Auala e galue ai vaieli geothermal ma faʻapipiʻiina ai

Auala e Galue ai ma Fa'apipi'i ai Vaieli Geothermal

O le malosiaga geothermal o se punaoa o le malosiaga fa'afouina e fa'aaogaina ai le vevela mai totonu o le eleele. I le tele o atunuu, e aofia ai Initonesia, lea e taoto i tafatafa o le Ring of Fire, o le malosiaga geothermal e tele sona gafatia mo le gaosia o le eletise ma le fa'aaogaina sa'o o le vevela. O se tasi o vaega sili ona taua i le fa'aaogaina o le malosiaga geothermal o se vaieli geothermal, o se pu e viliina e maua ai vai vevela (ausa ma/po'o le vai vevela) mai se tane vai i lalo o le eleele. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai le auala e galue ai se vaieli geothermal ma la'asaga lautele mo le fa'apipi'iina o se tasi.

1. O le ā le vaieli geothermal?

O se vaieli geothermal o se vaieli e viliina i se loloto faapitoa e oʻo atu ai i se sone o le vaieli geothermal. O lenei vaieli e iai le vai vevela ua faʻamamafaina, o se faʻafefiloi o le ausa, vai vevela, ma kasa e le mafai ona faʻaputuina (e pei o le CO₂ ma le H₂S i nisi o maualuga). E sili atu ma le tasi le ituaiga o vaieli geothermal; o se fanua geothermal e masani ona iai:

1. Vaieli gaosiga: tafe atu le vai vevela i luga mo le faʻaaogaina.
2. Vaieli e tui ai: toe faafoi atu le vai ua fa'aputuina po'o le vai masima (vai vevela e tele ai minerale) i le tane ina ia tumau ai le mautu o le mamafa ma ia sili atu ona puipuia le siosiomaga.
3. Mata'ituina o vaieli: mata'ituina le mamafa, le vevela ma le amioga a le tane vai.

Faatasi ai ma lenei tuufaatasiga o vaieli, e mafai ai e le faiga o le geothermal ona faagaoioia ma le gafataulimaina, faatumauina le paleni o le tane ma faalauteleina ai le umi e faagaoioia ai le fanua.

2. Auala e galue ai vaieli geothermal

O le auala e galue ai se vaieli geothermal e faalagolago i uiga o le tane ma le tekinolosi e gaosia ai le eletise e faaaogaina. Peitai, o le mataupu faavae lautele e mulimuli i lenei mea:

a) E fausia ma teuina le vevela o le geothermal i totonu o tane vai
E afua mai le vevela mai le loloto o le Lalolagi, pe mai le gaioiga o le magma po o le feliuliua'iga masani o le vevela. O le vai i lalo o le eleele e tafe ifo i lalo e fa'avevela ma maileia i papa ua malepelepe pe ua malepe, ma fausia ai ni vai e teu ai. O le mamafa maualuga i le loloto e mafai ai e vai ona teuina le tele o le malosi.

b) E alu a'e le vai vevela i totonu o le vaieli gaosiga
A tatala se vaieli gaosi, o le eseesega o le mamafa e mafua ai ona agai i luga le vai. I nisi tulaga, e mafai e le vai ona tafe na o ia (artesian) e aunoa ma se pamu. I nisi ituaiga—aemaise lava mo faiga geothermal e feololo le vevela—atonu e manaʻomia se pamu vaieli.

c) Vavaeeseina o le ausa ma le vai (pe a manaʻomia)
Afai o le vai e alu ese mai o se fa'afefiloi o le ausa ma le vai, e fa'aaoga se mea e vavae'ese ai luga. E fa'asaga le ausa i le turbine, a'o le vai vevela (brine) e mafai ona toe fa'afo'i i le vaieli e tuiina ai pe fa'aaoga mo isi fa'amoemoega (e pei o le fa'avevela, fa'amago, po'o faiga fa'apisinisi).

FAITAU  Le lelei o le fa'aogaina o le generator i totonu o faiga fa'atupu eletise geothermal

d) Faaliliuga i le eletise po'o le vevela tuusa'o
O polokalame tetele e tolu o le eletise geothermal o:
– Ausa mago: e fa'ata'amilo sa'o le ausa mago i le turbine.
– Ausa vave: o le vai vevela ua fa'amamafaina e "fa'amumuina" i le ausa i se mamafa maualalo; e fa'aliliu e le ausa se turbine.
– Ta'amilosaga Fa'alua: O le vevela mai le vai fa'avevela o le eleele e fa'avevela ai se vai galue lona lua (e pei o le isobutane) i totonu o se mea e fesuia'i ai le vevela; e liu suavai le vai galue ma fa'aliliu ai se turbine. O lenei fuafuaga e talafeagai mo le vevela maualalo o le tane ma e masani ona sili atu ona tapunia, ma i'u ai i le maualalo o le fa'asa'olotoina o le ea.

e) Toe tuiina o le vai i totonu o le tane vai
A maeʻa ona aveese le malosi, e masani ona toe tuiina le vai o totoe e ala i se vaieli tui. E fesoasoani le tui:
– tausia le mamafa o le tane vai,
– faʻaitiitia le lamatiaga o le faʻaitiitia o le gaosiga,
– faʻaitiitia le faʻaaluina o le vai minerale i le siosiomaga,
– lagolagoina le fa'aauauina o le ola mo se taimi umi.

