Auala o se aofaʻiga vector ae o le kelajuan o se aofaʻiga scalar. E iai le tele ma le itu o le saoasaoa, ae o le saoasaoa e naʻo le tele e iai. Iunite faavaomaloo mita i le sekone, faapuupuu m/s po o ms-1. O le fa'ailoga o le v (saoasaoa).
Saosaoa averesi ma le saoasaoa averesi
![]()
![]()
Faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli.
1. E savali se tamaitiiti aoga i sasaʻe mo le 2 mita i le 1 sekone. O le a le saoasaoa averesi ma le tele o le saoasaoa averesi o le tamaitiiti aoga?
Talanoaga
Saosaoa masani = 2m/s
Saosaoa masani = 2m/s
Ara = itu fesiitaiga = sasaʻe
2. E savali se tamaitiiti aoga i sasaʻe mo le 2 mita i le 1 sekone, ona savali lea i sisifo mo le 1 mita i le 2 sekone. O le a le saoasaoa averesi ma le saoasaoa averesi o le tamaitiiti aoga?
Talanoaga
Saosaoa masani = (2 mita + 1 mita) / (1 sekone + 2 sekone) = 3 mita / 3 sekone = 1 m/s
Tele = (2 mita – 1 mita) / (1 sekone + 2 sekone) = 1 mita / 3 sekone = 1/3 m/s
Ara = itu o le gaioiga = sasa'e.
Saosaoa vave ma le saoasaoa vave
Saosaoa vave = mamao matuā laʻitiiti / taimi puʻupuʻu tele. I se isi faaupuga, o le saoasaoa vave o se mamao matuā laʻitiiti e malaga ai i se taimi puʻupuʻu tele. Afai na e tietie muamua i se uila afi poʻo se taʻavale, o le a e matauina o le saoasaoa o le uila afi poʻo le taʻavale e suia i taimi uma aʻo gaoioi le uila afi poʻo le taʻavale. O lenei saoasaoa vave e faʻaalia e le speedometer.
Tele o le saoasaoa vave = si'itia la'ititi lava / va'aiga pu'upu'u lava. I se isi faaupuga, o se si'itia la'ititi lava na malaga i se va'aiga pu'upu'u lava.
Fa'amolemole ia matau e mafai ona matou sui saoasaoa maualuga ma kelajuan. E tutusa le saoasaoa ma le saoasaoa auā e tutusa le taua o le mamao ma le fesiitaiga pe afai e matuā laʻititi lava. E ui e lē tutusa i taimi uma le mamao ma le fesiitaiga (faatusatusa le talanoaga i le mamao ma le fesiitaiga), afai e matuā laʻititi le mamao ma le fesiitaiga ona tatau lea ona tutusa le taua.