Faiga Fa'avevela Geothermal mo Mana'oga o le Aiga
O le manaʻomia ona faʻavevela se fale—pe mo le tāʻele, kuka, poʻo le faʻavevela o le potu—e masani ona faʻatusa i le tele o le faʻaaogaina o le malosi. I le tele o nofoaga, o masini faʻavevela vai eletise, kesi, poʻo le LPG o filifiliga masani ia, ae o latou tau faʻatino ma le faʻasaʻolotoina o le kaponi e le o taimi uma e maualalo. I le isi itu, o loʻo i ai se tekinolosi e mautu, lelei, ma e le afaina ai le siosiomaga: o faiga faʻavevela geothermal. E ui o le faaupuga "geothermal" e masani ona fesootaʻi ma laʻau eletise tetele, ae o mataupu faavae o le malosi geothermal e mafai ona faʻaaogaina mo manaʻoga o aiga i le auala saʻo.
O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le manatu, ituaiga o faiga, auala latou te galulue ai, vaega, lelei ma leaga, tau, ma mafaufauga i le mamanu e fesoasoani ia te oe e malamalama ai pe talafeagai le faʻavevela o le geothermal mo lou fale.
O le ā le fa'avevela o le geothermal?
I se tulaga lautele, o le fa'avevela o le geothermal o se faiga e fa'aaogaina ai le vevela mai totonu o le eleele po'o le mautu o le vevela o le eleele e maua ai le malosiaga fa'avevela mo fale. E lua auala autu:
1. Geothermal maualalo le vevela (pamu vevela mai le eleele/GSHP)
O le metotia sili ona taatele lea mo fale. E lē "eli ifo le faiga i le puna o le vevela o le mauga mu," ae e faʻaaogaina le mea moni e mautu le vevela o le eleele i se loloto patino i le tausaga atoa (mo se faʻataʻitaʻiga, 20–30°C i nisi o itulagi o le teropika, ma sili atu ona mautu nai lo le vevela o le ea i itulagi e fa-vaitau). E faʻaliliuina e le faiga le vevela e ala i paipa ua tanumia i le eleele e faʻaaoga ai se pamu vevela.
2. Fa'aaogaina tuusa'o o le geothermal (fa'aaogaina tuusa'o)
Afai o loʻo tu le fale e lata ane i se vai vevela masani poʻo se tane vai geothermal papaʻu, e mafai ona faʻaaogaina saʻo le vai geothermal (faʻaaogaina se mea e fesuiaʻi ai le vevela mo le saogalemu ma le umi). Peitaʻi, o lenei metotia e faʻalagolago i le nofoaga ma le faʻatagaina mo le faʻaaogaina o le punaoa.
Mo le tulaga lautele o fale nofo ai, o se talanoaga e sili atu ona talafeagai o pamu vevela e maua mai le eleele aua e mafai ona faʻaaogaina i nofoaga eseese e aunoa ma le tau latalata i se punavai o le vai vevela.
E fa'apefea ona galue se pamu vevela e maua mai le eleele?
E tutusa lava le galuega a pamu vevela o le geothermal ma pusaaisa, ae o le tafe o le malosiaga e fesuia'i e maua ai le fa'avevela (ma e masani ona fa'amālūlūina fo'i). E fa'aliliuina e le faiga le malosiaga o le vevela mai le eleele i totonu o le fale e ala i le ta'amilosaga o le refrigerant.
O le tafega faigofie:
– O le paipa fa'ata'amilomilo i le eleele o lo'o i ai se vai (vai + vaila'au e tete'e atu ai i le aisa i tau malulu) e fealua'i, e mitiia ai le vevela mai le eleele.
– O le vevela mai le vai e fa'aliliuina atu i le refrigerant i totonu o le iunite pamu vevela e ala i se mea e fesuia'i ai le vevela.
– E fa'apipi'i le refrigerant ina ia si'itia lona vevela, ona fa'asalalau lea o le vevela i le faiga fa'avevela o fale (vai vevela mo fola radiant, fan coils, po'o tane vai vevela).
– A uma ona faʻasaʻoloto le vevela, ona toe faʻamālūlū lea o le refrigerant ma toe fai le taʻamilosaga.
Ona o le faiga e "faaliliuina" le vevela, nai lo le "faia" mai le mu, e matua lelei tele lona aoga. O se faaupuga e masani ona faaaogaina o le COP (Coefficient of Performance). O le COP e 3 o lona uiga mo le 1 kWh uma o le eletise e faaaogaina e le compressor ma le pamu, e mafai ona e maua pe tusa ma le 3 kWh o le malosiaga aoga o le vevela (e faalagolago le tau i le mamanu ma tulaga).
Ituaiga o fa'atulagaga o le geothermal loop
O le filifiliga o le faʻatulagaga o le matasele e matua aʻafia lava i le telē o le fanua, tulaga o le eleele, ma le tau o le faʻapipiʻiina.
1. Matasele faalava
E totō faalava paipa i se loloto patino (mo se faataitaiga 1–2 mita pe sili atu, e fuafua i le mamanu).
