Suiga o Meafaitino i le Tulaga o le Vevela Taua o le Triple Point
I le talanoaga o le tulafono o le kesi lelei atoatoa, na faʻamatalaina ai o le tulafono o le kesi lelei atoatoa e faʻamatalaina saʻo ai le amioga a se kesi moni pe a le maualuga tele le mamafa ma le mafiafia o le kesi moni. Afai e lava le tele o le mamafa ma le mafiafia o le kesi moni, o le tulafono o le kesi lelei atoatoa e maua ai ni taunuuga le saʻo. E moni foʻi lenei mea pe a latalata le vevela o le kesi moni i lona tulaga pupuna.
O lenei mea e fesoʻotaʻi moni lava ma fegalegaleaiga e tutupu i le va o molelaʻau moni o le kesi. O le mamafa o le kesi e faʻatusatusa i le tele o le kesi. A lava le maualuga o le mamafa o le kesi, e faʻaitiitia ai le tele o le kesi. Ona o le laʻititi o le tele o le kesi, e faʻalatalata atili ai le va i le va o molelaʻau o le kesi. A faʻalatalata atili le va i le va o molelaʻau, e fetoʻai molelaʻau. E tutusa lava ma le taimi e te aumaia ai se fasi uʻamea e latalata i se maneta. Afai e lava le mamao i le va o le maneta ma le uʻamea, e le mafai e le maneta ona tosina mai le uʻamea. Ae afai e latalata le mamao i le va o le maneta ma le uʻamea, e toso faʻalatalata mai le uʻamea.
O lea la, e amio molela kesi e pei o maneta ma uʻamea i le ata o loʻo i luga… A lava le vavalalata o le va o molela, e fetoʻai molela. O le iai o malosiaga fetoʻai e mafua ai ona vavalalata le va o molela (e faʻaitiitia le voluma o le kesi). E masani ona tupu lenei mea pe a lava le tele o le mamafa o le kesi (Mamafa maualuga, voluma laʻititi. Voluma laʻititi, e faʻalatalata le va o molela). O le mea lea, o le tulafono lelei o le kesi e le maua ai ni taunuuga saʻo pe a lava le tele o le mamafa ma le mafiafia o le kesi moni.
Ata o le Mamafa vs. le Volume
Ina ia malamalama atili i le faʻafitauli o loʻo i luga, seʻi o tatou toe iloilo le ata o loʻo faʻaalia ai le sootaga i le va o le mamafa ma le tele o le kesi. O piʻo 1, 2, 3, ma le 4 o loʻo faʻaalia ai le amioga a le kesi lava e tasi i vevela eseese. O le vevela o le kesi o loʻo faʻaalia i le piʻo 1 e maualuga atu nai lo le piʻo 2. O le vevela o le kesi o loʻo faʻaalia i le piʻo 2 e maualuga atu nai lo le piʻo 3. O le vevela o le kesi o loʻo faʻaalia i le piʻo 3 e maualuga atu nai lo le piʻo 4. O le piʻo o se laina faʻasolo i le ogatotonu o le ata. E tumau pea le vevela o le kesi, na o le mamafa (P) ma le tele (V) o le kesi e suia.
E tusa ai ma le tulafono o le kesi lelei atoatoa, o se laina e amata mai le 1 e tatau ona muta i le 1. E faapena foi, o se laina e amata mai le 2 e tatau ona muta i le 2. O le mea moni e oo i ai kesi moni e le ogatasi ma valo'aga o le tulafono o le kesi lelei atoatoa. A lava le maualuga o le mamafa o le kesi, e fa'aitiitia le voluma o le kesi ma e ese mai valo'aga o le tulafono o le kesi lelei atoatoa (fa'atusatusa pi'o 1 ma le 2). O le tele o le eseesega i le voluma o le kesi e fa'alagolago foi i le vevela. Afai e maualalo le vevela o le kesi ma latalata i le tulaga e liusuavai ai, e ta'ua foi o le tulaga e pupuna ai (point b), e masani ona tele atu le eseesega o le voluma o le kesi pe a fa'atusatusa i le taimi e maualuga ai le vevela (fa'atusatusa pi'o 1, 2, 3, ma le 4). O lenei mea e a'afia e malosiaga tosina i le va o molela'au kesi, e pei ona fa'amatalaina muamua.
