leha ho le joalo, 'mele oa hau o atisa ho tsoela pele ka tsela e otlolohileng ka lebaka la ho se sebetse hantle. Ho sutumelletsa hona ho kantle hoo u ho utloang ke karabelo ho matla a bohareng 'me hangata ho fosahetse e le "matla a bohareng."
- Boima ba ntho bo ama matla a bohareng a hlokahalang bakeng sa motsamao o chitja ka lebelo le sa fetoheng joang?
- Araba: Matla a bohareng a hlokahalang a lekana ka ho toba le boima ba ntho. Haeba boima ba ntho bo imenne habeli, matla a bohareng a hlokahalang le ona a imena habeli, ha ho nahanoa hore lebelo le radius li lula li tsitsitse.
- Khohlano e bapala karolo efe matleng a bohareng ha koloi e reteleha?
- Araba: Ha koloi e reteleha, ke matla a khohlano pakeng tsa mabili le tsela a fanang ka matla a hlokahalang a bohareng ho boloka koloi tseleng e kobehileng. Haeba ho ne ho se na khohlano (mohlala, tseleng e leqhoa), koloi e ne e ke ke ea khona ho reteleha 'me e ne e tla thellela ka ntle.
- Na kgatello e ka hara thapo e ka sebetsa jwalo ka matla a bohareng?
- Araba: E, kgatello khoeleng kapa thapong e ka sebetsa e le matla a bohareng. Mohlala, ha ntho e dikoloswa tseleng e chitja ho sebediswa khoele, kgatello khoeleng e fana ka matla a hlokahalang a bohareng ho boloka ntho e ntse e tsamaya ka hara selikalikoe.