Uiga o le Nu'u: O se Iloiloga Loloto
Ua lauiloa Initonesia o se atunuu e tele atumotu e faitau afe ona nuu ma uiga tulaga ese. O nuu taitasi i Initonesia e iai ona uiga tulaga ese e iloga ai mai isi, e aʻafia i le tulaga o le laueleele, aganuu, talafaasolopito, ma mea tau tamaoaiga. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina ai uiga eseese o nuu i Initonesia, ma faʻamatalaina ai mea e tulaga ese ai nei nuu i tulaga o lo latou olaga faʻaagafesootai ma le tamaoaiga.
1. Fa'afanua ma le Siosiomaga
E tāua tele le tulaga o le laufanua i le fa'afoliga o uiga o nu'u. O nu'u i mauga, mo se fa'ata'ita'iga, e masani ona mālūlū o latou tau ma lafulemu le eleele, e talafeagai mo fa'ato'aga e pei o fuala'au 'aina ma fuala'au 'aina. I se isi itu, o nu'u i le talafatai e masani ona vevela ma susū o latou tau, ma e to'atele tagata o lo'o nonofo ai e a'afia i le vaega o faigafaiva.
E aʻafia foʻi e le tulaga faʻafanua le faigofie ona maua, atinaʻe tetele, ma le tulaga o le soifuaga o nuʻu i tua. O nuʻu i nofoaga maotua e masani ona mafatia i le le lava o auala e maua ai, le lava o nofoaga tau soifua maloloina ma aʻoaʻoga, ma luʻitau i le mauaina o mea e manaʻomia. I le taimi nei, o nuʻu e latalata i nofoaga faʻapisinisi ma aʻai tetele e masani ona i ai atinaʻe tetele ma nofoaga faitele.
2. Aganuu ma Agafesootai
E matuā eseese lava aganuu a nuʻu i Initonesia, e aʻafia i vaega faʻale-aganuʻu, tū ma agaifanua, ma talitonuga. Mo se faʻataʻitaʻiga, e lauiloa nuʻu i Bali i a latou aganuu Hindu, e mauoa i faatufugaga ma agaifanua e pei o sauniga faʻalelotu, siva, ma vaneina. E malosi le agaifanua o le galulue faʻatasi (gotong royong) i nuʻu i Java, ae o nuʻu i Sumatra atonu e sili atu ona lauiloa i a latou tū ma agaifanua faʻa-tina, e pei o i latou i Minangkabau.
O lenei eseesega e lē gata ina faʻamauoa ai le tofi faʻaleaganuu i le lotoifale ae faʻapea foʻi ona aʻafia ai fausaga faʻaagafesootai, faiga faʻataitai, ma le olaga i aso faisoo o nuʻu. I le tele o nuʻu, o loʻo i ai pea le sao taua o taʻitaʻi faʻaleaganuʻu poʻo taʻitaʻi o nuʻu i le faia o faʻaiuga ma le foʻia o feeseeseaiga.
3. Tamaoaiga ma le Soifuaga
O le toatele o nuu i tua i Initonesia e faalagolago i faatoaga o le latou punaoa autu o tupe maua. Peitai, o le ituaiga o faatoaga e faia e faalagolago i le eleele ma tulaga o le tau. I Java, e masani ona totoina ai araisa, ma o le araisa o le faatoaga autu. Ae o le kofe ma le lauti e sili atu ona taatele i faatoaga i fanua maualuluga i eria e pei o Sumatra ma Sulawesi.
I le faaopoopo atu i faatoaga, o nuu e lata ane i alavai e masani ona faalagolago i le vaega o faigafaiva mo a latou galuega. E le gata i le faigafaiva ae faapea foi i le faatoaga i'a ma galuega taulima i le sami e pei o limu ma kukama sami. O pisinisi i totonu o fale, galuega taulima, ma turisi i nuu i tua o ni vaega taua foi ia o le tamaoaiga i nisi o nuu.
