Tulafono o le faasaoina o le malosi

Mataupu e uiga i le Tulafono o le Faasaoina o le Malosiaga

Itūaiga o le malosi

I o tatou olaga i aso taitasi, e tele ituaiga o le malosi. I le mataupu o le galuega ma le malosi, ua faʻailoa mai ia i tatou ituaiga e lua o le malosi faʻainisinia: le malosi gafatia ma le malosi kinetic . O le malosi gafatia e aofia ai le tele o ituaiga, e aofia ai le malosi kalave, le malosi elastic, ma le malosi eletise . O le malosi kinetic e aofia ai ituaiga e lua: le malosi kinetic faʻaliliu ma le malosi kinetic faʻataʻamilosaga.

O se mago suamalie ma ua matua e iai le malosiaga o le kalave pe a tautau mai lona ogalaau. E faapena foi le mea e tupu pe a e iai i se maualuga patino mai le eleele, mo se faataitaiga, i luga o se taualuga. E iai le malosiaga o le kalave i se mea ona o lona tulaga e faatatau i le Lalolagi.

O le pa'u fa'aloaloa o se ma'a tā e iai le malosi fa'alava. E mafai e le ma'a tā ona fa'aosofia se ma'a ona o le malosi fa'alava o lo'o iai i le pa'u ua fa'aloaloa. I se tulaga tutusa, o se 'aufana e tosoina e se tagata fanafana e mafai ona tulei se aū ona o le malosi fa'alava o lo'o iai i le 'aufana ua fa'aloaloa.

I le fa’aopoopoga i le malosiaga gafatia ma le malosiaga kinetic o lo’o i ai i mea tetele ma lea e masani ona tatou va’aia i aso faisoo, e iai fo’i isi ituaiga o malosiaga. E iai le malosiaga eletise, malosiaga faaniukilia, malosiaga kemikolo, ma isi. Ina ua mae’a ona tula’i mai le a’oa’oga kinetic, na fai mai ai o le malosiaga i isi ituaiga (malosiaga eletise, malosiaga kemikolo, ma isi) o le malosiaga kinetic po’o le malosiaga gafatia i le tulaga atomika po’o le molekiula. O le malosiaga kemikolo o lo’o teuina i mea’ai ma le suau’u e manatu o le malosiaga gafatia o lo’o teuina i molekiula, ona o le malosiaga eletise i le va o atomi o lo’o fausia ai molekiula (e ta’ua fo’i o fusi fa’akemikolo). O le malosiaga eletise, malosiaga maneta, malosiaga faaniukilia e mafai fo’i ona manatu o le malosiaga kinetic po’o le malosiaga gafatia i le fua fa’a-atomika.

Suiga i le tulaga o le malosi

E tāua le mātauina e mafai ona suia le malosi mai le tasi ituaiga i le isi ituaiga. I le tulaga lautele, e mafai ona tatou maua le tele o faʻataʻitaʻiga o suiga o le malosi. O se mago e tautau mai lona ogalaau e iai le malosi o le kalave. A o pa'ū le mago i le eleele, e faʻaitiitia lona malosi o le kalave i lona ala agai atu i le eleele. A o amata ona pa'ū, e faʻaitiitia le malosi o le kalave ona o le faʻaitiitia o le mamao faʻatulagaina o le mago mai le eleele. O lenei malosi e liua i le malosi o le kinetic faʻaliliu ona o le faʻateleina o le saoasaoa o le mago ona o le faʻavavevaveina faifai pea o le kalave. O le malosi o le elastic potential o loʻo teuina i totonu o se slingshot ua faʻaloaloa e mafai ona liua i le malosi o le kinetic faʻaliliu o se maa pe a faʻasaʻolotoina le tosoina o le slingshot... o se aufana piʻo e iai foʻi le malosi o le elastic potential.

FAITAU FOI  Fa'ata'ita'iga o Fesili e Talanoaina ai Diodes e Fa'asalalauina Malamalama (LEDs)

E mafai ona liua le malosiaga gafatia e fa'alava i totonu o se aufana pi'o i le malosiaga kinetic fa'aliliuga o le aū. I le tulaga microscopic, e mafai foi ona tatou maua ni fa'ata'ita'iga o suiga o le malosiaga. A e kiina se moli neon, e liua fa'atasi le malosiaga eletise i le malosiaga malamalama. O le isi fa'ata'ita'iga o le suiga o le malosiaga eletise i le malosiaga kinetic fa'ata'amilosaga (o se ili), ma isi mea fa'apena. O lenei fa'agasologa o le liua o le malosiaga eletise e mafua moni lava i le suiga i le va o le malosiaga gafatia ma le malosiaga kinetic i le tulaga atomika po'o le molecular.

