Kushandiswa kweSpectroscopy muBiomedicine
Spectroscopy inzira yekuongorora inosanganisira kuona kudyidzana kuripo pakati pezvinhu nemwaranzi yemagetsi. Iyo electromagnetic spectrum inoshandiswa mu spectroscopy inosanganisira ultraviolet nechiedza chinoonekwa, infrared light, uye X-rays. Mumunda wezvekurapa, spectroscopy yave chishandiso chakakosha chekushandiswa kwakasiyana-siyana, kubva pakuongororwa kwechirwere uye kutsvagurudza kwebiomolecular kusvika pakugadzirwa kwemishonga. Chinyorwa chino chichaongorora zvinhu zvakasiyana-siyana zvekushandiswa kwe spectroscopy mu biomedicine.
Nheyo dzeSpectroscopy
Kazhinji, spectroscopy inosanganisira matanho matatu makuru: kufadza, kubuda kana kuchinja, uye kuona. Maitiro aya anotanga kana sample yamutswa nemwaranzi yemagetsi, zvichikonzera shanduko yesimba mumamorekuru kana maatomu ari mu sample. Kuchinja uku kunogona kusanganisira kufamba kwemaerekitironi kubva padanho rimwe resimba kuenda kune rimwe, ayo anozodzokera kumamiriro awo epasi nekuburitswa kwesimba muchimiro chemwaranzi yemagetsi. Kuonekwa kwemwaranzi iyi kunopa ruzivo nezve chimiro chemamorekuru uye kuumbwa kwemakemikari e sample.
Kune mhando dzakasiyana dze spectroscopy dzinoshandiswa mu biomedicine, dzinosanganisira, asi kwete chete, UV-Vis spectroscopy, infrared (IR) spectroscopy, Raman spectroscopy, nuclear magnetic resonance (NMR) spectroscopy, uye mass spectroscopy.
Mashandisirwo eSpectroscopy muBiomedicine
NMR (Nuclear Magnetic Resonance) Spectroscopy
NMR spectroscopy ine mashandisirwo akawanda mumunda wezvekurapa. Inoshandiswa kuona chimiro chemamorekuru ezvemhuka neanobva muzvinhu zvipenyu zvakadzama. Mukutsvaga kwezvekurapa, NMR inobatsira vaongorori kunzwisisa chimiro chezvipenyu zvemamorekuru zvakaita semapuroteni, nucleic acids, uye makabhohaidhiretsi. Izvi zvakakosha pakugadzirwa kwemishonga, sezvo hunhu nemabasa ezvipenyu zvemamorekuru zvinowanzoenderana nechimiro chazvo.
Mukuongorora zvirwere, Magnetic Resonance Imaging (MRI), iyo yakavakirwa panheyo yeNMR, inoshandiswa kugadzira mifananidzo yakadzama yezvimiro zvemukati memuviri. Nzira iyi inobatsira zvikuru pakuona bundu, kukuvara kwenyama, nezvimwe zvirwere pasina kudiwa kwekurapwa kwakajairika.
Kuongororwa kweMass Spectroscopy
Kuongororwa kwemasero (mass spectroscopy, MS) inzira inoshandiswa kuona zvikamu zvemakemikari zvemuenzaniso zvichibva pahuwandu hwemasaisai ekuchaja (m/z) yemaion ayo. Mukurapa kwemishonga, MS inoshandiswa pakuongorora mapuroteni, metabolomic, uye lipidomic. Iyi nzira inobvumira vaongorori kuongorora mapuroteni, metabolites, uye lipids nehuwandu uye hunhu, izvo zvakakosha pakunzwisisa mashandiro ezvirwere uye kugadzira mishonga inodiwa.
MS yakashandiswawo mukuongorora zvirwere, semuenzaniso mukuona zviratidzo zvechirwere. Nekuziva zviratidzo zvechirwere, zvirwere zvakaita sekenza zvinogona kuonekwa pakutanga, zvichiita kuti pave nekupindira kwekurapa nekukurumidza uye kunoshanda.
UV-Vis Spectroscopy
UV-Vis spectroscopy inoshandiswa kuongorora masampuli anotora ultraviolet kana chiedza chinoonekwa. Nzira iyi iri nyore uye inokurumidza, zvichiita kuti ishandiswe kakawanda mumarabhoritari ekiriniki pakuongorora huwandu hwema biomolecules akadai semapuroteni, nucleotides, uye ma enzymes.
