Kukosha kweDzidzo yeNjodzi kuVakadzi Vane Mimba
Kubata pamuviri inguva yetariro huru uye nguva inoda kutarisirwa kwakakosha kuhutano. Kuchinja kwemahormone, masoja ekudzivirira muviri, uye mamiriro emuviri panguva yekuzvitakura kunoita kuti vanaamai vave panjodzi yekubatwa nezvirwere zvakasiyana-siyana. Panguva imwe chete, hutano hwevanaamai hunokanganisa zvikuru kukura nekukura kwemwana ari mudumbu. Apa ndipo panobatanidzwa majekiseni: hazvingodziviriri amai kubva kuzvirwere zvinotapukira chete , asi zvinogonawo kupa dziviriro yekutanga kumwana mushure mekuzvarwa. Nokudaro, dzidzo nezvekubaiwa majekiseni kuvakadzi vane pamuviri inokosha pakuona kuti amai vese vane pamuviri vanogona kuita sarudzo dzine ruzivo, dzakachengeteka, uye dzine humbowo.
Sei vakadzi vane pamuviri vachida ruzivo rwakarurama nezve majekiseni?
Munzvimbo zhinji, majekiseni achiri kupoteredzwa nengano nezvinonetsa—kubva panyaya ye "majekiseni anokonzera kuremara kwekuzvarwa" kusvika papfungwa yekuti anogona kukonzera kupererwa kwepamuviri. Zvisinei, haasi majekiseni ese "akachengeteka kumunhuwo zvake" uye "ane njodzi kuvakadzi vane pamuviri ." Kutaura zvazviri, mamwe majekiseni anokurudzirwa nekuda kwekubatsira kwawo kukuru uye njodzi shoma. Dzidzo inobatsira vakadzi vane pamuviri kusiyanisa pakati peruzivo rwesainzi nenhema, kuitira kuti zvisarudzo zvisave zvekutya.
Uyezve, sarudzo dzekubaiwa majekiseni hadzisi nyore. Mamwe majekiseni anokurudzirwa kune mamwe ma trimester, mamwe anofanira kunonoka, uye mamwe haakurudzirwi panguva yekuzvitakura. Pasina dzidzo yakakwana, vakadzi vane pamuviri vanogona kupotsa majekiseni akakosha kana kugamuchira majekiseni asina kukodzera mamiriro avo. Ruzivo rwakajeka kubva kunyanzvi dzehutano ndiro danho rekutanga rekuona kuti vanaamai vanodzivirira zvakakwana.
Kubata pamuviri uye shanduko muhurongwa hwekudzivirira muviri
Munguva yekuzvitakura, muviri waamai unogadziriswa zvinhu zvakaoma kuitira kuti mwana ari mudumbu—uyo ane majini "akasiyana"—akwanise kukura zvakanaka pasina kurambwa nemasoja ekudzivirira muviri. Izvi zvinochinja maitiro emasoja ekudzivirira muviri kune mamwe hutachiona. Nekuda kweizvozvo, zvimwe zvirwere zvinotapukira zvinogona kukonzera zviratidzo zvakanyanya mumadzimai ane pamuviri kupfuura mumadzimai asina pamuviri.
Semuenzaniso, hutachiona hwefuruwenza hunogona kuwedzera njodzi yezvinetso zvekufema mumadzimai ane pamuviri. Zvirwere zvakaita sechikosoro chinoputika (pertussis) zvinogona kuva nengozi kuvana vacheche vasati vawana dziviriro yakakwana yekudzivirira muviri. Dzidzo nezvekubaya inobatsira vanaamai kunzwisisa kuti chinangwa chekubaiwa majekiseni hachisi chekungo "dzivirira kurwara," asiwo kudzivirira matambudziko akakomba anogona kutyisidzira amai nemwana.
Mabhenefiti ekubaiwa majekiseni: dziviriro mbiri kuna amai nemwana
Chimwe chezvikonzero zvikuru nei kubaiwa majekiseni panguva yekuzvitakura kwakakosha ipfungwa yekudzivirira muviri kaviri. Kana amai vakagamuchira majekiseni panguva yekuzvitakura, muviri wavo unogadzira majekiseni. Majekiseni aya anogona kuyambuka placenta opa dziviriro isina kusimba kumwana mumwedzi mishoma yekutanga yehupenyu—nguva iyo mwana achiri mudiki zvakanyanya kuti agamuchire majekiseni enguva dzose kana kuti asati awana dziviriro yakasimba.