O le Pi'o 3 i le ata o lo'o i luga o lo'o fa'aalia ai le amioga a se mea i lona vevela taua. O le tulaga c, lea e ui atu ai le pi'o 3, e ta'ua o le tulaga taua. I vevela e maualuga atu nai lo le vevela taua, e le mafai e se kesi ona liua i se vai e tusa lava pe fa'aogaina le mamafa maualuga tele (fa'atusatusa i pi'o 2 ma le 1). O le mamafa e fa'aogaina e na'o le fa'aitiitia o le tele o le kesi ae le mafai ona liua i se vai. I se isi itu, i vevela e maualalo ifo nai lo le vevela taua, o le a liua se kesi i se vai pe afai e fa'aogaina se mamafa patino (fa'atusatusa i le pi'o 3). O le aofa'i o le mamafa e mafai ona liua ai se kesi i se vai i le vevela taua e ta'ua o le mamafa taua. O mea ta'itasi e iai le vevela taua ma le mamafa taua eseese.

O le Pi'o 4 i le ata o lo'o i luga o lo'o fa'aalia ai le faagasologa o le suiga mai le kesi i le vai. O le vaega ua fa'alanu (e foliga i se mauga) o le vaega lea e tutusa ai le kesi ma le vai. I le amataga, e fai lava si tele o le kesi. A uma ona fa'ateleina le mamafa o le kesi, e fa'aitiitia le tele o le kesi se'ia o'o i le tulaga b (o le tulaga b o le tulaga e liusuavai ai, e ta'ua fo'i o le tulaga e pupuna ai). A o'o i le tulaga b, e amata ona suia le kesi i le vai. I le taimi o le faagasologa o le suiga mai le kesi i le vai (mai le tulaga b i le tulaga a), e fa'aitiitia le tele o le mea e ui lava e leai se fa'aopoopoga o le mamafa (fa'ailogaina i le laina sa'o). I le tulaga a, ua suia uma le kesi i le vai. A uma ona o'o i le tulaga a, o le fa'ateleina o le mamafa i luga o le mea e na'o le i'u ai i se suiga la'ititi lava i le tele (fa'ailogaina i le foliga ma'ai tele o le pi'o).
I le olaga i aso faisoo, e masani ona tatou faʻaaogaina upu o le ausa ma le kesi. Mo se faʻataʻitaʻiga, ausa vai poʻo le kesi naitorosene. E toetoe lava a tatou le taʻua le ausa vai o le kesi vai, e ui lava o le ausa vai o le ituaiga kesi lea o le vai. E faʻapena foʻi mo le naitorosene, okesene, ma isi. O le naitorosene poʻo le okesene e masani ona taʻua o kesi. E eseese uiga o le kesi ma le ausa. Afai o le tulaga kesi o se mea e i lalo ifo o le vevela taua o le mea, ona tatou taʻua lea o le ausa. I se isi itu, afai o le tulaga kesi o se mea e i luga atu o le vevela taua o le mea, ona tatou taʻua lea o le kesi.
Ata o le Mamafa ma le Vevela (Ata o le Vaega)
Sa matou faʻamatalaina muamua le amioga o mea e faʻaaogaina ai se ata o le Pressure vs. Volume. I le faʻaopoopoga i le faʻaaogaina o se ata o le PV, e mafai ona faʻamatalaina le amioga o mea e faʻaaogaina ai se ata o le Pressure (P) vs. Vevela (T). O se ata o le PT e masani ona taʻua o se ata o le phase. E taʻua o se ata o le phase aua e faʻaaogaina e faʻatusatusa ai phases, poʻo tulaga, o se mea. O se tasi o mea e masani ona suia lona tulaga o le vai.
E tolu pi'o o lo'o i le ata, o le pi'o fa'a'au'au (evaporation), le pi'o fa'a'ele'ele (melting) ma le pi'o fa'a'ele'ele (sublimation).