O suiga i le tulaga o le malosi e masani ona aofia ai le fesiitaiga o le malosi mai le tasi mea i le isi.

O suiga o le malosi e masani ona aofia ai le fesiitaiga o le malosi mai le tasi mea i le isi mea. O se aufana pi'o e iai le malosi gafatia e fa'alava. A tosoina le aufana, e suia le malosi gafatia e fa'alava o le aufana i le malosi fa'aliliu o le aū. I le taimi lava e tasi, e fesiita'i le malosi mai le aufana i le aū. A e tuleia se uila afi ua taofi, e suia le malosi gafatia fa'akemikolo i lou tino i le malosi gafatia fa'aliliu o le uila afi. I le taimi lava e tasi, e fesiita'i le malosi mai ia te oe i le uila afi. O le vai i le pito i luga o se pa e iai le malosi gafatia e fa'alava. A pa'ū le vai , e suia lona malosi gafatia e fa'alava i lona malosi gafatia fa'aliliu. Ona fa'agaoioia lea e le vai e pa'ū se turbine. A fa'agaoioia e le vai le turbine, e suia lona malosi gafatia fa'aliliu i lona malosi gaioiga fa'ata'amilomilo. I le taimi lava e tasi, e fesiita'i le malosi mai le vai i le turbine.

E faia lava le galuega pe a fesiitai le malosi.

I faʻataʻitaʻiga taʻitasi na talanoaina muamua , o le fesiitaiga o le malosi e o faʻatasi ma le taumafaiga. A alu ese le malosi mai le aufana i le aū, e galue le aufana i le aū. A alu ese le malosi mai ia te oe i le uila afi, e te galue i le uila afi. A alu ese le malosi mai le vai i le turbine, e galue le vai i le turbine. A na leai se galuega e faia, e le mafai ona gaoioi le aū pe a tatalaina le aufana, e le gaoioi foʻi se uila afi ua malepe pe a tuleia. E faʻapena foʻi le tulaga mo le turbine. Ae o le mea moni, o le aū, le uila afi ua malepe, ma le turbine e gaoioi . E mafai ona faʻaiʻuina o le taumafaiga (W) e faia i taimi uma pe a alu ese le malosi mai le tasi mea i le isi mea.

FAITAU FOI  Fa'alauteleina o le Taimi

E ui lava ina latou iloa e suia pea le foliga o le malosi mai le tasi mea i le isi mea, ae e leʻi mafai e saienitisi ona faaiʻuina o le malosi e faasaoina. Ua fenumiai saienitisi i le iai o le vevela. E aliali mai pea le vevela ona o le feteʻenaʻiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, e te tuleia se poloka o loʻo i luga o le fola. A e tuleia le poloka, o le malosiaga gafatia faʻakemikolo i lou tino e suia ai le foliga i le malosiaga kinetic faʻaliliu o le poloka. I le taimi lava e tasi, e faʻaliliuina atu le malosi mai ia te oe i le poloka. A faʻaliliuina atu le malosi mai ia te oe i le poloka, e te faia se galuega i luga o le poloka (W = Fs). Ioe, e gaoioi le poloka.

A uma ona gaoioi, e masani ona taofi le poloka. E taofi le poloka ona o le fete'ena'iga. A iai le fete'ena'iga, e iai le vevela. Taumafai e mili ou alofilima fa'atasi. E lagona le mafanafana o ou alofilima , a ea ? E fa'apena fo'i le mea e tupu i le poloka. E mafanafana le fogā'ele'ele o le fola ma le fa'avae o le poloka ona o le fete'ena'iga. E ta'ua fo'i le fete'ena'iga o le malosiaga fa'ata'ape'ape'a aua e fa'aitiitia pe fa'aumatia ai le malosiaga fa'ainisinia atoa (malosiaga fa'ainisinia = malosiaga gafatia + malosiaga kinetic). I lenei tulaga, e fa'aumatia e le malosiaga fete'ena'iga le malosiaga kinetic fa'aliliu o le poloka. O le malosiaga kinetic fa'aliliu o le poloka e sau mai le malosiaga gafatia fa'akemikolo.

Kalor

SA o leʻi oo i le seneturi lona sefuluiva, e leai se saienitisi na iloa apa itu vevela poʻo vevela. Na alia'e mai se talitonuga e fa'apea o le vevela o se ituaiga mea patino (o lenei mea e ta'ua o le caloric). Ae le iai o mea igoa e le mafai ona fa'amaonia le kalori lona iai. Talu mai lena taimi faaiuga o le 1830, James Joule (1818–1889)) na faia se faʻataʻitaʻiga ma maua ai lena o le malosi kinetic ua leiloa e tutusa lava e pei or e mafua mai i.