Muenzaniso unowanzo kurukurwa ndeweTdap (tetanus, diphtheria, uye pertussis). Iyi jekiseni inogona kubatsira kudzivirira vacheche kubva kupertussis, iyo inogona kukonzera kukosora kwakanyanya, kupererwa nemweya, uye kunyange kufa. Dzidzo inobatsira vanaamai kunzwisisa kuti kubaiwa majekiseni panguva yekuzvitakura hakusi "kwaamai chete," asi kungoisa mari muhutano hwevana vavo kubva pazera diki.
Ndeapi majekiseni anowanzo kurudzirwa?
Zvinokurudzirwa kuti munhu apihwe majekiseni zvinogona kusiyana kubva kunyika kuenda kunyika uye zvinoenderana nemamiriro ehutano hwemunhu. Zvisinei, kazhinji, majekiseni akawanda anowanzo kurudzirwa panguva yekuzvitakura nekuda kwekuchengetedzeka kwawo uye kubatsira kwawo. Semuenzaniso:
1. Mushonga wekudzivirira furuwenza: Unowanzo kurudzirwa vakadzi vane pamuviri nekuti furuwenza inogona kunyanyisa panguva yekuzvitakura, uye mwana anowanawo dziviriro isina kupindira mushure mekuzvarwa.
2. Mushonga weTdap: Unowanzo kurudzirwa mune mamwe ma trimester emwedzi mitatu kudzivirira vacheche kubva kupertussis.
3. Jekiseni reCOVID-19 (zvichienderana nemitemo nemamiriro emunharaunda): Mitemo yakawanda yehutano yakatsigira jekiseni reCOVID-19 panguva yekuzvitakura nekuti njodzi yezvinetso zveCOVID-19 inogona kuwedzera mumadzimai ane pamuviri.
Dzidzo yakakosha kuti vanaamai vanzwisise kuti mishonga iyi yakawanda haina simba, kana kuti yakavakirwa patekinoroji, uye haina mavhairasi mhenyu, anogona kudzokororwa. Kana paine tsananguro chaiyo, kugamuchira mishonga iyi kunowanzowedzera.
Majekiseni anoda kungwarira kana kuti anowanzo dzivirirwa
Haasi majekiseni ese anopiwa panguva yekuzvitakura. Majekiseni mhenyu, asina kusimba anowanzo dzivirirwa nekuti anoisa njodzi kumwana ari mudumbu, kunyangwe zviitiko zvakaipa zvisingawanzoitiki. Mienzaniso yemajekiseni asingawanzo kukurudzirwa panguva yekuzvitakura inosanganisira majekiseni e measles-rubella (MMR) uye varicella (varicella-zoster). Saka, kudzidziswa nezvekutora pamuviri kwakakoshawo kuitira kuti vakadzi vagone kupedzisa majekiseni anodiwa vasati vabata pamuviri.
Nekudzidziswa, vanaamai havafanirwe kutya kana vakapihwa majekiseni vasati vaona kuti vane pamuviri. Mune mamwe mamiriro ezvinhu, vanachiremba vanoongorora njodzi uye vanopa matanho akakodzera ekutevera. Kutya kunokonzerwa neruzivo rusina chokwadi kunogona kuwedzera kushushikana panguva yekuzvitakura, izvo zvinokanganisa amai nemwana ari mudumbu.
Kukunda kusava nechokwadi nekutya: basa redzidzo yetsitsi
Vakadzi vazhinji vane pamuviri vanonetseka nezve "kuyedza chimwe chinhu chitsva" panguva yekuzvitakura. Apa ndipo panokosha dzidzo yetsitsi uye yekutaurirana. Vanopa hutano vanofanirwa kutsanangura mabhenefiti, njodzi, uye migumisiro inogona kuitika mumutauro uri nyore kunzwisisa. Migumisiro midiki yakadai sekurwadziwa panzvimbo yekubaiwa jekiseni, kushaya simba, kana fivha shoma inowanzoonekwa uye kazhinji haina njodzi. Tsananguro iyi yakakosha kudzivirira vanaamai kuti vasatye kana vakasangana nemaitiro akajairika mushure mekubayiwa jekiseni.
