Teori Fa'a-Masani: Teori o le Lisi o Fanua
O le aʻoaʻoga masani o le lisi o fanua o se manatu autū i le tamaoaiga na aliaʻe mai i le seneturi lona 18 ma le 19, ina ua amata suʻesuʻeina e le au atamamai tau tamaoaiga masani e pei o Adam Smith, David Ricardo, ma Thomas Malthus le faʻagasologa o le gaosiga ma le tufatufaina atu i totonu o le tamaoaiga. O lenei aʻoaʻoga e taulaʻi i le auala e saofagā ai le fanua, o se tasi o mea taua e tolu o le gaosiga, faʻatasi ai ma le galuega ma tupe faʻavae, i le taua o le gaosiga ma le auala e tufatufa atu ai lena taua i totonu o le sosaiete.
Tala'aga o le A'oa'oga Fa'a-Klasika
I tamaoaiga fa'ato'aga, o le fanua o se aseta taua tele, e maua ai le ola mo le to'atele o tagata. Sa manatu le fanua o se mea tulaga ese o le gaosiga ona o lona sapalai sa tumau—o mea sa maua o mea ia sa ia i tatou. O le mea lea, o le vaevaeina lelei o fanua ma le fa'aaogaina sa taua tele mo le fa'amautinoaina o le gaosiga lelei o le tamaoaiga.
Manatu Fa'avae o le Teoria o le Lisi o Fanua
I le faʻavae faʻavae masani, o le lisi o fanua e faʻatatau i totogi i le e ona le fanua e fai ma sui mo le faʻaaogaina o le fanua. O le aʻoaʻoga o le lisi o fanua e taumafai e faʻamatalaina pe faʻapefea ona fuafuaina lenei lisi i le maketi ma mea e aʻafia ai.
1. Lisi Ricardian:
Na faamatala e David Ricardo, o se tasi o paionia o lenei aʻoaʻoga, e mafua mai le lisi o fanua mai eseesega o le lafulemu o le eleele ma le nofoaga. O fanua e sili atu ona lafulemu pe sili atu ona lelei le tulaga o le a maualuga atu le tau o le lisi ona e mafai ona maua ai ni oloa tetele ma ni mea e tutusa. Na finau Ricardo o le fanua e sili ona lafulemu ma lelei le tulaga o le a faʻaaogaina muamua, ma o fanua e le lafulemu tele o le a faʻaaogaina pe a faʻateleina le manaʻoga. O le mea lea, o le lisi o fanua i fanua e le lafulemu tele e faʻavae i luga o eseesega o loʻo iai i le gaosiga pe a faʻatusatusa i fanua e sili atu ona lafulemu.
2. Lisi Eseese:
O lenei manatu e mafua mai i le manatu e faapea o le lisi o fanua e mafua mai i eseesega o le gaosiga o fanua e mafua mai i mea faalenatura e pei o le lafulemu. A galueaina fanua o loʻo avanoa i le maketi, e muamua filifilia le fanua sili ona lelei. O le lisi mai fasi fanua taitasi e sosoo ai e fuafua e ala i le faaitiitia o le gaosiga o lona faaaogaina.
3. Malamalamaaga Malthusian:
Na faaopoopo mai Thomas Malthus, o le laueleele, i le avea ai ma se punaoa faatapulaaina, e feagai ma le mamafa mai le tuputupu aʻe o le faitau aofai o tagata. O le vave o le tuputupu aʻe o le faitau aofai o tagata e mafai ona sili atu nai lo le gafatia o le laueleele e gaosia ai meaai e lava, ma iu ai i le le lava ma, mulimuli ane, siitia ai le lisi o fanua ona o le tele o le manaoga ma le le lava o le sapalai.
O le Matafaioi a Fanua i le Tamaoaiga Fa'a-Klasifika
I le vaaiga masani, o le fanua e lē gata o se nofoaga e galueaʻiina ai, ae o se faailoga foʻi o le tamaoaiga ma le pule. O i latou e ona fanua, e masani lava o aliʻi maualuluga, e maua ni tupe mama tetele mai lisi e aunoa ma le tele o galuega tuusaʻo poʻo ni lamatiaga, e le pei o tagata faʻapisinisi poʻo tagata faigaluega.
1. Mea e Eseese ai:
O le talitonuga fa'a-klasika e fa'amamafa mai ai, e le pei o le galuega ma le tupe fa'afaigaluega, lea e mafai ona fa'ateleina pe fa'aitiitia pe a mana'omia, o le fanua o se vaega tumau o le gaosiga i se taimi pu'upu'u. O lenei mea e mafua ai se tulaga e fa'ateleina ai le mana'oga ae tumau pea le sapalai, e masani ona i'u ai i le si'itia o totogi o fale mautotogi.
