Fesoasoani Faafoma'i i Manu'a
O manu'a o se tasi lea o mafua'aga autū o le oti ma le le atoatoa i le tele o atunuu, aemaise lava i tagata o lo'o i tausaga e mafai ona gaosia. I le tulaga faafoma'i, o le upu "manu'a" e faasino i manu'a faaletino e mafua mai i mea mai fafo, e pei o fa'alavelave tau ta'avale, pa'ū mai se mea maualuga, sauāga, manu'a i ta'aloga, po'o mala fa'afuase'i. O togafitiga faafoma'i mo manu'a e aofia ai se faasologa o gaioiga vave, fa'atulagaina, ma faifai pea e fa'atatau i le fa'asaoina o ola, puipuia o le fa'aleagaina, ma le toe fa'afo'isia o le gaioiga. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai mataupu faavae autu o togafitiga faafoma'i mo manu'a, mai le fesoasoani muamua i le tausiga mulimuli ane.
Malamalama i le Mafatiaga ma le Taua o le "Itula Auro"
I faʻalavelave faʻafuaseʻi o manuʻa, e taua tele le taimi. O le manatu o le "itula auro" ua lauiloa lautele o le vaitaimi muamua pe a uma le manuʻa—e masani lava o le itula muamua—lea e faʻateleina ai e togafitiga talafeagai le avanoa e ola ai ma faʻaitiitia ai le lamatiaga o faʻalavelave. E ui e le o se numera atoatoa, ae o le mataupu faavae e manino: o le tuai i le faʻamautuina o se auala ea, taofi le toto, poʻo le togafitia o le teʻi e mafai ona oti ai. O le mea lea, o le togafitiga faafomaʻi i manuʻa e faʻamamafa ai le vave iloiloina ma le faʻamuamuaina o gaioiga.
E mafai ona fa'avasegaina manu'a o ni manu'a tuga (e pei o le lavea i se fa'alavelave tau ta'avale) ma manu'a tuia (e pei o manu'a tu'i po'o manu'a fana). E mafai e manu'a uma e lua ona mafua ai ni fa'afitauli matuia tutusa: faigata o le manava, toto i totonu, manu'a o le fai'ai, fa'aleagaina o totoga, ma fa'ama'i pipisi. O se auala fa'apitoa fa'afoma'i e fesoasoani i foma'i e fa'ailoa mai tulaga sili ona lamatia ai le ola.
Tausiga a'o le'i amataina le falema'i
E amata le fesoasoani i le nofoaga na tupu ai le faalavelave. E taua tele le fesoasoani muamua e tuuina atu e le lautele, le aufaigaluega a le taavale a le falemai, po o le aufaigaluega faafomai i le fanua.
1. Puipuiga o le nofoaga ma le fa'avasegaina muamua
E fa'amautinoa e le au lavea'i le saogalemu o le nofoaga mai isi lamatiaga (afi, ta'avale, otaota). I fa'alavelave e tele ai tagata ua maliliu, e faia le triage e fa'amuamua ai gasegase e sili ona mana'omia le togafitiga vave.
2. Iloiloga ABC
O mataupu faavae autū o togafitiga muamua e masani ona amata i:
– A (Auala ea): ia mautinoa ua tatala le ala ea, e aofia ai le fa'amautu o ponaivi o le ua pe a masalomia se manu'a i le tuasivi.
– B (Manava): iloilo le manava, maua o le okesene, ma faailoga o faaletonu e pei o le pneumothorax.
– C (Tafega o le toto): iloilo le tafe o le toto ma le tafe toto. E taofia le tafe toto i fafo i le oomi tuusa'o, se fusi oomi, po'o se tourniquet i nisi tulaga.
3. Fa'atumauina ma felauaiga
O tagata ua masalomia ua manu'a i le tuasivi, gaui o ponaivi uumi, pe manu'a i le pelvis e ono mana'omia le taofia o latou gaoioi. E tatau ona ave i se nofoaga e mafai ona togafitia ai manu'a, e sili ai o se nofoaga autu mo manu'a, faatasi ai ma faailoga taua e mata'ituina i le taimi o le malaga.
Togafitiga i le Potu Fa'afuase'i: Su'esu'ega Muamua
A taunuu i le potu fa'afuase'i, e faia e le 'au a le vaega o manu'a se iloiloga fa'atulagaina e tausisia ma le toto'a mataupu fa'avae o le Advanced Trauma Life Support (ATLS). O le taula'iga autū o le fa'ailoaina ma le togafitia o tulaga e lamatia ai le ola i se taimi vave e mafai ai.