4. A'oa'oga ma le Faitautusi
E masani ona maualalo le tulaga o aʻoaʻoga i nuʻu i tua nai lo taulaga. Atonu e mafua ona o le maua ma le faigofie ona maua o nofoaga talafeagai mo aʻoaʻoga. O nisi nuʻu maotua atonu e iai aʻoga tulagalua e le lava a latou nofoaga, ae o aʻoaʻoga maualuluga ma maualuluga atonu e manaʻomia ai tamaiti aʻoga e malaga mamao.
Peita’i, e tele taumafaiga ua faia e fa’aleleia atili ai le tulaga lelei o a’oa’oga i totonu o nu’u, e ala i le malo ma fa’alapotopotoga e le o ni malo. O lo’o fa’ateleina le fa’alauiloaina o polokalame fa’alea’oa’oga tomai ma a’oa’oga fa’asamasamanoa e fa’aleleia atili ai le mafai e nu’u i tua ona fetu’una’i i vaega tau tamaoaiga o lo’o fa’atupula’ia pea le tauva.
5. Luʻitau ma Avanoa
O loʻo feagai foʻi nuʻu i Initonesia ma luʻitau e pei o le faʻatulagaina o taulaga tetele, lea e toʻatele ai tupulaga talavou e malaga atu i taulaga e saili ni galuega lelei. E masani ona tuʻua ai nuʻu ma tagata matutua ma tamaiti e toʻatele i latou. O le le lava o tupulaga talavou e mafai ona faʻalavelaveina ai le atinaʻeina o le tamaoaiga i nuʻu i tua.
I le isi itu, faatasi ai ma le atinaʻeina o tekinolosi ma le initaneti, o loʻo i ai avanoa taua mo nuʻu e auai ai i le tamaoaiga faatekinolosi. O nuʻu tafafao maimoa, fefaʻatauaʻiga faʻaeletoronika i le lotoifale, ma faʻatoʻaga atamai faʻavae i tekonolosi ua naʻo ni nai avanoa e mafai ona suʻesuʻeina e faʻaleleia atili ai le tamaoaiga o nuʻu.
6. Fuafuaga mo le Atina'eina o Nu'u
I tausaga talu ai nei, ua faʻalauiloa e le malo o Initonesia le tele o fuafuaga mo le atinaʻeina o nuʻu, o se tasi o ia mea o le Village Fund, lea e faʻamoemoe e lagolago ai le atinaʻeina o atinaʻe tetele, faʻaleleia atili le tulaga lelei o le soifuaga, ma faʻamalosia nuʻu i tua. O lenei polokalame e le gata ina fesoasoani i nuʻu i le fausiaina o fale faʻavae e pei o auala ma le faʻasūsūina o vai, ae faʻateleina ai foʻi le gafatia o le nuʻu i le puleaina o a latou punaʻoa faʻalotoifale.
E le gata i lea, o le polokalame a le Nuʻu Faʻatekinolosi o loʻo faʻamoemoe e faʻateleina le initaneti ma le malamalama faʻatekinolosi i nuʻu, ma tatala ai avanoa fou i le maketiina o oloa faʻalotoifale ma aʻoaʻoga.
I'uga
O nuʻu i Initonesia o ni vaega lavelave, e tofu ma ona uiga tulaga ese. O le eseesega o le tulaga faʻafanua, aganuʻu, tamaoaiga, ma agafesootai e mafua ai ni luʻitau ma ni avanoa tulaga ese mo nuʻu taʻitasi. Faatasi ai ma lo latou gafatia ma le lagolago a polokalame eseese a le malo, ua maua ai e nuʻu i Initonesia le avanoa e atiina ae ai ma avea ma tagata alualu i luma ma tauva i le lalolagi atoa. O le faʻaleleia atili o le tulaga lelei o punaoa faaletagata, le fou i le pulega o punaoa faalenatura, ma le atinaʻeina o atinae gafataulimaina o ki ia i le manuia o nei nuʻu i le lumanaʻi.