2. Tufatufaina o Tupe Maua:
Ua avea le lisi o fanua ma meafaigaluega e malamalama ai i le tufatufaina o tupe maua i sosaiete masani. Talu ai o le fanua o se punaoa tumau, o tupe mama e maua mai i lona faʻaaogaina e masani ona tafe atu i ē e ona fanua i le tulaga o le lisi, nai lo le tufatufaina tutusa. O lenei mea e mafua ai se va i le va o ē e ona fanua ma le vasega faigaluega.
Faitioga ma le Evolusi o le Aʻoaʻoga Faʻa-Klasika
E pei o le tele o mataupu faavae tau tamaoaiga i aso anamua, o le manatu masani o le lisi o fanua ua feagai ma faitioga ma ua alualu i luma i le aluga o taimi. O nisi o luitau i lenei mataupu faavae e aofia ai:
1. Fesuiaiga o le Eleele:
Ua finau mai tagata faitio e faapea, o le faapea o le laueleele o se mea tumau e le amanaia ai vaega e pei o tekinolosi ma le faasūsūina o vai e mafai ona faateleina ai le gaosiga o le laueleele.
2. Maketi o Fanua Fa'agaoioia:
O suiga i faiga fa'avae tau tamaoaiga, alualu i luma fa'atekonolosi, ma atina'e i le maketi o meatotino ua fa'aalia ai e le o taimi uma e tumau ai le fanua. O le atina'eina o fanua fou e a'afia ai fo'i le maua ma tau o fanua.
3. Fa'a-A'ai ma Fa'aonaponei:
Faatasi ai ma le faateleina o le fausiaina o taulaga, o tau o fanua ua sili atu ona aafia nei i mea tau nofoaga ma le gafatia o atinae nai lo na o le lafulemu faaletino o le fanua.
Peita’i, e ui i le toe teuteuina ma fetu’una’iga ina ia aofia ai elemene fa’aonaponei, o lo’o tumau pea le tāua o mataupu faavae o le teoria masani o le lisi o fanua mo le au’ili’iliga o le tamaoaiga e fa’avae i luga o punaoa ma le tufatufaina atu o le tamaoaiga i tulaga fa’ato’aga ma taulaga.
Aafiaga Fa'avae ma Fa'atino
O loʻo faʻaauau pea ona saofagā tele le aʻoaʻoga masani o le lisi o fanua i lo tatou malamalama i le tamaoaiga o punaoa ma le faiga faʻavae o fanua. O nisi o aafiaga taua e aofia ai:
1. Faiga Fa'avae Fa'ato'aga:
O le malamalama i le auala e aʻafia ai e le lisi o fanua tau o meaʻai ma le tufatufaina atu o tupe maua e mafai ona fesoasoani e fausia ai ni faiga faʻavae faʻatoʻaga tutusa ma lelei.
2. Atina'eina o le Taulaga:
O le fuafuaina o le faʻaaogaina sili ona lelei o fanua i le tulaga o le fausiaina o taulaga e manaʻomia ai le malamalama i le auala e atiaʻe ai tau o fanua, lea e masani ona faasino i le talitonuga masani o le lisi o fanua.
3. Mataupu Tau Siosiomaga:
I le finauga e uiga i le faʻaaogāina o fanua ma le puipuiga o le siʻosiʻomaga, o le aʻoaʻoga masani e maua ai se faʻavae mo le iloiloina o fefaʻatauaʻiga i le va o le faʻalauteleina o fanua mo faʻatoʻaga ma manaʻoga mo le puipuiga.
Fa'ato'a
O le aʻoaʻoga masani o le lisi o fanua e ofoina mai ai ni malamalamaga loloto i le matafaioi o fanua i le tamaoaiga ma le auala e aʻafia ai e le taua ma le avanoa i lenei punaoa fausaga lautele ma le tamaoaiga. E ui ina ua suia le tulaga, ae o ona mataupu faavae autu e tumau pea lona tāua, e aʻafia ai faiga faavae ma faaiuga tau tamaoaiga i aso nei. O lenei aʻoaʻoga e faamanatu mai ai ia i tatou o le tufatufaina atu o punaoa faalenatura e le na o se mataupu tau tamaoaiga, ae o se mataupu foi o le faamasinotonu ma le manuia o le sosaiete atoa.