O a sone tau ma e faʻapefea ona aʻafia ai le tau?

O a Sone Tau ma E Faapefea Ona Aafia ai le Tau?

Malamalama i Sone Tau

O sone tau o vaevaega ia o itulagi i le Lalolagi e faʻavae i luga o latou uiga tau, ia e fuafua i le vevela, timuga, ma isi mea tau tau. O lenei manatu e mafai ai e saienitisi ma tagata lautele ona malamalama i eseesega ma mea e tutusa ai tulaga o le tau i le va o itulagi eseese o le lalolagi. O le vaevaeina o itulagi i sone tau e fesoasoani i le suʻesuʻeina o le tau, vavaloina o le tau, ma le fuafuaina o gaoioiga eseese a tagata, e pei o faatoaga, fausiaina, ma turisi.

E masani ona fa'avasegaina sone tau e fa'aaoga ai le fa'avasegaga Köppen-Geiger, lea e vaevaeina ai sone tau i ni vaega autu e lima e fa'atatau i le vevela ma le mamanu o timuga: tropical, arid, temperate, cold (boreal), ma polar. O nei vaega ta'itasi ua vaevaeina atili i ni vaega laiti e sili atu ona auiliili.

1. Sone o le Tau Teropika
O le sone o le tau vevela e tū i tafatafa o le ekueta, i le va o latitu 23.5° N ma le 23.5° S. O lenei sone o le tau e iloga i le vevela maualuga i le tausaga atoa ma sina eseesega o vaitau. O timuga maualuga e masani ona tumau pe iai fo'i se mamanu fa'avaitaimi e iai le vaitau timuga ma le vaitau mago. O vaomatua vevela ma savannas o ituaiga la'au autū ia e maua iinei.

2. Sone o le Tau Mātūtū (Mago)
O vaega mago po'o le mago o le tau e aofia ai toafa ma steppes, ia e iloga i le maualalo tele o timuga. E itiiti ifo i le 250 mm o timuga i le tausaga e maua i toafa, ae o steppes e maua i le va o le 250 ma le 500 mm o timuga i le tausaga. E mafai ona matuā maualuga le vevela i nei itulagi i le ao ma matuā malulu i le pō po'o le taumalulu, e pei ona iai i le Toafa o Sahara ma le Great Basin o Amerika i Matu.

FAITAU FOI  Fa'amatalaga ma fa'ata'ita'iga o fanua laugatasi

3. Sone o le Tau Feoloolo
O sone tau mālūlū e taoto i le va o le teropika ma le pole ma e iloga i tau mālūlū ma e sili atu ona iloga le fesuiaʻiga o vaitau. O nei itulagi e fa vaitau (tautotogo, taumafanafana, tautoulu, ma le taumalulu), faatasi ai ma mamanu timuga e fesuisuiaʻi i le tausaga atoa ma le vaitau. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai atunuʻu i Europa i Sisifo, le itu i sasaʻe o le Iunaite Setete, ma Asia i Sasaʻe.

4. Sone o le Tau Malulu (Boreal)
O le sone malulu, po'o le boreal, e masani ona maua i latitu maualuluga i matu o le ekueta, i le va o le 50°N ma le 70°N. E matuā maualalo le vevela i lenei itulagi, ma e uumi ma faigata taumalulu. E pupuu ma e māfanafana teisi le taumafanafana, ae e tumau pea le maualalo o timuga i tausaga ta'itasi. O vaomatua Taiga o la'au ia e sili ona taatele i lenei sone.

5. Sone o le Tau i le Polar
O le sone o le tau i le pole e aofia ai vaega o loʻo siomia ai le Pole i Matū ma le Pole i Saute. O lenei itulagi e lauiloa i lona vevela maualalo tele i le tausaga atoa ma e matua itiiti lava timuga e pei o le kiona. O lenei siosiomaga e aofia ai le tundra ma le aisa. O laʻau o loʻo totoe e matua faʻatapulaʻaina lava, e masani lava ona aofia ai limu ma mutia laiti.

O le Aafiaga o Sone Tau i le Tau

O sone tau taʻitasi o loʻo taʻua i luga e iai sona aafiaga tele i le tau i lea itulagi. O nisi nei o auala e aʻafia ai le tau e sone tau:

1. Vevela

O eseesega o le vevela o se tasi lea o mea taua e fuafua ai le tau i se sone faapitoa o le tau. I itulagi o le teropika, e tumau pea le maualuga o le vevela i le tausaga atoa, ma mafua ai ona vevela ma susū le tau. I tau e feololo, e sili atu ona iloga le eseesega o le vevela, faatasi ai ma suiga o vaitau e aafia ai ituaiga o tau e tutupu, e pei o taumafanafana mafanafana ma taumalulu mālūlū.

