Afai e pa'i le tasi mea e eseese le vevela, e masani lava vevela e fealua'i mai se mea e maualuga le vevela i se mea e maualalo le vevela. E taofi le fesiitaiga o le vevela pe a uma mea e lua paleni vevela. E mafai ona fai mai fesiitaiga o le vevela mafua ai suiga vevela mea e pa'i le tasi i le isi. E fa'avae i luga o lenei fa'amatalaga puupuu, ua fa'ai'uina ai vevela (Q) e iai sona sootaga ma se mea faitino Tanu suiga o le vevela (delta T) o le mea faitino. E tofu le mea faitino ma lona mamafa (m) ma e eseese fo'i ituaiga o mea faitino.
Tete'e fua fa'avevela O lenei pepa e faʻaaogaina ai le mafaufau loloto. E mafai ona e faʻamaonia le moni o lenei mafaufauga e faʻavae i ou aafiaga i aso uma, pe mafai foʻi ona e faia se faʻataʻitaʻiga.
Sootaga i le va ktafe (Q) ma le psuiga o le vevela (delta T)
E lua ni koneteina ua fa'atumuina i le vai e tutusa le mamafa. E fa'avevela le vai i ni ogaumu eseese se lua. E maualalo le afi i luga o le tasi ogaumu, ae maualuga le afi i luga o le isi ogaumu. Afai e fa'avevela uma mo le sefulu minute, o le fea koneteina e sili atu le vevela? Afai na e fa'avevela muamua le vai, e te malie o le vai e fa'avevela i le fa'aaogaina o le ogaumu e sili atu le maualuga o le afi e sili atu le vevela (e maualuga atu le vevela mulimuli o le vai pe sili atu fo'i le suiga o le vevela).
O le afi e faʻatusa i le tele o le vevela (Q). O se afi laʻitiiti e itiiti lona vevela, ae o se afi tele e tele lona vevela. A itiiti le vevela, e laʻititi le suiga o le vevela. A tele le vevela, e tele le suiga o le vevela. O le tele o le vevela, o le tele foʻi lea o le suiga o le vevela. E mafai ona faʻaiʻuina o le tele o le vevela (Q) e tutusa ma le suiga o le vevela o le mea faitino.
Sootaga i le va vevela (Q) ma le mamafa o le mea faitino (m)
E lua ni koneteina ua fa'atumuina i le vai ma e eseese mamafa, o le tasi koneteina e fa'atumuina i le tele o le vai, ae o le isi koneteina e fa'atumuina i le itiiti ifo o le vai. E fa'avevela le vai i le fa'aaogaina o ogaumu e lua e tutusa le afi. Afai e fa'avevela uma mo le sefulu minute, o le fea vai i totonu o le koneteina e sili atu le vevela? Afai na e fa'avevela muamua le vai, o le a e malie o le vai i totonu o le vai e itiiti ifo le vevela e sili atu le vevela (o le vevela mulimuli o le vai e sili atu le tele pe o le suiga o le vevela e sili atu le tele). Ina ia mafai e le tele o le vai ona o'o i le suiga tutusa o le vevela e pei o le itiiti o le vai, e tatau ona fa'ateleina le afi e fa'avevela ai le tele o le vai.
O le aofaʻi o le vai e faʻatusa i le mamafa o le vai (m). O le telē o le afi e faʻatusa i le aofaʻi o le vevela. E mafai ona faʻaiʻuina o le aofaʻi o le vevela (Q) e tutusa ma le suiga o le vevela o le mea. O le tele o le vai, o le tele foʻi lea o le vevela e manaʻomia e faʻaleleia atili ai le vevela o le vai.
Sootaga i le va vevela (Q) ma le ituaiga mea faitino (c)
Afai e te fa'avevela se u'amea ma se u'amea tioata e tutusa le lapo'a i le taimi e tasi e fa'aaoga ai le afi e tasi, o fea e vave ona vevela, le u'amea po'o le tioata? Ioe, o le a vave ona vevela le u'amea. E mafai ona fa'ai'uina o le vevela e mana'omia e fa'ateleina ai le vevela o se mea e tutusa ma le ituaiga o mea.
O fa'atusatusaga e tolu o lo'o i luga ua tu'ufa'atasia i se fuafuaga:
O le fua fa'atatau lea po'o le fua fa'atatau o le vevela.
Fa'amatalaga: Q = vevela (Joule), m = mamafa o le mea faitino (kg), c = vevela fa'apitoa o le mea faitino (J/kg Co), delta T = suiga i le vevela (Co pe K)
1. Lima kilokalama o le aisa i le vevela o le -22oE fa'avevela le aisa C se'ia o'o ina liusuavai uma le aisa i le vevela o le 0oC. Afai vevela natia aisa 333 kJ/kg ma le vevela faapitoa o le aisa 2100 J/kg Co, ona sosoo ai lea ma le numera vevela o le mea e manaʻomia…
A. 1496 kJ
B. 1596 kJ
C. 1696 kJ
D. 1796 kJ
E. 1896 kJ
Talanoaga
Ua iloa:
Mamafa o le aisa (m) = 5 kg
Vevela muamua (T) = -22oC
Vevela natia o le aisa (L) = 333 kJ/kg = 333.000 J/kg
Vevela patino o le aisa (c) = 2100 J/kg Co
Na fesili atu: Aofa'i o le vevela e mana'omia (Q)
Tali:
Faiga 1: fa'ateleina le vevela o le aisa mai le -22oC i le 0oC
Q = mc ΔT = (5)(2100)(22) = 231.000 Joules
Faiga 2: fa'a'asu uma aisa i le vai
Q = m L = (5)(333.000) = 1.665.000 J
Aofa'i o le vevela = 231.000 J + 1.665.000 J = 1.896.000 J = 1.896 kJ
O le tali sa'o o le E.
Punaoa o fesili:
Fesili o le Fisiki SBMPTN