Fua Fa'atatau o le Fa'alavelave Malamalama
O le fa'alavelave malamalama o se mea e tupu pe a feiloa'i ni galu malamalama se lua pe sili atu ma fegalegaleai le tasi ma le isi, ma maua ai se mamanu o le tufatufaina atu o le malosi o le malamalama e mafai ona fa'amalosia pe fa'avaivaia le tasi ma le isi. E mafai ona matauina lenei mea i tulaga eseese, e pei o le fa'ata'ita'iga o le lua-slit, le fa'ata'ita'iga o le ata manifinifi, ma le fa'ata'ita'iga o le fa'alavelave a Michelson. O lenei tusiga o le a talanoaina ai le a'oa'oga fa'avae o le fa'alavelave malamalama, fua fa'atatau e feso'ota'i ma le fa'alavelave, ma le tele o fa'aoga aoga i le olaga i aso faisoo.
A'oa'oga Fa'avae o le Fa'alavelaveina o le Malamalama
E tupu le fa'alavelave malamalama pe a feiloa'i ni galu malamalama se lua e felagolagoma'i. E ta'ua o galu malamalama e felagolagoma'i pe afai e iai se eseesega tumau o le vaega ma e tutusa le umi o le galu. Pe a feiloa'i ni galu se lua, o le aofa'i atoa o le amplitude i vaega ta'itasi o le vector sum o amplitudes o galu e lua. E lua ituaiga autu o fa'alavelave:
1. Fa'alavelave Fa'atupu: E tupu pe a fetaui le tumutumu o le tasi galu ma le tumutumu o le isi galu, ina ia tele atu ai le aofa'i atoa o le malosi. O le fa'alavelave fa'atupu e maua ai ni vaega susulu i le mamanu o fa'alavelave.
2. Fa'alavelave Fa'aleagaina: E tupu pe a feiloa'i le tumutumu o le tasi galu ma le vaega pito i lalo o le isi galu, ma i'u ai i se malosi la'ititi pe leai fo'i se malosi atoa. O le fa'alavelave fa'aleagaina e maua ai ni vaega pogisa i le mamanu o fa'alavelave.
Fua Fa'atatau o le Fa'alavelave Fa'alua
O se tasi o faʻataʻitaʻiga masani o loʻo faʻaalia ai le faʻalavelaveina o le malamalama o le faʻataʻitaʻiga o le lua-slit na faia e Thomas Young i le amataga o le seneturi lona 19. I lenei faʻataʻitaʻiga, e faʻasalalauina le malamalama i ni lua vaapiapi e tuaoi, ma maua ai se mamanu faʻalavelave i luga o se laupepa i tua atu o ni lua. O le fua faʻatatau e faʻaaogaina e fuafua ai tulaga o fusi malamalama ma pogisa i le mamanu faʻalavelave o le:
\[ d \sin \theta = n \lambda \] (mo fusi susulu)
\[ d \sin \theta = (n + \frac{1}{2}) \lambda \] (mo fusi pogisa)
O fea:
– o le d o le mamao i le va o va e lua.
– O le θ o le tulimanu e fausia e le laina mai le va i le pito i luga o le lau.
– n o le faasologa lea o fusi malamalama po o fusi pogisa (n = 0, 1, 2, …).
– O le λ o le galu o le malamalama e faʻaaogaina.
Fua Fa'atatau o le Fa'alavelave i Vaega Manifi
E mafai fo'i ona tupu le fa'alavelave i vaega manifinifi, e pei o ata suau'u i luga o ata vai po'o ata fasimoli. I nei tulaga, e mafua le fa'alavelave ona o le malamalama o lo'o atagia mai i luma ma tua o le ata manifinifi. O le mafiafia o le ata manifinifi ma le fa'asinomaga o le mea e fuafua ai tulaga mo le fa'alavelave fausia ma le fa'alavelave fa'aleagaina. O le fua fa'atatau lautele mo le fa'alavelave i ata manifinifi o le:
\[ 2t = (m + \frac{1}{2}) \frac{\lambda}{n} \] (mo le fa'alavelave faufale)
\[ 2t = m \frac{\lambda}{n} \] (mo le fa'alavelave fa'aleagaina)
O fea:
– t o le mafiafia o le ata tifaga.
– o le m o se numera atoa (0, 1, 2, …).
– λ o le galu o le malamalama.
– n o le fa'asinomaga fa'afo'i o le ata manifinifi.
Michelson Interferometer
O le Michelson interferometer o se masini e faʻaaogaina le mataupu faavae o le faʻalavelave e fuaina ai galu o le malamalama, suiga o le refractive index, poʻo le umi o le optical ma le saʻo tele. O le interferometer e aofia ai se puna o le malamalama, se faʻata e le manino (beam splitter), ma ni faʻata e lua e atagia mai ai. O le malamalama mai le puna e vaevaeina i ni ave e lua e le beam splitter, e atagia mai e faʻata e lua, ona toe faʻapipiʻiina lea e le beam splitter e fausia ai se mamanu faʻalavelave.