3. Laasaga o le fa'apipi'iina o le vaieli geothermal

O le fa'apipi'iina o vaieli geothermal o se faiga faigata e aofia ai su'esu'ega o le eleele, inisinia o le viliina, saogalemu, ma pemita ma le pulega o le siosiomaga. O la'asaga lautele e fa'apea:

1) Suʻesuʻega muamua ma suʻesuʻega
A'o le'i eliina, e faia se su'esu'ega e iloa ai nofoaga e ono maua ai le eliina ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o tau maualuluga ona o le malepe o le vaieli. O lenei la'asaga e aofia ai:
– Suʻesuʻega faʻale-geo: faʻafanua o papa, fausaga o faʻaletonu, faʻaaliga o luga (puna vevela, fumaroles).
– Geochemistry: su'esu'ega o le aofa'i o le vai vevela e fa'atatau ai le vevela o le tane ma le amataga o le vai.
– Geophysics: metotia magnetotelluric (MT), kalave, seismic, po'o le resistivity e fa'afanua ai fausaga o lo'o i lalo o le fogaeleele.
– Filifiliga o le nofoaga e tu ai le vaieli: mafaufau i le auala e mafai ona ui atu ai, laufanua, saogalemu, ma avanoa e teu ai le vevela.

O taunuuga o suʻesuʻega o le a fuafua ai le loloto o le sini, le itu e vili ai (tu saʻo pe faʻasino i ai), ma le mamanu faʻapitoa.

2) Laisene, AMDAL, ma le sauniuniga o le nofoaga
Talu ai o galuega faatino o le geothermal e tetele ma e masani ona faia i nofoaga maaleale, e tatau ai ona:
– laisene e tusa ai ma tulafono faatonutonu,
– suʻesuʻega tau siʻosiʻomaga (e pei o le AMDAL),
– feutagaiga a le lautele ma fuafuaga tau pulega lautele.

I le fanua, sa fa'atinoina ai le fa'amamāina fa'atapula'a o fanua, fausiaina o vaieli, auala e alu i ai, ma se faiga e fa'amamago ai le vai timu ma le palapala eliina.

FAITAU  Fuafuaga ma le fa'apipi'iina o la'au eletise geothermal

3) Fa'agaoioia o masini ma meafaigaluega
E eseese masini eli ai le eleele mai masini eli ai le suāuu ma le kesi i ni auala eseese, ona o le maualuga o le vevela ma le ono mafai ona pala. O meafaigaluega o loʻo faʻaaogaina e aofia ai:
– masini fa'apipi'i ma le faiga o le si'itia,
– pamu palapala,
– paipa vili ma le mata vili,
– meafaigaluega e pulea ai vaieli (mea e puipuia ai le pa o le vai/BOP),
– faiga e taulimaina ai vai, tane, ma nofoaga e saogalemu ai.

4) La'asaga o le viliina i lea la'asaga (viliina o le vaega)
E masani ona eliina vaieli geothermal i ni vaega o le faʻaitiitia o le lautele faʻatasi ai ma le loloto:
– Pusa o le alavai: paipa muamua e fa'amautu ai le pito i luga o le eleele ma puipuia ai le soloia.
– Puipui o le fogāeleele: puipuia ai papa'u o le vai ma maua ai le puipuiga muamua.
– O le ogatotonu o le pusa (pe a manaʻomia): mo nisi o sone papa e le mautu pe o loʻo i ai le mamafa.
– Pusa/laina gaosiga: e fa'apipi'i ai le sone gaosiga e pulea ai le tafe o le vai.

I le taimi o le eliina, e fa'aaogaina le palapala e vili ai e si'i ai ni maa ua tipiina, fa'amautu ai le pu, pulea le mamafa, ma fa'amālūlū ai le mata vili. I le geothermal, o isi lu'itau e aofia ai le leiloa o le tafega ona o mavaevae o papa ma le vevela tele e a'afia ai meatotino o le palapala.

5) Fa'apipi'iina o le ufi ma le sima
A uma ona viliina vaega taʻitasi, ona faia lea o le faʻapipiʻiina o le ufi ma le sima. E taua tele le sima auā e faʻamoemoe e:
– nonoa le atigi i le fa'aputuga papa,
– puipuia le tafe o le vai i le va o vaega,
– fa'aleleia le tumau o le vaieli i le vevela maualuga.

O mea sima geothermal ua mamanuina ina ia tete'e atu i le vevela ma le vevela e puipuia ai le māvaevae pe a faia le taamilosaga o le fa'avevela ma le fa'amālūlūina o le vaieli.