Dzidzo inofanirawo kupa mukana wemibvunzo. Kana vanaamai vakanzwa kunzwiwa, vanowanzovimba nemazano ekurapa. Kusiyana neizvi, kana dzidzo ikapihwa nenzira yekutonga kana yekumanikidza, vanaamai vanogona kuramba kana kutsvaga ruzivo kubva kunzvimbo dzisina chokwadi.
Kukanganisa kwedzidzo pahutano hweveruzhinji
Dzidziso yekubaiwa nhomba kuvakadzi vane pamuviri haingogumiri pahutano hwemunhu mumwe nemumwe asiwo pahutano hweveruzhinji. Kana vakadzi vakawanda vane pamuviri vakabaiwa nhomba sezvinokurudzirwa, kuwanda kwezvirwere zvinotapukira kunogona kudzikira. Vana vanozvarwa vanowanawo dziviriro iri nani pakutanga, kunyanya vasati vawana majekiseni avo akazara.
Uyezve, dzidzo yakanaka inobatsira kuderedza kupararira kwemashoko asina kururama mumhuri nemunharaunda. Sarudzo dzehutano dzevakadzi vazhinji vane pamuviri dzinokanganiswa nevadiwa vavo, vabereki, kana nharaunda. Kana vanaamai vaine kunzwisisa kwakasimba, vanogona kukurukura nyaya nemhuri dzavo nechivimbo uye havazonyanyi kukanganiswa nemakuhwa.
Maitiro ekudzidzisa anoshanda
Kuti pave nechokwadi chekuti dzidzo inoshanda, nzira dzakasiyana-siyana dzinogona kushandiswa. Chekutanga, batanidza dzidziso yekubaiwa majekiseni mukutarisira vana vasati vazvarwa (kuongororwa kwepamuviri nguva dzose). Chechipiri, shandisa nzira dzakasiyana-siyana: mabhurocha, maposta, mavhidhiyo mapfupi, makirasi evana vasati vazvarwa, uye mazano emunhu mumwe nemumwe. Chechitatu, iva nechokwadi chekuti ruzivo rwunopihwa nguva dzose navanachiremba, vananyamukuta, nevamwe vashandi vehutano kudzivirira kuvhiringidzika.
Zvakakoshawo kuti dzidzo ienderane nekwakabva amai—maererano nedzidzo, tsika, uye mukana wekuwana ruzivo. Madzimai anogara munzvimbo dzisina mukana wekuwana rubatsiro vanoda nzira yakasiyana neyevaya vari mumaguta. Apa ndipo panonyanya kukosha basa renzvimbo dzehutano dzemunharaunda (Puskesmas), nzvimbo dzehutano dzakabatanidzwa (Posyandu), nemapoka ehutano.
Mhedziso
Dzidzo pamusoro pekubaiwa majekiseni evakadzi vane pamuviri idanho rakakosha mukudzivirira vanaamai nevacheche kubva kuzvirwere zvinogona kupararira zvine njodzi. Nekunzwisisa kwakakodzera, vakadzi vane pamuviri vanogona kuita sarudzo dzakagadzirwa zvichibva pauchapupu hwesainzi, kwete makuhwa kana kutya chete. Sezvinokurudzirwa, kubaiwa majekiseni kunopa dziviriro mbiri: kuchengetedza hutano hweamai panguva yekuzvitakura uye kupa dziviriro yekudzivirira pamuviri kumwana achiri mudiki. Nokudaro, dzidzo yakajeka, ine tsitsi, uye inowanikwa nyore nyore inofanira kuva chikamu chakakosha chekutarisira pamuviri, kugadzira chizvarwa chine hutano kubva pakutanga.
Kana muchida, ndinogona kugadzirisa chinyorwa ichi kuti chienderane nemaitiro edhinari/echikoro, kana kuwedzera mareferensi (semuenzaniso kubva kuWHO/CDC/Ministry of Health) sezvinodiwa.
