O le Manatu o le Tafe ma Lona Sootaga ma le Gaosiga
Pe na e lagona ea le lofituina i se galuega ua e leiloa ai le taimi, galo ia te oe ona siaki lau telefoni, ma faafuaseʻi ona maeʻa se galuega tele ma ni taunuuga faamalieina? O lenei tulaga faalemafaufau e taʻua o le tafe. O le manatu o le tafe e masani ona talanoaina i le tulaga o le faatinoga, le fatufatuaʻi, ma le aoaoina aua e mafai ona mafua ai ona taulaʻi se tasi i le galuega, aoga, ma lagona e pei o loo i ai i se tulaga o le "tafe." I totonu o lenei tusiga, o le a tatou talanoaina ai le uiga o le tafe, le auala e galue ai, le mafuaaga e matua aafia ai le gaosiga, ma auala aoga e fatuina ai i lou olaga i aso taitasi.
O le ā le Tafe?
O le faaupuga "tafe" na lauiloa e le fomaʻi mafaufau o Mihaly Csikszentmihalyi. O le tafe o se tulaga o le faatofuina atoatoa i se gaoioiga ma se tulaga maualuga o le taulaiga, lagona le luitauina ae mafai ona faatoilaloina luitau, ma fiafia i le faagasologa. I lenei tulaga, e le faalavelaveina o tatou mafaufau, e manino o tatou mafaufauga, ma e foliga mai o loo ogatasi a tatou gaioiga ma a tatou sini.
O uiga o le tafe e aofia ai:
1. Uaʻi totoʻa atu i le galuega o loʻo faia.
2. Leiloa o le iloaina o le tagata lava ia (e pei o le le popole tele i faamasinoga a isi tagata).
3. Fa'alavelaveina o le malamalama i le taimi (e foliga vave pe telegese le taimi).
4. Ua manino sini ma ua foliga mai ua fa'atonutonuina la'asaga o le galuega.
5. Vave ona tali mai, ina ia matou iloa ai pe o matou i ai i le ala sa'o.
6. Paleni o luʻitau ma tomai, o galuega e lē faigofie tele ma e lē faigata tele.
7. O se lagona o le pulea o mea ua faia, e tusa lava pe tetele luitau.
O le tafe o galuega e lē gata ina "fua mai" i le uiga o le faia o le tele o mea, ae e fua mai foʻi i le uiga o le gaosia o se alualu i luma anoa i le tulaga lelei.
Aiseā e Faʻateleina ai e le Tafega o Galuega le Gaosiga?
E masani ona faauigaseseina le gaosiga o se pisi tele. Peitaʻi, o le gaosiga moni e faʻatatau i taunuuga, lelei, ma le faifai pea. O le tafe o le tafe o le eletise e lagolagoina ai le gaosiga ona o ni mafuaaga se tele.
1. Fa'aitiitia Tau o Suiga
O taimi uma tatou te fesuiaʻi ai mai le tasi galuega i le isi—mo se faʻataʻitaʻiga, mai le tusiaina o se lipoti i le tali atu i se talanoaga—e manaʻomia e lo tatou mafaufau le taimi e toe foʻi ai i le tulaga faigaluega. O le tau lea e taʻua o le fesuiaʻiga o le tau. A tatou i ai i le tafe o le galuega, e masani ona tatou tumau i le tasi galuega mo se taimi umi, o lea tatou te le faʻaumatia ai le taimi ma le malosi i le faia soo o "faʻamafanafanaga."
2. Fa'aleleia le Tulaga Lelei o Galuega
I le fa'agasologa o galuega, e manino la tatou gauai ma e faigofie ona pu'eina fa'amatalaga auiliili. E fa'aleleia atili ai le lelei o le galuega, fa'aitiitia ai mea sese, ma sefe ai le taimi e fa'asa'o ai. E le gata ina fa'ateleina le gaosiga ona e vave, ae ona e sili atu fo'i ona sa'o.