O le fua fa'atatau autū e fa'aaogaina i le Michelson interferometer o le:
\[ \Delta L = m \lambda \]
O fea:
– O le ΔL o le eseesega i le umi o le ala opitika i le va o ave malamalama e lua.
– m o le aofaʻi o fusi faʻalavelave ua matauina.
– λ o le galu o le malamalama.
Talosaga mo le Fa'alavelaveina o le Malamalama
E tele fa'aoga aoga o le fa'alavelave i le malamalama i le olaga i aso faisoo ma tekinolosi fa'aonaponei:
1. Matagofie o le Malamalama: E fa'aaogaina le fa'alavelave i mea e fuaina ai le sa'o ma maualuga, e pei o le Michelson interferometer, e fuaina ai le galu o le malamalama, le suiga o le vaega, ma le mafiafia o ata manifinifi.
2. Ufiufi e Tetee i le Ata: O metotia fa'alavelave e fa'aaogaina e mamanuina ai ufiufi e tete'e i le ata i tioata o le meapueata ma matatioata. O nei ufiufi e fa'aitiitia ai le atagia mai o le malamalama e ala i le faia o fa'alavelave fa'aleagaina.
3. Spectroscopy: E fa'aaogaina le fa'alavelave i le Fourier-transform spectroscopy (FTIR) e iloilo ai le fusi o le malamalama o lo'o atagia mai pe fa'asalalauina e se fa'ata'ita'iga.
4. Fesootaiga Va'ai: I tekinolosi alava opitika, e fa'aaogaina le fa'alavelave e fua ma pulea ai le lelei o fa'ailoilo malamalama o lo'o fa'asalalauina e ala i alava opitika.
5. Holography: O le Holography o se metotia fa'ata'ita'i e fa'aogaina ai le fa'alavelaveina o le malamalama e pu'eina ma toe gaosia ai ata e tolu-vaega.
Faʻataʻitaʻiga o le Faʻafitauli o le Faʻalavelaveina o le Malamalama
Mo se fa'amaninoina o lo tatou malamalama i le fa'alavelave o le malamalama, se'i o tatou tilotilo i ni fa'ata'ita'iga o fesili:
Fa'ata'ita'iga Fesili 1: Fa'alavelave Fa'aluaina
I le iloaina o le malamalama e iai le galu e 600 nm e ui atu i ni vaeluaga se lua e 0,5 mm le va, fuafua le tulimanu mo le fusi susulu muamua (n=1) i luga o le lau e mamao ese mai ni vaeluaga.
Tali:
Faaaoga le fua fa'atatau o le fa'alavelave fa'alua-slit mo fusi susulu:
\[ d \sin \theta = n \lambda \]
Suitulaga i tau ua iloa:
\[ 0,5 \times 10^{-3} \sin \theta = 1 \times 600 \times 10^{-9} \]
\[ \sin \theta = \frac{600 \times 10^{-9}}{0,5 \times 10^{-3}} \]
\[ \sin \theta = 1,2 \times 10^{-3} \]
\[ \theta \approx \arcsin(1,2 \times 10^{-3}) \approx 0,069 \text{ tikeri} \]
Fa'ata'ita'iga Fesili 2: Fa'alavelave Ata Manifi
O se ata manifinifi e 1,5 le refractive index ma le 300 nm le mafiafia ua tuu i luga o se substrate. Fuafua le wavelength o le malamalama o loʻo i ai le constructive interference pe afai e faʻasaga saʻo le malamalama i le ata.
Tali:
Faaaoga le fua fa'atatau o le fa'alavelave faufale i luga o vaega manifinifi:
\[ 2t = (m + \frac{1}{2}) \frac{\lambda}{n} \]
Mo le fa'alavelave fa'atupu muamua (m=0):
\[ 2 \times 300 \times 10^{-9} = \frac{1}{2} \frac{\lambda}{1,5} \]
\[ 600 \times 10^{-9} = \frac{\lambda}{3} \]
\[ \lambda = 1800 \times 10^{-9} \]
\[ \lambda = 600 \text{ nm} \]
I'uga
O le fa'alavelaveina o le malamalama o se mea taua tele i le fisiki opitika e iai sona sao taua i le tele o fa'aoga fa'atekonolosi. I le malamalama i fua fa'atatau e feso'ota'i ma le fa'alavelaveina o le malamalama, e pei o na mea e fa'aaogaina i le fa'ata'ita'iga o le double-slit, thin-film interference, ma le Michelson interferometer, e mafai ona tatou iloiloina ma fa'aaoga lenei mea mo fa'amoemoega fa'asaienisi ma fa'atekinolosi eseese. O lenei mea e le gata ina fesoasoani ia i tatou e malamalama i le natura autu o le malamalama ae maua ai fo'i meafaigaluega mo le fa'afouga i vaega eseese, mai le sa'o o le opitika i feso'ota'iga opitika ma le holography.