Maitiro Ekuchengetedza Vananyamukuta Muzviitiko Zvepfari
Pfari chirwere chisingaperi chetsinga chinoratidzwa nekatsika kekungogara uchibatwa nepfari nekuda kwekushanda kwemagetsi muuropi zvisina kujairika. Muvakadzi vari pazera rekubereka, pfari ine zvayakanakira zvikuru pahutano hwekubereka, pamuviri, pakusununguka, pakuchengetwa kwemwana achangoberekwa, uye pakuzvarwa. Nokudaro, vananyamukuta vanoita basa guru mukupa rubatsiro rwakachengeteka, rwakakwana, uye rwakanangana naamai. Chinyorwa chino chinotaura nezvenzira dzekutarisira vananyamukuta pfari, kubva pakuongorora nekuronga kusvika pakuitwa nekuongorora, zvichisimbisa dzidzo, kushanda pamwe chete, uye kudzivirira matambudziko.
1. Nheyo dzeKuchengetedza Kubereka kwePfupfu
Kutarisirwa kwevananyamukuta vane pfari kunotarisa panheyo nhatu huru. Chekutanga, kuve nechokwadi chekuti amai nemwana ari mudumbu vakachengeteka kubva panjodzi yekubatwa nepfari nekukuvara. Chechipiri, kuve nechokwadi chekuti vanotevedzera mishonga yekudzivirira pfari (AED) uku vachideredza migumisiro yakaipa pakuzvitakura. Chechitatu, kuvaka rutsigiro kuburikidza nedzidzo yemhuri, kuronga kubereka, uye kushanda pamwe chete kwevashandi pamwe chete (vanachiremba vezvekubereka, vanachiremba vetsinga, nevana vevana, kana zvichidikanwa).
Vananyamukuta havatsivi basa revanachiremba mukurapa tsinga, asi vananyamukuta ndivo vane basa rekuona njodzi dziripo nekukurumidza, kutarisa mamiriro eamai, uye kutora matanho ekubatsira panguva yepfari, pamwe nekuona kuti amai vanowana rubatsiro panguva yakakodzera.
2. Ongororo yakazara
Maitiro ekuongorora vanaamai vane pfari anofanira kuitwa nenzira yakarongeka:
a) Nhoroondo yezvirwere nepfari
Nyamukuta anofanira kuongorora rudzi rwepfari, zera pakutanga kuonekwa, kuwanda kwepfari (semuenzaniso, huwandu hwepfari pamwedzi), nguva yadzo, zvinokonzeresa (kushaya hope, kushushikana, kurasikirwa nemishonga, mwenje inopenya), uye zviratidzo zve aura. Bvunza nezvepfari yekupedzisira, kana status epilepticus yakaitika, uye kana paine kukuvara kwakakonzerwa nepfari.
b) Nhoroondo yezvekurapa
Ongorora rudzi rweAED rwakashandiswa, chiyero, nguva, kutevedzera mitemo, migumisiro, uye nhoroondo yekuchinja kwemishonga. Munguva yekuzvitakura, mimwe mishonga inoda kugadziriswa kwechiyero nekuda kwekuchinja kwemetabolism. Vananyamukuta vanofanirawo kuona kuti vanaamai havaregi mishonga yavo vari vega, sezvo izvi zvinogona kukonzera pfari dzakanyanya.
c) Mamiriro ekusununguka uye mamiriro epamuviri
Ita ongororo yakajairika yekuzvitakura: zera repamuviri, kufamba kwemwana ari mudumbu, zviratidzo zvengozi, BP, kuzvimba, kubuda ropa, nezvimwe zvichemo. Ziva dzimwe njodzi dzakadai se preeclampsia, anemia, uye matambudziko ekurara, izvo zvinogona kuwedzera kudzora pfari.
d) Kuongororwa kwemuviri nekutsigira
Tarisa zviratidzo zvehupenyu, mamiriro epfungwa (pfungwa, kutarisa kwaanoita), uye kuongororwa kwakajairika. Kana nzvimbo dzichibvumira, mhedzisiro yerabhoritari ine chekuita nepamuviri (Hb, mapuroteni emuweti) inofanira kuongororwa. Pakutarisira pfari, kutarisa huwandu hwemishonga ibasa rachiremba, asi nyamukuta anogona kubatsira kuongorora zviratidzo zvehupfu hwemishonga (semuenzaniso, dzungu rakakomba, ataxia, mapundu) uye kutumira murwere zvinoenderana nazvo.
e) Mativi epfungwa nemagariro evanhu
Pfari inowanzo kukonzera kuzvidya mwoyo, rusarura, kutya kubata pamuviri/kubereka, uye matambudziko ekuzvivimba. Ongorora rutsigiro rwemhuri, mamiriro ehupfumi, mukana wekuwana rubatsiro rwehutano, uye mukana wemhirizhonga mudzimba. Zvinhu zvepfungwa zvinopesvedzera kutevedzera kurapwa uye kunaka kwehupenyu.
