Faiga e Mata'ituina ai le Fa'atanoa Fa'avevela o le Geothermal
O le malosiaga geothermal o se poutū taua i le suiga o le malosiaga auā e mafai ona tuʻuina atu le eletise mautu ma le maualalo o le kasa o le kaponi. Peitaʻi, o le manuia o le faʻaaogaina o le geothermal e le gata ina fuafua i le fausiaina o fale eletise, ae faʻapea foʻi i le mafai ona pulea le "loto" o le faiga: o le tane vai geothermal. O se tane vai o se vaega o papa i lalo o le fogaeleele e teuina ai vai vevela ma avea o se puna o le ausa poʻo le vai vevela e faʻagaoioi ai turbines. Talu ai ona e fesuisuiaʻi tane vai—e mafai ona suia le mamafa, le vevela, ma le tafe o vai ona o le gaosiga—e manaʻomia se faiga atoatoa, faifai pea, ma tuʻufaʻatasia mo le mataʻituina o le tane vai geothermal.
Aiseā e manaʻomia ai ona mataʻituina nofoaga e teu ai vai faʻavevela i le eleele?
E mafai e galuega gaosiga ma le tuiina o le vai i fanua geothermal ona aʻafia ai tulaga o le eleele i lalo o le eleele. Afai e le mataʻituina, e mafai ona tulaʻi mai ni faʻafitauli eseese: pa'ū o le mamafa e mafua ai ona faʻaitiitia le fua faatatau o le gaosiga, faʻamālūlūina i se nofoaga ona o le tuiina e latalata tele, le tulaʻi mai o auala fou e tafe ai e suia ai le tufatufaina atu o le ausa ma le vai, ma lamatiaga faʻale-geomekanika e pei o le goto ifo poʻo mea tutupu faʻafuaseʻi. O le mataʻituina e faʻamoemoe e:
1. Tausisia le fa'aauauina o le gaosiga e ala i le fa'amautinoaina e le o matuā fa'aitiitia le tane vai.
2. Fa'aleleia atili fuafuaga mo le tuiina ma le gaosiga ina ia mautinoa le suiga lelei o le vevela i le malosi.
3. Iloa vave o mea e le masani ai e pei o le tuiina o le vai i totonu o le pa'ū, fa'apala/ele, po'o suiga i sone e mafai ona tafe atu ai le suavai.
4. Ia ausia tulaga tau le saogalemu ma le siosiomaga, e aofia ai le mata'ituina o le kesi, le suia o le eleele, ma le mafui'e e mafua ai.
5. Faaleleia le faataitaiga o le tane vai, aua o faaiuga sili ona lelei mo le faagaoioiga e faalagolago i se faataitaiga sa'o o le i lalo o le eleele.
Vaega autū o le faiga e mata'ituina ai
O faiga fa'aonaponei e mata'ituina ai le fa'atanoa o le geothermal e masani ona tu'ufa'atasia ai le mata'ituina o vaieli, mata'ituina o le fogaeleele, geophysics, geochemistry, ma le au'ili'iliga o fa'amaumauga ma le fa'ata'ita'iga. O nei vaega e fesoasoani le tasi i le isi.
1. Siakiina o le mamafa ma le vevela (P/T)
O fa'avae autū i totonu o se tane vai o le mamafa ma le vevela. E mafai ona faia fua e ala i:
– Fua o le mamafa/vevela i lalo o le lua (sekona tumau i totonu o le vaieli) mo faʻamatalaga faifai pea.
– Su'esu'ega fa'amaumauga fa'avaitaimi (e pei o le masini e fa'ata'amilo ai le vevela, su'esu'ega o le mamafa) e fa'afanua ai fa'asologa fa'atulagaina.
O le aga'i i lalo o le mamafa e ono fa'aalia ai le fa'aitiitia, ae o le suiga o le vevela e ono feso'ota'i ma le fa'amālūlūina, se suiga i le sone fafaga, po'o le alualu i luma o le tui.
2. Fuaina o le fua o le tafe ma le enthalpy
I le taimi o galuega gaosiga, e taua tele le mataituina o mea nei:
– Saosaoa o le tafe o le tele (ausa, vai masima, po o le paluga).
– Enthalpy (fa'ailoga o le "lelei" o le malosi fa'avevela).
– O le mamafa o le ulu o le vaieli ma le tulaga o le vavae’esega.
O le fa'aitiitia o le enthalpy e mafai ona fa'aalia ai le tele o le vai nai lo le ausa, po'o le iai o le fefiloi ma se vai malulu. Faatasi ai ma fa'amaumauga o le fua o le tafe ma le enthalpy, e mafai ai e le au fa'agaoioia ona iloilo le fa'atinoga o le vaieli, le lelei o le gaosiga, ma mana'oga o le workover.