E le o le vevela po'o le malosiaga fa'agaoioik e fa'avavau eseese. O le mea e fa'avavau i taimi uma o le aofa'i atoa lea o le malosi fa'atino ma le vevela. E fa'atatau i taunu'uga o ana fa'ata'ita'iga, na faia ai e Joule se fa'atusatusaga ma le fesiitaiga o le vevela mai mea vevela tele (mea vevela) ke mea e maualalo le vevela (mea e malulu). Jna faaiuina e oule afair on malosi eg fealua’i ona o eseesega o le vevela. O le fa’auigaga lea o le vevela mai se va’aiga lautele. Mai se va’aiga fa’amikroskopi, e mafai ona fa'amatalaina le vevela faʻaaogaina le aʻoaʻoga kinetic.

I le autū o le aʻoaʻoga kinetic o kasa, na tatou aʻoaʻoina ai o le vevela o se mea o se fua lea o le malosiaga kinetic o molelaʻau e fausia ai le mea. O le maualuga o le vevela o se mea, o le tele foi lea o le malosiaga kinetic o molelaʻau e fausia ai le mea. O le malosiaga kinetic e fesoʻotaʻi ma le saoasaoa o le gaioiga. O le tele o le malosiaga kinetic (EK maualuga) o molelaʻau, o le tele foi lea o le saoasaoa o le gaioiga (v maualuga) o molelaʻau. Afai tatou te paʻi atu i se mea vevela maualuga (mea vevela) ma se mea malulu (mea malulu), e otometi lava ona tafe le vevela mai le mea vevela maualuga i le mea maualalo . A faʻateleina le vevela o se mea, e faʻateleina le malosiaga kinetic o molelaʻau e fausia ai le mea (e faʻateleina le saoasaoa o le gaioiga molelaʻau). E mafai ona faʻaiʻuina o le vevela o le malosiaga kinetic o molelaʻau e vave ona gaoioi.

FAITAU FOI  Faʻataʻitaʻiga o le malosiaga faʻataʻamilosaga

Ina ua uma ona iloa o le vevela o le malosiaga lea e fealua’i ona o eseesega o le vevela (fa’auigaga makroskopi) po’o le vevela o le malosiaga gaioi o molela’au e vave ona fealua’i (fa’auigaga makroskopi), na iu lava ina fa’atulaga e saienitisi le tulafono o le fa’asaoina o le malosiaga:

E mafai ona suia le malosi mai le tasi ituaiga i le isi, fealuaʻi mai le tasi mea i le isi, ae o le malosi atoa e le faʻaitiitia pe faʻateleina.

O suiga i le tulaga o le malosi e aofia ai le fesiitaiga o le malosi mai le tasi mea i le isi. O fesiitaiga uma o le malosi e o faatasi ma le taumafaiga po o le galuega. E faavae i luga o taunuuga o faataitaiga ma auiliiliga a saienitisi, ua iloa ai o le vevela o le malosi moni lava lea e fesiitai ona o eseesega o le vevela (malamalamaaga makroskopika) po o le vevela o le malosiaga kinetic o molelaʻau e vave ona gaoioi (malamalamaaga makroskopika). E mafai ona tatou fai atu o le galuega (W) ma le vevela (Q) e aofia ai i le fesiitaiga o le malosi. O le tulafono muamua o le thermodynamics o se tulafono e faamatala ai le fesiitaiga o le malosi e aofia ai le vevela ma le galuega. O le vevela ma le galuega e le o se ituaiga o le malosi , ae na o le fesiitaiga o le malosi i le va o meafaitino, i le va o meafaitino ma meaola ola, po o le va o meaola ola.

I le tulafono muamua o le thermodynamics, tatou te masani ai foi i se aofaiga fou: le malosi i totonu (U). O le malosi i totonu o le aofaʻi atoa o le malosi kinetic o molelaʻau ma le malosi gafatia e mafua mai i fegalegaleaiga i le va o atoms e fausia ai se molelaʻau poʻo fegalegaleaiga i le va o molelaʻau e fausia ai se mea faitino poʻo se meaola. O mea faitino uma lava e faia i atoms poʻo molelaʻau. O le mea lea, o mea faitino uma i le atulaulau e tatau ona i ai le malosi i totonu. O faiga uma o le fesiitaiga o le malosi e aofia ai le vevela ma le galuega o le a iʻu ai i se suiga i le malosi i totonu.

Taofi faamatalaga