Semuenzaniso, pakuongorora chirwere chechiropa, huwandu hwebilirubin muropa hunogona kuyerwa uchishandisa UV-Vis spectroscopy. Chishandiso ichi chinoshandiswawo kakawanda muzvidzidzo zve enzymology kuyera mashandiro ema enzyme nekutevera shanduko mukunyudzwa kweropa kunokonzerwa nemaitiro ema enzyme.
Kuongororwa kweInfrared Spectroscopy (IR)
Kuongororwa kweInfrared (IR) spectroscopy kunobva pakutorwa kwemwaranzi yeinfrared nemamorekuru emuenzaniso. Morekuru yega yega ine pateni yayo yeinfrared absorbance, iyo inogona kushandiswa pakuziva uye kuratidza mamorekuru. Mukurapa kwebiomedicine, IR inoshandiswa kudzidza chimiro chechipiri cheprotein, kudyidzana kwe ligand-receptor, uye shanduko dzemaumbirwo muzvidzidzo zvepathological.
Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR) imhando yeIR inoshandiswa kakawanda. FTIR inopa maspectra akadzama uye inobvumira kuongororwa kwehuwandu hwezvikamu zvemusanganiswa. Izvi zvinobatsira zvikuru mu histology uye pathology, uko inogona kubatsira mukuziva nekuronga masero ekenza.
Raman spectroscopy
Raman spectroscopy inzira inosanganisira kupararira kwechiedza chelaser nemamorekuru. Iyi nzira inogona kupa ruzivo rwakadzama nezve makemikari uye nharaunda yemamorekuru. Mukurapa kwe biomedicine, Raman spectroscopy inowanzo shandiswa mukutsvagisa kenza kuona biomarkers nemapuroteni ane chekuita nemamota.
Raman spectroscopy inoshandiswawo pakuongorora chirwere chisina kukuvadza muviri. Semuenzaniso, Raman fingerprinting inogona kushandiswa kuongorora zvakananga makemikari ari munyama kana mvura yemuviri pasina chikonzero chekugadzirira kwakaoma kwemuenzaniso. Izvi zvine mukana mukuru wekushandiswa mu-in-vivo, zvakaita sekuona kenza yeganda pasina chikonzero che biopsy.
Matambudziko neTarisiro yeSpectroscopy muBiomedicine
Dambudziko
Kunyangwe spectroscopy ichipa mabhenefiti akawanda, inosanganawo nematambudziko akati wandei. Rimwe dambudziko rakadaro idambudziko redata. Kuongorora data reSpectroscopic kunowanzoda maalgorithms akaomarara uye ruzivo rwakadzama kuti utsanangure maspectra anobuda. Kusiyana kwezvipenyu uye tekinoroji kunogonawo kukanganisa mhedzisiro yespectroscopic, zvichiita kuti pave nekudzora kwakasimba kwehunhu uye kusimbiswa kwenzira.
Prospect
Mune ramangwana, budiriro muhunyanzvi hwe spectroscopy inotarisirwa kuvandudza kunzwisisa, kugadzirisa, uye kukurumidza kuongorora. Kubatanidza spectroscopy nedzimwe tekinoroji, dzakadai se microscopy, tekinoroji yeruzivo, uye huchenjeri hwekugadzira, kuchavhurawo mikana mitsva mukuongorora chirwere nekutsvagisa. Kushanda pamwe chete muzvikamu zvakasiyana-siyana, zvakaita se chemistry, biology, engineering, uye mushonga, kuchawedzera kukurudzira hunyanzvi mukushandiswa kwe spectroscopy mu biomedicine.
Penutup
Mumakumi emakore apfuura, spectroscopy yazviratidza sechishandiso chakakosha mukurapa kwezvirwere zvemuviri. Kubva pakutsvagurudza kwekutanga kusvika pakushandiswa kwekiriniki, spectroscopy inobatsira vaongorori nenyanzvi dzezvekurapa kunzwisisa nekugadzirisa matambudziko akasiyana-siyana ehutano. Nekuvandudzwa kwetekinoroji itsva nenzira, kugona kwe spectroscopy mukurapa kwezvirwere zvemuviri kunogona kuramba kuchikura, zvichipa maturusi anoshanda uye anoshanda ekuongorora, kutsvagurudza, uye kurapa.