3. Mata'ituina o tui
O le tui e taua tele i le faatumauina o le mamafa o le tane a'o fa'asa'olotoina ma le saogalemu le suāvai masima. O le mata'ituina o le tui e aofia ai:
– O le fua faatatau o le tui ma le mamafa o le tui.
– Vevela o le vai e tuiina ai.
– Tufatufaina o le taliaina (tuiina) i nisi sone.
Afai e matuā fa’ateleina le mamafa o le tui, e ono poloka ona o le fa’apalapala po’o suiga i le permeability. Afai e maualalo tele, e ono tupu ai se short-circuit, ma fa’avavevave ai le fa’amālūlūina o le tane gaosi oloa.
Metotia fa'akemikolo mo le malamalama i le fa'agasologa o le vai
E maua mai i le Geochemistry se "fa'ailoga tamatamailima" o le amataga o vai ma faiga o lo'o tutupu i totonu o se tane vai. O fa'amaumauga e masani ona mata'ituina e aofia ai:
– Fa'atulagaga o kasa (CO₂, H₂S, H₂, CH₄) mo le fa'ailoaina o suiga i le puna, pupuna, po'o le tafe mai o le kasa i totonu.
– Isotopes mautu (δ¹⁸O, δD) e su'e ai le fa'afefiloi o le vai o le meteoritic ma le vai o le fa'aputuga vai.
– Su'ega fa'ailoga: e tuiina se vaila'au fa'ailoga e iloa ai le fesoota'iga i le va o le tui ma le gaosi oloa, taimi e malaga ai le vai, ma le ala e tafe malosi ai.
O le lelei o le auala fa'akemikolo o le eleele (geochemical) e mafai ona iloa ai suiga a'o le'i va'aia manino i fa'asologa o gaosiga, ma o lea e avea ai o se faiga lapata'i vave.
Mata'ituina o le Geophysical ma le fa'aleagaina o le fogāeleele
E mafai e vaituloto ua fa'aaogaina ona o'o i ni suiga o le mamafa ma ni mavaevae. O le mea lea, e taua tele le mata'ituina o le geophysical e iloilo ai le tali atu o papa.
1. Mafui'e laiti ma mafui'e fa'aosofia
Ua fa'apipi'iina se feso'ota'iga o mafui'e e fa'amaumau ai mea laiti e tutupu i mafui'e. E mafai e mamanu o mafui'e laiti ona fa'ailoa mai:
– Fa'agaoioia o mea sese po'o gau.
– A'afiaga o le tui i le vaega ua gau.
– Suiga i le ala o le tafe o le vai.
O lenei auala e fesoasoani i le puleaina o tulaga lamatia, aemaise lava i fanua e lata ane i nofoaga poʻo atinae tetele.
2. InSAR ma le GNSS mo le fa'aleagaina o le eleele
E mafai e le tekinolosi InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar) e fa'avae i luga o satelite ona fa'afanua vaega tetele o le eleele ua goto ma ua si'itia i luga i se iugafono maualuga. E fa'aaogaina le Geodetic GPS (GNSS) mo le fa'amaonia ma le mata'ituina o vaega ta'itasi. E mafai ona fa'afeso'ota'i le fa'aleagaina o foliga ma suiga i le mamafa o le vai, ma avea ai ma fa'ailoga e le tuusa'o ae matua aoga tele.
3. Su'esu'ega o le tete'e ma le eletise
O metotia e pei o le MT (magnetotelluric) poʻo le TEM e mafai ona faʻafanua suiga i sone o le conductivity e masani ona fesootaʻi ma le i ai o vai vevela ma minerale suia. O suʻesuʻega faifai pea (time-lapse) e mafai ona fesoasoani e faʻailoa suiga i le eria e tuiina/gaosiga, e ui o lo latou faʻaogaina e faʻalagolago i tulaga o le fanua ma le tau.
Tuufaatasia o faʻamaumauga ma le faʻataʻitaʻiga o le faʻatanoa vai
O le mataituina e lē gata i le aoina o faʻamaumauga, ae o le liua lea o na faʻamaumauga i ni faʻaiʻuga. O iinei e aoga ai le tuʻufaʻatasia ma le faʻataʻitaʻiga.
1. Fa'amaumauga tu'ufa'atasi ma le faiga SCADA
E tatau ona otometi lava ona faamaumauina faʻamaumauga i le fua o le tafe, le mamafa, le vevela, ma faʻasologa o le fogāeleele, ia manino faʻamatalaga, ma ia faigofie ona maua. E faʻafesoʻotaʻi e le SCADA ia masini faʻalogo i le fanua i le potu faʻatonutonu, ma mafai ai ona vave faia ni gaioiga pe a tulaʻi mai ni mea e le masani ai.