Tulaga lelei: e masani ona taugofie atu tau o le fausiaina nai lo le viliina tuusao.
Le lelei: manaʻomia se vaega tele o le fanua ma faʻalavelaveina i le taimi o le eliina.
2. Matasele fa'atulagaina
E fa'aofi le paipa i totonu o se pu e vili ai i luga (e mafai ona tele i le selau mita).
Tulaga lelei: talafeagai mo vaega vaapiapi, sili atu ona mautu i le vevela.
Le lelei: e mafai ona maualuga le tau o le viliina, e fuafua i le tulaga o le eleele.
3. Matafaga o le vaituloto/vaituloto
Afai e iai se vaita'ele tele ma mautu, e mafai ona tu'u le paipa i le pito i lalo o le vaita'ele.
Tulaga lelei: e sili atu le taugofie nai lo se vili.
Le lelei: manaʻomia ni vai talafeagai, ni pemita, ma se mamanu faapitoa ina ia saogalemu ma umi.
4. Faiga tatala-mataala (vai i lalo o le eleele)
I le fa'aaogaina o le vai i lalo o le eleele ua pamuina, e aveese/fesuia'i ai le vevela, ona toe fa'afo'i lea o le vai i le vaieli e fa'asusu ai.
Lelei: e mafai ona matuā aogā tele.
Le lelei: manaʻomia le lelei o le vai, pemita, lamatiaga o le pala/ele, ma e tatau ona mamanuina ina ia lē faʻalavelaveina ai le vaega o le vai.
O a manaʻoga o le fale e mafai ona faʻafetaiaʻia?
E mafai ona faʻaaogaina faiga faʻavevela geothermal mo:
1. Fa'avevela o le avanoa
E fetaui mo:
– Fola fa'avevela (fa'avevela o le fola): lelei ona e le mana'omia ona maualuga tele le vevela o le vai fa'avevela.
– Fan coil/air handle: e agi le ea mafanafana i totonu o paipa.
– O masini fa'avevela mo le vai vevela: e mafai, ae o nisi taimi e mana'omia ai le vevela maualuga atu; e mana'omia ona fetu'una'i le mamanu.
2. Fa'avevela vai (vai vevela fa'aleaiga/DHW)
E mafai e iunite geothermal ona fa'avevela le vai mo le ta'ele ma le kuka, e masani lava e ala i se tane teu ma se mea e fesuia'i ai le vevela. O nisi faiga e fa'aogaina se desuperheater, lea e fa'aogaina ai le vevela "otaota" i nisi o auala fa'agaoioia e fesoasoani ai i le fa'avevela o le vai.
3. Fa'amālūlūina (filifiliga)
E mafai fo'i e le tele o faiga GSHP ona galue fa'afeagai mo le fa'amālūlūina, e fa'aliliu ese ai le vevela mai le fale i le eleele. E manaia lenei mea i nofoaga e mana'omia ai le ea malulu ma e mana'omia ai le lelei o le fa'aogaina nai lo le ea malulu masani.
Vaega autū o le faiga
Ina ia aua ne'i e mafaufauina le faigata o le faiga, o vaega autū ia:
– Matasele eleele: paipa HDPE (polyethylene maualuga le mafiafia) malosi.
– Pamu fa'asalalau solo: fa'asalalauina le vai i le paipa eleele.
– Iunite o le pamu vevela: e aofia ai le compressor, refrigerant, exchanger vevela, ma mea e pulea ai.
– Faiga e tufatufa atu ai le vevela: fola radiant, fan coil, radiator, poʻo le tane vai vevela.
– Pulea ma masini e iloa ai mea e fa'aaoga ai le vevela (thermostats), valves, saogalemu o le mamafa, ma faiga e mata'ituina ai.
– Tane fa'apa'u (filifiliga): fesoasoani e fa'amautu le vevela ma fa'aitiitia ai ta'amilosaga o le ki ma le tape o le compressor.
Fa'amanuiaga o faiga fa'avevela geothermal
1. Lelei maualuga ma tau maualalo o galuega
Talu ai latou te fa'aliliuina le vevela, e itiiti ifo le eletise latou te fa'aaogaina nai lo masini fa'avevela eletise tete'e. I le tele o tulaga, e mafai ona fa'aitiitia tele tau fa'alemasina.
2. Fa'aitiitia le fa'asa'olotoina o le ea
E leai se mu i le fale. Afai e sau le eletise mai punaoa fa'afouina, e la'ititi le tulagavae kaponi.
3. Fa'alelei ma mautu
E masani ona tutusa le vevela o le fa'avevela. E fetaui lelei ma fola susulu mo le mafanafana tutusa.
4. Umi le ola tautua
E mafai ona tumau se li'o i le eleele ua tanumia mo le tele o tausaga. E masani fo'i ona sili atu le tumau o iunite pamu vevela nai lo faiga e masani ona fa'agaoioia i le vevela tele.