O le pi'o fa'amamago e fa'aalia ai tulaga o lo'o i ai le vai ma le ausa i le paleni. O le tulaga o lo'o i ai le vai ma le ausa i le paleni e ta'ua o le tulaga fa'apuna po'o le tulaga fa'apuna (E ta'ua o le tulaga fa'apuna aua i le taimi lea e mafai ai e le ausa ona liusuavai ma liua i le vai. E ta'ua o le tulaga fa'apuna aua i le taimi lea e mafai ai e le vai ona fa'apuna ma liua i le ausa). O lea la, o le pi'o fa'apuna o se kalafi lea e ta'u mai ai le sootaga i le va o le mamafa (P) ma le tulaga fa'apuna/vevela o le tulaga fa'apuna. E foliga mai o le la'ititi o le mamafa, o le maualalo foi lea o le tulaga fa'apuna o le vai, pe o le tele foi o le mamafa, o le maualuga foi lea o le tulaga fa'apuna o le vai. I le mamafa o le 1 atm, o le tulaga fa'apuna o le vai = 100 o C. I se isi itu, i le mamafa o le 218 atm, o le tulaga fa'apuna o le vai = 374 o C.
O le mamafa o le 218 atm e taʻua foʻi o le mamafa taua o le vai, ae o le vevela o le 374 ° C e taʻua foʻi o le vevela taua o le vai. Afai e itiiti ifo le vevela o le ausa i le 374 ° C, e mafai ona liua le ausa i se vai pe afai e tuʻuina atu se mamafa o le 374 ° C. E leai se mamafa e mafai ona liua le ausa i se vai pe afai e sili atu le vevela i le 218 ° C.
O le pi'o o le liusuavai e fa'aalia ai tulaga o lo'o i ai le paleni o tulaga vai ma tulaga mautu. O le tulaga o lo'o i ai le paleni o tulaga vai ma tulaga mautu e ta'ua o le tulaga liusuavai po'o le tulaga aisa (E ta'ua o le tulaga liusuavai aua i lenei tulaga e mafai ai e le aisa ona liusuavai i le vai. E ta'ua o le tulaga aisa aua i lenei tulaga, e mafai e le vai ona liusuavai i le aisa). O le mea lea, o le pi'o o le liusuavai o se kalafi lea e fa'aalia ai le sootaga i le va o le mamafa (P) ma le vevela o le tulaga liusuavai po'o le tulaga aisa. I le mamafa o le 1 atm, o le tulaga aisa o le vai (po'o le tulaga liusuavai o le aisa) = 0 oC. I se isi itu, i le mamafa o le 218 atm, o le tulaga aisa o le vai (poʻo le tulaga liusuavai o le aisa) e itiiti ifo i le 0 oC. Ia mātau i le mamafa o le 1 atm, o le vai e iai i le tulaga vai pe afai o le vevela e i le va o le 0 o100 mai C oC. O le vai e iai i le tulaga mautu pe afai i le mamafa o le 1 atm, e itiiti ifo le vevela i le 0 oO le vai po'o le C e iai i le foliga o le ausa pe afai i le mamafa o le 1 atm, e sili atu le vevela i le 100 oC.
O le pi'o o le sublimation e fa'aalia ai tulaga o lo'o i ai le mea mautu ma le ausa i le paleni. O le tulaga o lo'o i ai le mea mautu ma le ausa i le paleni e ta'ua o le sublimation point. O le mea lea, o le sublimation curve o se kalafi e fa'aalia ai le sootaga i le va o le mamafa (P) ma le vevela o le sublimation point… O le sublimation o le faagasologa lea o le suia o le tulaga mautu i le ausa, e aunoa ma le ui atu i le tulaga vai… E masani lava ona tupu le sublimation i le mamafa maualalo. E na'o le sublimate e mafai ai e le aisa pe afai e itiiti ifo le vevela i le 0,01 o C ma e itiiti ifo le mamafa i le 0,006 atm. O le tulaga e feiloa'i ai pi'o e tolu e ta'ua o le triple point.
O lo'o i lalo se ata o le vaega mo le kaponi taiokisaite. Ia mātau o fua i luga o le ata o le vaega o le vai ma le ata o le vaega o le kaponi taiokisaite e lē o ni laina sa'o.