FAITAU FOI  Su'esu'ega o le soloia o le eleele i Initonesia

2. Timuga

E matuā aʻafia foʻi timuga e le sone o le tau. I tau vevela, e maualuga timuga ma e mafai ona tupu i le tausaga atoa pe vaevaeina i vaitau timuga ma vaitau mago. I sone mago, e matuā itiiti lava timuga, ma iʻu ai i tulaga toafa poʻo toafa e fai si umi. I tau mālūlū, e sili atu ona tutusa le tufatufaina o timuga i le tausaga atoa, ae e mafai ona matuā fesuisuiaʻi mai lea nofoaga i lea nofoaga.

3. Susū

O le susū e atagia ai le aofaʻi o le ausa o le vai i le ea ma e fesoʻotaʻi vavalalata ma le sone o le tau. O vaega o le teropika e masani ona maualuga le susū ona o le vevela o le tau e faʻateleina ai le faʻamamago o le vai. I se isi itu, o vaega mago e maualalo le susū ona o le itiiti o timuga ma le maualuga o le vevela, lea e faʻateleina ai le vave faʻamamago.

4. Fa'ata'ita'iga o le Matagi ma le Afa

E a'afia fo'i e sone tau le mamanu o matagi ma le fausiaina o afa. E maua matagi fefa'ataua'i i le sone teropika ma o tafega faifai pea ia o matagi e fealua'i mai sasa'e i sisifo. O faiga tetele o le tau e pei o afa teropika ma afa teropika e atia'e fo'i i lenei sone tau ona o le maualuga o le fa'amamago ma le vevela o le vai o le sami. I sone e mafanafana, e sili atu ona fesuisuia'i mamanu o matagi ma e masani ona fausia ai afa e aumaia ai le timu ma le kiona.

5. La'au toto

E matuā aʻafia foʻi laʻau i sone o le tau ma, i le isi itu, e aʻafia ai le tau i le lotoifale. O vaomatua o le teropika, mo se faʻataʻitaʻiga, e fausia ai se tau e sili atu le mālūlū ma le susū nai lo nofoaga i fafo atu o le vaomatua. I toafa, o le laʻititi o laʻau e mafai ona faʻateleina ai aafiaga o le vevela tele ona e leai se ufiufi e puipuia ai le eleele mai le susulu saʻo o le la.

FAITAU FOI  O le aafiaga o le taamilosaga a le Lalolagi i suiga o le vaitau

O le Aafiaga o Sone Tau i le Soifuaga o Tagata

E taua tele le malamalama i sone o le tau mo le soifuaga o le tagata auā e aʻafia ai vaega eseese o le soifuaga, e aofia ai:

1. Fa'ato'aga

O sone o le tau e fuafua ai ituaiga o fa'ato'aga e mafai ona toto i se eria patino. Mo se fa'ata'ita'iga, o fa'ato'aga i le teropika e pei o fa'i ma pama suāuu e ola lelei i tau vevela, ae o saito ma sana e sili atu ona fetaui mo tau mālūlū.

2. Olaga Tau Tamaoaiga

O le tele o gaoioiga tau tamaoaiga e fesoʻotaʻi ma le tau, e pei o turisi, faigafaiva, ma vaomatua. O nisi o sone tau e mafai ona avea ma nofoaga autū mo turisi, e pei o matafaga i le teropika poʻo nofoaga e faaseʻe ai i mauga.

3. Atina'eina o Atina'e Fa'apitoa

O le mamanuina o fale ma atina'e tetele e mana'omia ai fo'i le malamalama i sone o le tau. I itulagi o le teropika, e masani ona mamanuina fausaga o fale e fa'aleleia ai le tafe o le ea ma puipuia ai le so'ona vevela, ae i tau malūlū, e mamanuina fale e taofia ai le vevela.

4. Soifua Maloloina

E aʻafia e tulaga o le tau faʻafitauli tau soifua maloloina lautele. I itulagi o le teropika, e sili atu ona taatele faʻafitauli tau soifua maloloina e pei o le malaria ma le fiva dengue, ae i tau malulu, e mafai ona aofia ai faʻafitauli tau soifua maloloina faʻamaʻi manava ona o tulaga ogaoga o le tau.

I'uga

O sone tau o vaevaega ia o le Lalolagi e faʻavae i luga o latou uiga tau, lea e aʻafia ai le vevela, timuga, susū, matagi, ma laʻau i se itulagi. O le malamalama i sone tau e taua tele mo vaega eseese o le soifuaga o tagata, mai faʻatoʻaga ma tamaoaiga i atinaʻe ma le soifua maloloina. Faatasi ai ma lenei malamalamaga, e mafai ona tatou vaʻaia ma fetuʻunaʻi i tulaga eseese o le tau i le lalolagi atoa, ma faia ni faʻaiʻuga sili atu mo le faʻasaoina o le siosiomaga ma le soifuaga o tagata.

Taofi faamatalaga