5. E mafai ona fa'aaogaina mo le fa'avevela ma le fa'amālūlūina i le taimi e tasi
E mafai e le masini e tasi ona fa'amalieina le tele o mana'oga o le eletise mo se fale.
Luʻitau ma mea le lelei e mafaufau i ai
1. Tau maualuga o le amataga
O le fa'apipi'iina o paipa i le eleele ma galuega fa'asivile (eliina/viliina) o tau sili ia ona tetele.
2. Manaʻomia le fuafuaina ma le mamanu lelei
E tatau ona fuafuaina le telē o le li'o, le gafatia o le pamu vevela, ma le faiga e tufatufa atu ai le vevela ina ia lelei ae ia le fa'aitiitia le malosi.
3. Tuutuuga ma pemita o fanua
Atonu e fa'atapula'aina ai filifiliga i le eleele papa, fanua vaapiapi, po'o tulafono a le lotoifale.
4. O loʻo iai pea le tausiga
E ui e fai si maualalo, ae e manaʻomia pea siaki masani: le mamafa o le masini, pu, pamu, faamama, ma mea e pulea ai.
Fuafuaina o tau ma le gafatia tau tamaoaiga
E matuā eseese lava tau e fa'atatau i le atunu'u, tau o le viliina, telē o le fale, ma le ituaiga o li'o. I se tulaga lautele, e maualuga atu le tupe fa'aalu muamua nai lo le fa'avevela masani, ae o lo'o fa'apaleniina lea e ala i:
– sefeina o pili o le eletise,
– umi le ola o le faiga,
– ono fa’ateleina ai le tau o meatotino.
E masani ona tupu le tulaga sili ona lelei tau tamaoaiga pe a:
– e manaʻomia e le fale se faʻavevela/faʻamālūlūina malosi,
– tau o le eletise tauva,
– E te suia le faiga tuai ma le fa'ama'imau,
– e lagolagoina e le mamanu o le fale ni faiga e maualalo le vevela (e.g. fola susulu).
Afai o lau sini autū o le vai vevela mo le ta'ele, o nisi taimi e sili atu ona taugofie se masini fa'avevela vai mai le la po'o se masini fa'avevela vai masani. Peita'i, afai e te mana'o i se fofo tu'ufa'atasi (fa'avevela, vai vevela, ma le fa'amālūlūina), e sili atu ona manaia le malosiaga geothermal.
Fautuaga mo le mamanuina o faiga sili ona lelei
1. Amata i se su'esu'ega o le malosiaga o le fale
Fa'aleleia muamua le puipuiga mai le vevela, le fa'aleleia o le ea, ma le tafe o le ea. O se fale e matuā vaapiapi e mana'omia ai le itiiti ifo o le gafatia e fa'avevela ai, lea e fa'aitiitia ai le tau o le fa'ata'amilosaga.
2. Fa'amuamua le tufatufaina o le vevela maualalo
O uaea fa'avevela mo le fola po'o le ili ua mamanuina mo le vevela feololo o le vai o le a fa'ateleina ai le COP.
3. Filifili se konekarate e iai le poto masani
O mea sese i le mamanu o le li'o (pu'upu'u tele) e mafai ona fa'aitiitia ai le fa'atinoga ma fa'ateleina ai le tau o le eletise, e o'o lava i le a'afia ai o le vevela o le eleele i se taimi umi.
4. Mafaufau i le avanoa mo meafaigaluega
E manaʻomia e iunite pamu vevela, tane puipuia, ma tane vai vevela ia nofoaga e faigofie ona oʻo atu i ai tautua.
5. Fuafua le fesoʻotaʻiga ma isi faiga
Mo se faʻataʻitaʻiga, o paneta o le la (PLTS) e sapalai ai le eletise i pamu faʻavevela, poʻo ni masini faʻavevela faaleoleo mo tulaga faigata pe a manaʻomia.
I'uga
O faiga fa'avevela geothermal mo fale—aemaise lava o latou e fa'avae i luga o pamu vevela mai le eleele—o se fofo fa'aonaponei e ofoina atu le maualuga o le lelei, mafanafana, ma le maualalo o le kasa fa'asao. E sili ona aoga lenei tekinolosi pe a mamanuina o se faiga tu'ufa'atasi mo le fa'avevela o le potu ma le vai vevela (ma le fa'amālūlūina), fa'atasi ai ma le fuafuaina lelei o le matasele eleele ma le tufatufaina atu o le vevela.
E ui o tau muamua e masani ona maualuga, ae o faʻamanuiaga mo se taimi umi e mafai ona tele, aemaise lava mo fale e manaʻomia le ea malulu i le tausaga atoa. Afai o loʻo e mafaufau e faʻapipiʻi, e sili le faia o se suʻesuʻega o le malosiaga ma le feutagaʻiga ma se kamupani e iai se talaaga lelei. O le auala lea, o le faʻavevela o le geothermal e le gata o se "tekinolosi lanumeamata" ae o se tupe teufaafaigaluega mo se taimi umi i le mafanafana ma le lelei o le fale.