3. Kuongororwa kweUmbungu uye Kuziva Njodzi
Mushure mekuongorora, nyamukuta anounganidza matambudziko nenjodzi, semuenzaniso:
– Njodzi yekukuvara kuna amai nekuda kwepfari (kudonha, kukuvara kwemusoro).
– Njodzi yekushaya oksijeni mumuviri wemwana kana pfari dzikatora nguva refu.
– Kusatevedzera mitemo yeAED nekuda kwekutya nezvemigumisiro pamwana ari mudumbu.
– Kusarara zvakanaka kana kuneta zvinoita kuti munhu adzokezve nechirwere chepfari.
– Kunetseka nezvepamuviri nekusununguka.
Kuziva njodzi idzi kwakakosha pakugadzira hurongwa hwekuchengetedza hunodzivirira, kwete kungogadzirisa matambudziko chete.
4. Kuronga Kutarisira
Kuronga kutarisirwa kwevana vane pfari kunosanganisira:
a) Hurongwa hwekushanya nekutarisa
Vananyamukuta vanoronga kushanya kuANC nguva nenguva vachinyatsoongorora zviratidzo zvengozi, maitiro ekurara, kushushikana, uye kushandisa mishonga zvakanaka. Kurudzirai vanaamai kuti vanyore nguva dzechirwere chepfari, zvinovaratidza nguva dzepfari, zvinokonzera pfari, uye mamiriro ezvinhu akapoteredza.
b) Dzidzo yevanaamai nemhuri
Zvinhu zvekudzidzisa zvinofanira kukosheswa:
– Zvakakosha kutora mishonga yeAED sezvakarairwa uye kwete kungoerekana wamira.
– Dzivisa zvinhu zvinokukonzera kuzvidya mwoyo: kunonoka kurara, kudya kusvika kunonoka, kushushikana zvakanyanya, doro (kana riripo), uye kuneta.
- Nzira dzakanaka dzekurara uye kudzora kushushikana.
– Zviratidzo zvengozi yekuzvitakura uye nguva yekuenda kuchipatara.
- Rubatsiro rwekutanga rwechirwere chepfari kumhuri.
c) Kuronga kubereka uye kutumira kune mumwe munhu
Gadzira hurongwa hwekuzvarwa: nzvimbo yakakwana yekuberekera, kutakurwa, munhu anotsigira, uye hurongwa hwekutumira kune mumwe munhu kana paine pfari dzinodzokororwa, BP yakakwira, kana kubuda ropa. Vanaamai vane pfari isingadzoreki kana nhoroondo yechirwere chepfari vanofanira kuronga kusununguka munzvimbo ine hunyanzvi hwekutarisira njodzi uye kushanda pamwe chete mumabasa akasiyana-siyana.
5. Kuitwa kweKutarisirwa kweVananyamukuta (Zviito)
a) Kutarisirwa panguva yekuzvitakura (ANC)
Nyamukuta anovimbisa kuti amai:
- Tora OAE nguva nenguva.
– Gadzirisa kudya zvine mwero, inwa mvura yakakwana, uye usarega kudya.
- Kudzora kuneta nekuzorora zvakakwana.
– Dzivisa mabasa ane njodzi huru kana pfari dzichiri kuwanda (semuenzaniso kushambira uri wega, kufamba daro refu usina mumwe munhu).