2. Puleaina o le lelei (QC) ma le faamamaina o faamatalaga
E mafai e le fesuia'iga o le sensor, fa'amatalaga ua misi, po'o fa'alavelave fa'atino ona mafua ai le fa'aitu'au. E taua tele se faiga e fa'amautinoa ai le lelei ina ia 'alofia ai fa'auigaga sese.
3. Faʻataʻitaʻiga faʻavae ma faʻataʻitaʻiga faʻafuainumera
O le faʻataʻitaʻiga faʻavae e faʻamatalaina ai punaoa o le vevela, sone e mafai ona faʻaogaina, faʻaletonu, ma le tafega o le vai. O faʻataʻitaʻiga numera e faʻataʻitaʻi le tafe ma le fesiitaiga o le vevela. O faʻamatalaga mataʻituina e faʻaaogaina mo le faʻafetauiina o tala faʻasolopito, lea e fetuʻunaʻi ai le faʻataʻitaʻiga e toe faʻataʻitaʻi ai amioga o le fanua, ona vavalo lea o tulaga faʻatino.
4. Au'ili'iliga fa'apitoa ma masaga numera
Ua amata ona fa'aaogaina e fanua o le geothermal se auala fa'atekonolosi numera: o fa'ata'ita'iga e fa'afouina pea e fa'aaoga ai fa'amatalaga i le taimi moni. Faatasi ai ma le fesoasoani a le masini a'oa'oina, e mafai e le au fa'agaoioia ona fausia ni faiga lapata'i vave e iloa ai mamanu o lo'o fa'aalia ai le fa'aitiitia o le fa'atinoga o vaieli po'o le lamatiaga o le fa'ateleina.
O luʻitau autū i le mataituina
O nisi o luʻitau e masani ona tulaʻi mai e aofia ai:
– O siosiomaga mata'utia: o le maualuga o le vevela, vai 'a'ai, ma le fa'apupulaina e fa'apu'upu'u ai le ola o le masini fa'alogo.
– Avanoa fa'atapula'aina i fa'amatalaga i lalo o le eleele: e le mafai ona va'aia sa'o ia vaituloto, o lea e iai lava le le mautonu i taimi uma i le fa'auigaina.
– Tau ma mea e faamuamua: e le o auala uma e talafeagai mo matāʻupu uma, e manaʻomia le filifilia e faʻatatau i tulaga lamatia ma aogā.
– Tuufaatasiga fa'a-vaega eseese: o fa'amaumauga o mea tau eleele, kemikolo, fa'afanua, ma gaosiga e masani ona i totonu o "silos" fa'alapotopotoga.
Faiga sili ona lelei
Mo se faiga e mata'ituina ai se tulaga lelei, o nisi nei o faiga masani e fa'atinoina:
1. Fa'atulaga ni fa'ailoga o le fa'atinoga o le tane vai (e.g. averesi o le mamafa, enthalpy, fua fa'atatau o le ausa-vai, tali atu o le su'esu'ega).
2. Tuufaatasi le mata'ituina faifai pea (sensors tumau) ma su'esu'ega faavaitaimi (fa'amaumauga, fa'ata'ita'iga o vaila'au).
3. Ia i ai se tulaga fa'atapula'a mo galuega (alarm threshold) mo fa'ai'uga vave.
4. Faia ni iloiloga masani o le tui e puipuia ai le vave malulu ma faatumauina ai le mamafa.
5. Fa'afou i lea taimi ma lea taimi le fa'ata'ita'iga o le tane vai ma fa'aaoga i'uga mo le fuafuaina o vaieli fa'aopoopo, galuega fa'aopoopo, po'o suiga i le fuafuaga o le tuiina.
Fa'ato'a
O faiga e mata'ituina ai le fa'atanoa o le geothermal o le fa'avae lea mo galuega fa'atino o le geothermal e saogalemu, lelei, ma gafataulimaina. E ala i le tu'ufa'atasia o fua o le mamafa ma le vevela, fa'amaumauga o le gaosiga ma le fa'aosoina, su'esu'ega o le geochemical, mata'ituina o le geophysical, ma le tu'ufa'atasia ma le fa'ata'ita'iina o fa'amaumauga, e mafai ai e le au fa'agaoioia ona maua se malamalamaga sili atu ona atoatoa i amioga a le fa'atanoa. I le iuga, o le mata'ituina e le na'o se matafaioi fa'apitoa, ae o se fuafuaga autu mo le fa'atumauina o le ola o le fanua, fa'ateleina o mea e toe fa'aleleia ai le vevela, ma fa'amautinoa o lo'o fa'aauau pea ona fesoasoani le malosiaga geothermal i le saogalemu o le malosiaga ma le fa'aitiitia o le fa'asa'olotoina o kasa.