3. Fa'amalosia o le Fa'amalosiauga Fa'aletino
O se tasi o vaega tāua o le sologa lelei o le faagasologa o se lagona o le fiafia i le faagasologa. O lenei mea e faʻafaileleina ai le uunaʻiga totino—o se uunaʻiga mai totonu—lea e masani ona sili atu ona mautu nai lo uunaʻiga mai fafo e pei o le viiga poʻo taui. A iai se uunaʻiga totino a se tasi, e sili atu ona tumau, sili atu ona onosaʻi i luma o luʻitau, ma e sili atu ona faia le fuafuaga.
4. Fesoasoani i le Aoaoina ma le Atinaeina o Tomai
E masani ona tupu le sologa lelei pe a sili atu luʻitau nai lo o tatou gafatia o iai nei. O lenei tulaga e fetaui lelei mo le tuputupu aʻe auā e faʻamalosia ai i tatou e fetuʻunaʻi, suʻesuʻe ni fuafuaga fou, ma faʻalautele o tatou gafatia. I le lumanaʻi, o le atinaʻeina o tomai e mafai ai ona tatou faʻamaeʻaina galuega faigata i se auala sili atu ona lelei.
Paleni o Luʻitau ma Tomai: O le Ki
E lua mea sese masani e faigata ai ona tatou malamalama i le tafe o le vai:
– Ua faigofie tele galuega → fiu, faatuai, po o le sailia o mea e faalavelave ai.
– Ua faigata tele le galuega → e aliali mai le popole, fenumiai e uiga i le amataga, poʻo lagona o le le atoatoa.
E tupu le tafe o galuega i le "ogatotonu": e lava le maualuga o le luʻitau e manaʻomia ai le taulaʻi atu, ae e foliga mai e mafai ona ausia. O le mea lea, o se tasi o fuafuaga mo le ausiaina o le tafe o galuega o le fetuʻunaʻi lea o le faigata o le galuega. Afai e foliga mai e lofituina se galuega, vaevae i ni laʻasaga laiti. Afai e foliga mai e faigofie tele, faʻateleina le lelei poʻo le eseese o le luʻitau.
Auala e Fausia ai le Tafe o le Sami i Lau Faasologa Masani
E lē mafai ona fa'amalosia i taimi uma le tafe, ae e mafai ona "vala'aulia" e ala i le faia o tulaga talafeagai. O nisi nei o auala aogā e mafai ona e fa'ata'ita'i.
1. Fuafua ni Sini Manino ma Faapitoa
O sini lē mautinoa e lē mautinoa ai le mafaufau ma faigofie ai ona faalavelaveina. Faatusatusa:
– “Fai galuega i le ofisa” (sola ese)
– “Tusi se fa’atomuaga e 500 upu i le talosaga ma toe teuteu vaega autū e 2” (manino)
O se sini manino e faigofie ai i le faiʻai ona faatumauina le taulaʻi auā e iloa le mea o loʻo tuliloaina.
2. Fausia ni Manatu Fa'aalia Vave
E fesoasoani manatu faaalia ia i tatou e iloilo pe o tatou aoga. I galuega fatufatuaʻi poʻo galuega auiliili, e mafai ona faia manatu faaalia e pei o:
– lisi siaki
– fa'ailoga o le alualu i luma (e.g. numera o itulau, numera o modules ua mae'a)
– iloiloga vave i minute uma e 25–50
O le vave ona e vaʻaia le alualu i luma, o le faigofie foʻi lea ona faʻatumauina le tafe lelei.
3. Aveese le Fa'alavelave Sili ona Fa'aleagaina
O fa'alavelave tetele e masani ona sau mai fa'asilasilaga, tele naua o tabs, ma fa'alavelave i le siosiomaga. O la'asaga faigofie e masani ona i ai se aafiaga tele:
– fa'agaoioia le faiga Aua le Fa'alavelave
– tapuni polokalame e le talafeagai
– saunia se headset po'o se nofoaga faigaluega e filemu
– fa'amamā le kesi ina ia 'aua ne'i i ai ni "mea e fa'alavelave ai"
O le tafe o le vai o se tulaga o le taulaʻi malosi; e faigofie ona faʻalavelaveina pe a faia pea lava pea faʻalavelave.
4. Faaaoga Poloka Taimi mo Galuega Loloto
Taumafai e fa'atulaga ni galuega loloto e 60–90 minute mo galuega taua. Amata i le 30–45 minute pe afai e te le masani ai. O le ki e le o le umi, ae o le tumau ma le lelei o le taula'i atu.
