Fa'amatalaga o Pisinisi Tumaoti (BUMS)
Pendahuluan
O Pisinisi Tumaoti (BUMS) o se vaega taua o le tamaoaiga o se atunuu, e aofia ai Initonesia. O BUMS o kamupani o latou tupe faavae e umia atoa e vaega tumaoti, e tusa lava pe taitoatasi pe i ni vaega. I le itu tau tamaoaiga, e taua tele le sao o BUMS i le fausiaina o galuega, faʻaleleia atili le tamaoaiga, ma le sao i le tuputupu aʻe o le Gross Domestic Product (GDP).
Talafaasolopito ma le Atinaʻeina o BUMS i Initonesia
O le talafaasolopito o pisinisi a le malo (BUMS) i Initonesia e mafai ona toe suʻeina i tua i le vaitaimi o pulega faakolone, ina ua pulea e kamupani tumaoti eseese, e masani lava mai Holani, vaega taua e pei o faatoaga, fefaatauaiga, ma alamanuia. Ina ua maeʻa le tutoatasi, na amata ai e le malo o Initonesia taumafaiga e faʻaleatunuu ni nai kamupani taua a tagata mai fafo. Peitaʻi, o loʻo faʻaauau pea ona faia e le vaega tumaoti se sao taua ma faʻaauau pea ona tuputupu aʻe e tusa ai ma faiga faʻavae tau tamaoaiga o loʻo suia.
I le vaitaimi o le Poloaiga Fou, sa faʻamalosia e le malo tupe teufaafaigaluega tumaoti e ala i ana faiga faʻavae tau tamaoaiga. O lenei mea na mafua mai i le iloa o le matafaioi taua a le vaega tumaoti i le faʻaleleia atili o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga o le atunuʻu. I le taimi lea, na tatou vaʻaia ai le tuputupu aʻe o pisinisi a le malo (SOEs) i vaega eseese, e pei o le gaosiga, faletupe, ma auaunaga.
Uiga o BUMS
E ese mai i le umiaina atoa e le vaega tumaoti, o BUMS e iai uiga tulaga ese e iloga ai i latou mai isi ituaiga pisinisi, e pei o Pisinisi e Umia e le Malo (BUMN). O nisi nei o uiga autu o BUMS:
1. Puleaina o Tupe Faavae: O tupe faavae uma i totonu o se BUMS e sau mai tagata taitoatasi po o ni vaega tumaoti. E aafia tuusa'o pe le tuusa'o foi tagata e ona i le pulega a le kamupani ma le faia o faaiuga.
2. Sini Autū: O BUMS e taulaʻi i tupe mama. O tupe mama e maua e masani ona tufatufa atu i ē ona pisinisi i le tulaga o tufatufaga poʻo le toe faʻafaigaluegaina i totonu o le pisinisi mo le faʻatupulaʻia ma le faʻalauteleina atili.
3. Fetuutuuna'i i Galuega: Talu ai e le o noatia i latou i tulafono fa'atonutonu a le malo e matua faigata tele, e masani ona sili atu ona fetu'una'i BUMS i le faia o fa'ai'uga fa'apisinisi. O lenei mea e mafai ai ona latou vave fetu'una'i i suiga o maketi ma mana'oga o tagata fa'atau.
4. Tutoatasi i le Pulega: O le pulega o le BUMS e faatinoina tutoatasi e le pule ma/po o le pulega ua tofia. O i latou e nafa tuusaʻo ma le manuia po o le toilalo o le pisinisi.
O le Matafaioi ma le Galuega a BUMS i le Tamaoaiga
E taua tele le sao o BUMS i le lagolagoina o le tamaoaiga o se atunuu. O nisi nei o a latou matafaioi taua:
1. Kamupani e Tuʻuina Atu Galuega: O le BUMS o se tasi o kamupani e tuʻuina atu galuega tetele i le vaega tumaoti. O le faʻatupuina o avanoa faigaluega eseese, e fesoasoani ai le BUMS e faʻaitiitia ai le leai o ni galuega ma faʻaleleia atili ai le soifua manuia o le nuʻu.
2. Sao i le GDP: E tele le sao o BUMS i le GDP a le atunuu e ala i gaoioiga tau tamaoaiga eseese e pei o le gaosiga o oloa ma auaunaga, tupe teufaafaigaluega, ma le auina atu i fafo.
3. Tagata Totogi Lafoga: E tele le sao o BUMS i tupe maua a le setete e ala i totogi lafoga. O lenei punaoa o tupe maua e taua tele mo le malo e faatupeina ai atinae ma auaunaga a le malo.
4. Fouga ma Tauvaga: O le tauvaga i le va o BUMS (Faalapotopotoga Tumaoti a le Malo) e faʻateleina ai le fouga ma le lelei. O lenei mea e faʻamalosia ai le fatuina o oloa ma auaunaga sili atu ona lelei, ma iu ai ina faʻateleina ai le tauvaga o le tamaoaiga o le atunuʻu i le maketi o le lalolagi.
Luʻitau o loʻo feagai ma BUMS
E ui i le i ai o se sao taua i le tamaoaiga, ae o loo feagai foi BUMS ma luitau eseese, e aofia ai:
1. Tulaga Fa'apisinisi ma Tulafono Fa'atonutonu: O suiga fa'atonutonu e le'i mafaufauina ma se tulaga fa'apisinisi e le lelei e mafai ona fa'alavelaveina ai galuega a le BUMS. O lenei le mautonu e masani ona mafua ai ni tulaga lamatia tetele mo tagata teu tupe.
2. Tauvaga Faavaomalo: E le gata ina tauva BUMS ma kamupani i totonu o le atunuu ae faapea foi ma kamupani mai fafo e tele a latou punaoa. O lenei mea e manaomia ai BUMS e faaleleia pea le tulaga lelei ma le lelei.
3. Avanoa i Tupe Faavae: E ui o nisi o BUMS tetele e faigofie ona maua punaoa tau tupe, ae o le tele o pisinisi laiti ma feololo o loʻo feagai pea ma faigata i le mauaina o tupe faavae mo le atinaʻeina o pisinisi.
4. Atina'eina o Punaoa Fa'aletagata: E tatau i BUMS ona fa'aauau pea ona fa'afaigaluega i le atina'eina o punaoa fa'aletagata ina ia mafai ai ona tauva i se maketi o galuega ua fa'atupula'ia le tauvaga.
I'uga
E taua tele le sao o Pisinisi Tumaoti (SOE) i le faʻalauteleina o le tamaoaiga o Initonesia. I le avea ai ma taʻiala autū o le vaega tumaoti, e faʻatupuina e SOE galuega, sao i le GDP, ma faʻaleleia atili ai le faʻafouga. E ui lava i le feagai ai ma luʻitau eseese, ae e le mafai ona galo le sao taua a SOE i le tamaoaiga. Ina ia faʻaauau pea ona tuputupu aʻe, e manaʻomia e SOE ona foʻia nei luʻitau ma fetuʻunaʻi i suiga faifai pea o le tamaoaiga o le lalolagi. O le lagolago a le malo i le tulaga o tulafono faatonutonu lagolago ma se siosiomaga faʻapisinisi e taua tele mo SOE ina ia sao lelei ai i le atinaʻeina o le atunuʻu.