- Iva nerutsigiro rwemhuri mukutarisa mishonga nekuchengetedzeka kumba.
b) Nzira dzekubatsira kwekutanga panguva yepfari
Kana amai vakabatwa nepfari kukiriniki kana kumba:
1. Chengetedza zvakachengeteka: chengeta zvinhu zvakaoma/zvakapinza, sunungura mbatya dzakasimba.
2. Isa parutivi rwako (nzvimbo yekupora) kudzivirira kufema.
3. Usaise zvinhu mumuromo mako uye usadzivise kufamba-famba nechisimba.
4. Tarisa nguva yechirwere ichi, maitiro ekufema, uye ruvara rweganda.
5. Kana pfari yamira, ongorora pfungwa dzako nekukuvara kwadzo.
6. Endai kuchipatara nekukasika kana pfari yacho ikatora maminitsi anopfuura mashanu, ikadzoka isina kupora, iine kukuvara, kufema, kubuda ropa, kana kurasikirwa nepfungwa kwenguva refu.
Nzira iyi inokosha nekuti matambudziko makuru epfari panguva yekuzvitakura ihypoxia, aspiration, uye kukuvara kunogona kukuvadza amai nemwana ari mudumbu.
c) Kutarisirwa kwemwana panguva yekusununguka (kubereka mwana)
Munguva yekusununguka, vananyamukuta vanofanira kugadzira nzvimbo inoderedza njodzi yepfari: imba yakanyarara, chiedza chisina kujeka, rutsigiro rwemanzwiro, uye kushushikana kushoma. Tarisa zviratidzo zvakakosha uye kufambira mberi kwekusununguka nguva dzose. Iva nechokwadi chekuti amai havana kupera mvura mumuviri kana kuneta zvakanyanya. Ipa nzira yekutumira vana nekukurumidza kana paine pfari kana matambudziko ekusununguka.
Kana pfari dzikaitika panguva yekusununguka, ipa rubatsiro rwekutanga, tarisa mwana ari mudumbu kana zvichibvira, uye kurumidza kuronga kutumira/kubatsirana zvichienderana nemutemo wechipatara.
d) Kuchengetwa kwemwana mushure mekusununguka nekuyamwisa
Munguva yekusununguka, njodzi yekubatwa nepfari inogona kuwedzera nekuda kwekushaya hope, kurwadziwa, uye kushushikana kwekutarisira mwana. Vananyamukuta vanoita basa mu:
– Gadzira nzira yekuzorora (semuenzaniso kurara mwana paanorara, kugovana mabasa nemhuri).
- Tarisa kutevedzera mishonga.
– Kupa mazano ekuyamwisa sezvinokurudzirwa nevashandi vezvehutano; kazhinji, kuyamwisa kunogona kuitwa, asi kunoda kutariswa kana paine migumisiro yekunyaradza mwana.
– Dzidziso yekuchengetedza vana: kugeza vana neshamwari, kuchinja manapukeni panzvimbo yakaderera, uye kudzivirira kutakura vana munzvimbo dzakakwirira kana pfari dzisati dzadzorwa.
6. Kuongorora neKutevera
Kuongorora kunoitwa nekuongorora:
– Kuwanda uye kudzora pfari (ingave dzichiderera, dzichiramba dzakafanana, kana kuti dzichiwedzera).
- Kutevedzera mitemo yekutora OAE.
- Kugadzirira kwemhuri kuita zvirongwa zvekubatsira kwekutanga uye zvekupa rubatsiro.
– Mamiriro epamuviri/pashure pekusununguka: zviratidzo zvehupenyu, kunyunyuta, mamiriro epfungwa (kushushikana/kuora mwoyo), uye kubudirira kwekuyamwisa nekutarisira mwana.
Kana paine kuwanda kwekufa nepfari, migumisiro yemishonga, kana zviratidzo zvengozi yekusununguka, nyamukuta anofanira kukurumidza kutumira tsamba yekukurudzira uye kunyora zvese zvawanikwa.
Penutup
Nzira dzekuchengetedza pfari dzinoda kuongororwa kwakanyatsojeka, dzidzo inogara iripo, uye kushanda pamwe chete nevamwe vanopa hutano. Chinangwa chikuru ndechekudzivirira pfari, kuchengetedza kuchengetedzeka kwaamai nemwana ari mudumbu, uye rutsigiro rwepfungwa kuti amai vanzwe vakachengeteka panguva yekuzvitakura, pakusununguka, uye mushure mekusununguka. Nekutarisirwa kwakakwana kwevana vadiki uye kupindura nekukurumidza kune emergency, vakadzi vane pfari vachiri nemukana wakanaka wekuva nepamuviri nekusununguka kwakanaka, pamwe nekuzvara mwana ane hutano.