E mafai ona fesoasoani ni metotia e pei o le Pomodoro, ae e le o ni mea taua. O nisi tagata e faigofie ona latou fa'aauau pea ona fa'atino mea mo se taimi umi e aunoa ma ni malologa, pe afai ua sauni o latou tino ma mafaufau.
5. Amata i le Sauniga Tutusa
O faiga masani faigofie e fa'ailoa atu i le fai'ai ua o'o i le taimi e taula'i ai. Fa'ata'ita'iga o faiga masani:
– fai se ipu ti/kofe
– tatala se pepa o galuega ma tusi ia manatu muamua e 2–3
– fa'amamā le laulau mo le 2 minute
– mānava loloto ni nai taimi a'o le'i amataina
E fa'avavevave e sauniga le suiga mai le "tulaga malolo" i le "tulaga taula'i".
6. Fetuuna'i le Tulaga o Lu'itau
Afai ua e faigata ona maua le galuega ona o le tele o le galuega ua e faia, ia fa'aitiitia lau tulaga e ala i le:
- amata mai le vaega sili ona faigofie
– fai muamua se fa'amatalaga fa'ata'ita'i (e lelei pe a leaga le ata)
– vaevae galuega i ni laasaga e 10–15 minute
Afai e te fiu ona e faigofie tele, fa'ateleina le lu'itau:
– fa'atulaga ni sini e sili atu ona lelei
- fa'atapula'a le taimi e fa'afaigofie ai
– saili ni auala fou ma sili atu ona aogā
7. Ia uaʻi totoʻa atu i le malosi faaletino ma le mafaufau
E manaʻomia le malosi e tafe ai le vai. O le le lava o le moe, le fia 'ai, poʻo le tele o le atuatuvale e mafai ona faʻavaivaia ai le taulaʻi atu. O se manatu e masani ona le amanaʻiaina ae taua tele:
– ia lava lau moe
– fa'asusuina
– malolo malosi (savali mo sina taimi)
– seti itula faigaluega e tusa ai ma itula pisi (o au itula e sili ona gaosia)
E lē tutusa le Tafe ma le Galue e Lē Taofi
E taua le malamalama o le tafe o galuega e lē o lona uiga o le galue pea e aunoa ma se malologa. O le mea moni, ina ia mafai ona tafe soo galuega, e manaʻomia se taamilosaga o le galue ma le toe faaleleia. O tagata e faamalosia i latou lava e galulue mo le tele o itula e aunoa ma se malologa atonu e lagona le "pisi," ae o lo latou gaosiga e faaitiitia ona o le vaivai ma le faateleina o le faalavelave.
O se auala maloloina o le tuʻufaʻatasia lea o:
- vaitaimi e taulaʻi loloto ai (mo galuega taua)
– malologa pupuu mo le toe malosi (e faatumauina ai le malosi)
– mafaufauga puupuu (mo le iloiloga ma le fuafuaina)
O le mea lea, e avea ai le tafe o galuega ma vaega o se faiga faigaluega gafataulimaina.
I'uga
O le manatu o le tafe o le vai e faamatala ai le mafuaaga, i nisi taimi, e mafai ai ona tatou galulue lelei, fatufatuaʻi, ma fiafia i le faagasologa. E faʻateleina e le tafe o le vai le gaosiga e ala i le faʻaitiitia o le tau o le suia o le taulaʻi, faʻaleleia atili le lelei o le galuega faatino, faʻamalosia le uunaʻiga totino, ma faʻavavevaveina le atinaʻeina o tomai. O le ki autu o loʻo taoto i le paleni o luʻitau ma le tomai, sini manino, tali vave, ma se siosiomaga e leai se faʻalavelave.
E ui e lē mafai ona pulea atoatoa le tafe o galuega, ae e mafai ona e fatuina ni tulaga e lagolagoina ai e ala i ni masaniga faigaluega faatulagaina ma le mafaufau lelei. A avea le tafe o galuega ma se vaega o lau faasologa masani, o le a lē toe lagona ai le gaosiga o se mea e pei o se mea e faamalosia, ae ua pei o se faagasologa e agai i luma ma le faigofie ma le anoa.