6) Puleaina o vaieli ma le saogalemu
E mafai e le malosiaga fa'anatura ona gaosia le ausa fa'amama ma kasa mata'utia e pei o le H₂S. O le mea lea, e matua fa'amaoni lava tulaga fa'atonuina o le saogalemu, e aofia ai:
– Fa'apipi'iina o le BOP,
– faiga fa'atonutonu o le puleaina o vaieli,
– le mata'ituina o le kesi,
- faʻaaogaina o mea e puipuia ai le tagata lava ia,
– fuafuaga mo tali atu i faʻalavelave faʻafuaseʻi.

7) Fa'amae'aina o le vaieli ma le fa'amalosiauina
A maeʻa ona ausia le sini, ona faʻatinoina lea o le laasaga faʻamaeʻa e pei ona taua i lalo:
– fa'apipi'iina o le ulu vaieli ma le valve saogalemu,
– fa'apipi'iina o pu po'o le tatalaina o nisi o sone gaosiga (e fuafua i le mamanu),
– fa'aosofiaga (pe a mana'omia), mo se fa'ata'ita'iga, le fa'amamāina o vaieli po'o le togafitia e fa'ateleina ai le mafai ona tafe le vai.

FAITAU  Fa'atinoga o le pamu vevela i faiga fa'avevela

I le geothermal, e tatau ona amana'ia e le fa'amae'aga le scaling (timu o minerale e pei o le silica po'o le calcite) ma le 'ele.

8) Su'ega o le gaosiga (su'ega o vaieli)
O le taimi lava e eli ai se vaieli, e le toe fa'aaogaina tumau loa. E faia ni su'ega, e pei o:
– suega tafe e fua ai le saoasaoa o le gaosiga o le ausa/vai,
– fuaina o le vevela ma le mamafa,
– suʻesuʻega faʻakemikolo o vai,
– iloiloga o le mautu o le tafe ma le gafatia e faʻateleina ai le saoasaoa.

O faʻamaumauga o suʻega e iloa ai pe talafeagai le vaieli mo le gaosiga, manaʻomia le toe faʻaleleia, pe ua fuafuaina e faʻaaoga o se vaieli e tui ai.

9) Tuufaatasia i totonu o nofoaga i luga o le fogaeleele
A oʻo ina amata le galuega a le vaieli, e fesoʻotaʻi le vaieli i:
– paipa e lua vaega (vai ausa) po'o paipa ausa,
– vavaeese ma fufulu,
– generator (turbine, condenser, cooling tower),
– toe fa'afo'i le laina tui.

Ua mamanuina le feso'ota'iga atoa ina ia tatalia le vevela maualuga, mamafa, ma tulaga 'ele'elea.

4. Luʻitau autū i le faʻapipiʻiina o vaieli geothermal

O le faʻapipiʻiina o vaieli geothermal e feagai ma luʻitau tulaga ese, e pei o:
– O le vevela tele e faʻavavevave ai le ofuina o le meafaigaluega ma aʻafia ai le sima/ufi.
– Leiloa o le tafega o le toto i papa ua malepe, lea e mafai ona faʻateleina ai le tau ma le taimi e vili ai.
– O le fa'apala ma le 'ele e a'afia ai paipa ma masini o lo'o i luga.
– O tulaga lamatia o le H₂S ma le faʻasaʻolotoina o kasa e manaʻomia ai ni faiga e faʻaitiitia ai ma mataʻituina ai.
– O le oʻo atu i nofoaga e masani ona i mauga o lea e faigata ai ona faʻatautaia femalagaiga.

O le mea lea, o le mamanu o le geothermal, meafaitino, ma faiga faʻatino e faʻamamafa tele ai le faʻatuatuaina i se taimi umi.

5. Faaiuga

O vaieli geothermal o le auala autū lea e maua ai le malosiaga geothermal: o vai vevela mai le tane e si'itia i totonu o vaieli gaosiga, fa'agasolo i luga e fa'atupu ai le eletise po'o le vevela tu'usa'o, ona toe fa'afo'i lea i lalo o le eleele e ala i vaieli tui e fa'atumauina ai se faiga mautu ma gafataulimaina. O le fa'apipi'iina e mana'omia ai se fa'asologa o la'asaga, mai le su'esu'eina ma le fa'atagaina i le viliina ma le fa'apipi'iina o le sima, i le su'ega gaosiga ma le tu'ufa'atasia o nofoaga e gaosia ai le eletise. Faatasi ai ma le fuafuaina ma le fa'aeteete ma tulaga maualuga o le saogalemu, e mafai e vaieli geothermal ona avea ma atina'e taua e lagolago ai le suiga o le malosiaga mama ma le saogalemu o le malosiaga a le atunu'u.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga ina ia sili atu ona faʻapitoa (e pei o le faʻaopoopoina o faʻasologa o le uʻamea, ituaiga sima, ma ata o le ulu o le vaieli) pe sili atu ona lauiloa mo le aufaitau lautele, faʻapea foʻi ma le faʻamautinoaina o le aofaʻi o upu e tusa ma le 1000 upu pe a manaʻomia.

Taofi faamatalaga