1. Auala ea e puipuia ai le ivi tuasivi o le ua
Afai e le mafai e le ma'i ona tausia se auala ea (e pei o le, afai ua le iloa se mea), e ono faia e le foma'i se ventilator po'o se intubation. E manatu o lo'o iai se manu'a i le ua se'ia vagana ua fa'amaonia se isi mea, o lea e fa'atumauina ai le mautu o le ua.
2. Manava ma le fa'aosoina o le ea
E siaki e le 'au le gaioiga o le fatafata, leo o le mānava, ma le fa'atumuina o le okesene. O tulaga e pei o le tension pneumothorax e mana'omia ai le togafitiga vave—mo se fa'ata'ita'iga, i le fa'aitiitia o le mamafa o le nila po'o le tu'uina o le paipa o le fatafata—auā e mafai ona o'o atu ai i le pa'ū o mama ma le te'i.
3. Puleaina o le tafe toto ma le tafe toto
O le toto toto o se tasi lea o mafuaʻaga e mafai ona puipuia o le maliu i manuʻaga. O togafitiga e aofia ai:
– Fa'apipi'iina o laina IV tetele po'o le ulufale atu i totonu o le tino pe a faigata.
– Toe fa'aolaolaina ma le fa'aeteete le fa'aaogaina o le vai ma le tuiina o le toto pe a mana'omia.
– Faiga tele o le tuiina o toto mo le tafe toto tele.
– Pulea le puna o le toto e ala i taotoga, tu'uina o paluni, po'o togafitiga fa'a-X.
4. Tulaga lē atoatoa (tulaga o neula)
O le siakiina vave o le malamalama (e pei o le GCS), le telē o le pupula o le mata, ma le tali atu i le gaioiga e fesoasoani e iloa ai manu'a matuia o le fai'ai po'o isi fa'aletonu o neula.
5. Fa'aalia ma le puipuia o le hypothermia
E aveese lavalava o le ma’i mo se su’esu’ega mae’ae’a, ae e tatau ona puipuia le hypothermia aua e mafai ona fa’ateteleina ai le tafe toto (dead triad: hypothermia, acidosis, coagulopathy).
Lagolagoina o Su'ega ma Ata
A maeʻa ona togafitia tulaga sili ona ogaoga, e fesoasoani suʻesuʻega lagolago e faʻamaonia ai le faʻamaʻi:
– USG VAVE e iloa ai le vai saoloto (tafe toto) i le manava po'o le pericardium.
– CT scan o le ulu, fatafata, ma le manava i gasegase ua leva ona malolo e fa'afanua auiliili ai manu'aga.
– X-ray e iloilo ai gaugā o ponaivi, tulaga o mama, po'o le tulaga o le paipa.
– Su'ega i le fale su'esu'e e pei o le hemoglobin, kasa toto, lactate, coagulation, ma le ituaiga toto.
O le filifiliga o le suʻesuʻega e faʻalagolago i le tulaga mautu o le maʻi. I gasegase e le mautu, e masani ona tatau ona faia faʻaiuga e faʻavae i luga o faʻamaoniga faafomaʻi ma se suʻesuʻega vave.
Fa'alavelave Fa'apitoa ma Taualumaga Fa'ai'u
E lē o manu'a uma e mana'omia ai taotoga, ae i le tele o tulaga, o taotoga o se auala e fa'asaoina ai ola. O nisi fa'ata'ita'iga o togafitiga fa'ai'u:
– Laparotomy fa'afuase'i mo le toto e le'i taofia i totonu o le manava.
– Craniotomy i nisi o totoga i le fai'ai e fa'aitiitia ai le mamafa i totonu o le ulu.
– Fa'amauina o le gau e fa'aitiitia ai le tiga, tafe toto, ma le lamatiaga o le fa'aleagaina o le aano.
– Ta'otoga e pulea ai fa'aleagaina: taotoga muamua e taofi ai le tafe toto ma le fa'aleagaina, ona faia lea o le toe fa'aleleia atoatoa pe a mae'a ona mautu le tulaga o le ma'i.
