Le Auala e Sosola ai le HIV ma le Auala e Puipuia ai
O le Human Immunodeficiency Virus (HIV) o se siama e osofaʻia ai le puipuiga o le tino o le tagata, aemaise lava sela CD4, poʻo T lymphocytes, lea e taua tele i le teteʻe atu i faʻamaʻi pipisi ma faʻamaʻi. O le faʻaitiitia tele o nei sela e faʻavaivaia ai le puipuiga o le tino, ma mafai ai ona aʻafia i faʻamaʻi pipisi ma faʻamaʻi eseese, lea e iʻu ai ina oʻo atu i le Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS) pe a le togafitia. E taua le malamalama i le auala e sosolo ai le HIV ma laʻasaga e mafai ona faia e puipuia ai lona sosolo.
Faasalalauina o le HIV
E pipisi le HIV e ala i le fesootaʻi ma nisi o vai o le tino mai se tagata ua aʻafia . O vai o le tino e mafai ona feaveaʻi ai le HIV e aofia ai le toto, sua o le tino, vai o le measā, vai o le measā, ma le susu o le tina. O nisi ia o auala autū e feaveaʻi ai le HIV:
1. Feusuaiga: O le auala sili lea ona taatele e pipisi ai le HIV. E mafai e le siama ona ulufale i le tino e ala i le mucous membrane o le rectum, vagina, ma le penis, pe ala i ni manu'a laiti ma ni maosi i le pa'u po'o le mucous membrane o le gutu. O feusuaiga e le'i puipuia ma se tagata ua a'afia i le HIV e fa'ateleina ai le lamatiaga o le pipisi. O feusuaiga i le anal e sili atu ona lamatia nai lo feusuaiga i le vagina ona e manifinifi le puipui o le rectum ma e faigofie ona fa'aleagaina.
2. Fefa'asoaa'i o tui: O le tuiina o fualaau fa'asaina ma fefa'asoaa'i o nila e fa'ateleina ai le lamatiaga o le pipisi o le HIV. O nila e fa'aaogaina e se tasi ua a'afia i le HIV e mafai ona i ai le siama i le toto, lea e tumau pea i le nila po'o le tui ma e mafai ona ulufale atu i le toto o isi e fa'aaogaina le nila lava e tasi.
3. Tuiina o le Toto po'o Mea Toto ua Pipisia i le HIV: E ui e seasea tupu i atunuu tau atiae ona o faiga faigata o le siakiina o le toto, ae i nisi atunuu e le lava lelei faiga tau soifua maloloina, e mafai ona avea lea ma auala taua o le pipisi atu.
4. Fesiitaiga mai le Tina i le Tamaititi: E mafai e se tina ua a'afia i le HIV ona fesiita'i le siama i lana pepe i le taimi o le maitaga, fanautama, po'o le fa'asusu. Peita'i, fa'atasi ai ma togafitiga talafeagai e tete'e atu ai i le siama, e mafai ona fa'aitiitia ai lenei lamatiaga o le fesiita'iga.
5. A'afia i le Toto ua Pipisia: O le aufaigaluega tau soifua maloloina e taulimaina mea ma'ai pe a a'afia i le toto ua pisia e ono lamatia i le pipisi pe a tutupu ni mea sese.
Puipuiga mai le HIV
E ui o le HIV o se siama matautia, ae e tele laasaga e mafai ona e faia e puipuia ai lona pipisi . O nisi nei o auala autu e puipuia ai:
1. Faaaogāina o le Condom: O condom o se tasi lea o meafaigaluega sili ona aoga e puipuia ai le pipisi o le HIV. O le faʻaaogāina saʻo ma faifai pea o condom i taimi o feusuaʻiga e mafai ona faʻaitiitia ai le lamatiaga o le pipisi o le siama.
2. Puipuiga mai le Fa'ama'i (PrEP): O le PrEP o le fa'aaogaina lea o vaila'au fa'asaga i le HIV e puipuia ai tagata e maualuga le lamatiaga o le maua i le siama. A fa'aaogaina pea, e mafai ona aoga tele le PrEP i le fa'aitiitia o le lamatiaga o le HIV. E fautuaina fa'apitoa le PrEP mo i latou e iai a latou pa'aga feusua'i e maua i le HIV, i latou e tuiina fualaau fa'asaina, po'o i latou e masani ona faia feusua'iga e aunoa ma se puipuiga.
3. Faaaogāina o Syringes Mama: O le faʻaaogāina o nila mama poʻo mea faigaluega mama e tuiina ai fualaau faʻasaina, faʻapea foʻi ma polokalame fesuiaʻi nila, e mafai ona faʻaitiitia tele ai le lamatiaga o le pipisi o le HIV i tagata faʻaaogaina fualaau faʻasaina.
4. Togafitiga Fa'asaga i le HIV (Antiretroviral Treatment - ART) mo Tagata e Ola ma le HIV: E mafai e le ART ona fa'aitiitia le aofa'i o le siama i le tino o se tasi e maua i le HIV i tulaga e le mafai ona iloa. A matua maualalo le viral load i le toto, e matua fa'aitiitia ai le lamatiaga o le pipisi atu i isi. O lenei mea e fa'amalosia ai le manatu o le "le mafai ona iloa = le mafai ona pipisi atu."
5. A'oa'oga ma le Malamalama i le HIV: O a'oa'oga ma fautuaga talafeagai e uiga i auala e pipisi ma puipuia ai le HIV o le ki lea i le taulimaina o le fa'ama'i pipisi o le HIV. E tatau ona aofia i polokalame fa'alauiloa fa'amatalaga e uiga i faiga fa'afeusuaiga saogalemu, le taua o su'ega masani, ma le fa'ailogaina e feso'ota'i ma le HIV.
6. Su'ega Masani ma Fautuaga: O le su'ega masani o le HIV e mafai ai ona vave togafitia ma puipuia ai le sosolo atili o le pipisi. O tagata e iloa lo latou tulaga o le HIV e sili atu ona latou faia ni puipuiga talafeagai ma maua ni togafitiga e mafai ona faaleleia atili ai o latou olaga.
7. Tausiga o Fafine Ma'itaga ua maua i le HIV: E tatau i fafine ma'itaga ua a'afia i le HIV ona amata loa togafitiga fa'asaga i le siama e puipuia ai le pipisi atu i a latou pepe. I le tele o tulaga, afai e togafitia lelei, e mafai ona fa'aitiitia le lamatiaga o le pipisi atu o le siama mai le tina i le pepe i lalo ifo o le 1%.
I'uga
E mafai ona puipuia le pipisi o le HIV e ala i ni auala aoga eseese, pe afai e faʻatinoina saʻo. O le faʻaaogaina o le condom, PrEP, nila mama, togafitiga faʻasaga i le retroviral, aʻoaʻoga, suʻega ma fautuaga, ma le tausiga o fafine maʻitaga e iai le HIV o ni auala ua faʻamaonia e faʻaitiitia ai le fua faatatau o le pipisi o le HIV. E taua tele le faʻaauau pea ona aʻoaʻoina tagata lautele e uiga i lamatiaga o le HIV ma le auala e puipuia ai, aveʻesea le faʻailoga tagata, ma faʻamautinoa le lautele o le avanoa i auaunaga tau soifua maloloina talafeagai. O nei gaioiga faʻatasi e ofoina atu ai le faʻamoemoe mo le faʻamutaina o le faʻamaʻi pipisi o le HIV/AIDS i le lalolagi atoa.