I le fa’aopoopoga i taotoga, o le su’esu’ega o le radiology fa’apitoa (e pei o le embolization o alatoto ua tafe) ua fa’ateleina le taua i manu’aga i aso nei, aemaise lava pe a faigata ona o’o atu i le vaega e toto ai le toto e ala i taotoga masani.
Pulega o le Tiga, Fa'ama'i, ma Fa'afitauli
O le tiga o se faʻafitauli taua i manuʻaga ma e tatau ona pulea e aunoa ma le faʻaleagaina o le saogalemu o le ea poʻo le mautu o le hemodynamic. E tuʻuina atu vailaʻau faʻaitiitia le tiga pe a manaʻomia ma i lalo o le mataʻituina lelei. I manuʻa tatala, o le puipuiga o faʻamaʻi e aofia ai le faʻamamaina o manuʻa, vailaʻau faʻamaʻi pe a manaʻomia, ma le tui puipuia o le tetanus.
O faʻafitauli masani e aofia ai:
– Te'i o le hypovolemic ona o le tafe toto.
– ARDS po'o le faigata tele o le mānava ona o manu'a i le fatafata po'o le tali atu i le mumū.
– Fat embolism i ponaivi uumi ua gau.
– DVT/pulmonary embolism ona o le lē mafai ona gaoioi.
– Fa'aletonu o totoga i manu'a matuia pe tuai ona togafitia.
O le puipuia o faʻafitauli e manaʻomia ai tulafono faʻatonutonu i le ICU, vave faʻagaioia, togafitiga faʻaletino, ma le siakiina masani o le fale suʻesuʻe.
Toe Fa'aleleia ma le Toe Fa'aleleia mo se Taimi Umi
E lē muta togafitiga faafomaʻi mo manuʻaga pe a tuua e le maʻi le potu faʻafuaseʻi poʻo le potu taotoga. E manaʻomia e le toʻatele o maʻi le toe faʻaleleia ina ia toe faʻafoʻisia ai le malosi faaletino, mafaufau, ma le mafaufau. E mafai ona aofia ai i le toe faʻaleleia:
– Togafitiga fa'aletino mo le malosi o maso ma le tele o gaioiga.
– Togafitiga fa'apitoa mo galuega i aso ta'itasi.
– Togafitiga tautala mo manu'a i le fai'ai po'o manu'a i foliga.
– Lagolago fa'alemafaufau e fa'afetaia'ia ai le atuatuvale, popolevale, po'o le loto mafatia pe a uma se fa'alavelave fa'afuase'i.
O le lelei o le toe fa'aleleia e fa'aleleia atili ai le tulaga lelei o le olaga ma fesoasoani i gasegase e toe fo'i ai i le gaosiga.
O le Matafaioi a Faiga o Ma'i ma le Galulue Faatasi o 'Au
O le manuia o le tausiga o manu'a e fa'alagolago i le galulue fa'atasi a le tele o vaega: foma'i fa'afuase'i, foma'i tipitipi, foma'i fa'agase, foma'i fa'asolo, foma'i fa'a-X, tausima'i, foma'i fa'aletino, ma tagata faigaluega lautele. O se faiga malosi o manu'a—e aofia ai ma ta'avale a le falema'i vave tali atu, fa'asinomaga fa'amaopoopo, ma nofoaga autu mo manu'a—ua fa'aalia e fa'aitiitia ai le oti. O a'oa'oga masani, fa'ata'ita'iga, ma su'esu'ega o mataupu e taua tele fo'i e fa'amautinoa ai tulaga maualuga o le tausiga.
Fa'ato'a
O le togafitiga faafoma'i mo manu'a o se faasologa faigata ae faatulagaina o gaioiga, e amata i le tausiga a'o le'i o'o i le falema'i ma le fa'amautuina i le matagaluega o fa'alavelave fa'afuase'i (ED), su'esu'ega vave, ma mulimuli ane togafitiga fa'apitoa ma le toe fa'aleleia. O le mataupu faavae autu o le iloa vave lea o tulaga lamatia o le ola—aemaise lava le fa'alavelaveina o le ea ma le toto—ma ia vave ma talafeagai le gaioiga. Faatasi ai ma se faiga lelei o manu'a, galulue fa'atasi malosi, ma le fa'aauauina o le tausiga i le taimi atoa o le toe fa'aleleia, e mafai ona puipuia le tele o maliu ma fa'aletonu mai manu'a.