O Mea Tutupu ma le Sootaga i le va o le Faiga o Neula ma le Faiga o Fegalegaleaiga a Tagata

O Mea Tutupu ma le Sootaga i le va o le Faiga o Neula ma le Faiga o Fegalegaleaiga a Tagata

Pendahuluan

O le faiga o neula o le tagata ma le faiga o gaioiga o ni vaega autū ia e lua o lo tatou tino ma le soifua maloloina, e galulue faʻatasi e faʻatino ai le tele o gaoioiga i aso taʻitasi. Mai le na o le pupula o ou mata i le taeao e oʻo atu i le tamoʻe i se marathon, o le fesootaʻiga i le va o neula ma faiga o gaioiga e taua tele mo le faʻamautinoaina o le felagolagomaʻi ma le tuʻufaʻatasia o gaioiga. O lenei tusiga o le a faʻamatalaina ai mea faigata ma fegalegaleaiga i le va o nei faiga e lua, faʻapea foʻi ma lo la aʻafiaga i gaoioiga a tagata.

Faiga o Neula: Pule Sili

O le faiga o neula o se feso'ota'iga lavelave e nafa ma le puleaina ma le fa'amaopoopoina o gaioiga a le tino. E aofia ai le fai'ai, le uaea tuasivi, ma le faitau miliona o neula e sosolo atu i le tino atoa. O le galuega autū a le faiga o neula o le mauaina lea o fa'aosofiaga mai le siosiomaga, fa'agasolo na fa'amatalaga, ma tali atu e ala i gaioiga eseese po'o lagona.

1. O le Fai'ai o le Nofoaga Autu e Pulea ai

O le faiʻai o le nofoaga autū e pulea ai le faiga o neula. O vaega eseese o le faiʻai e nafa ma le tele o galuega, mai le puleaina o gaioiga faʻatino, faʻagasologa o faʻamatalaga lagona, ma le faʻatonutonuina o lagona ma manatuaga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le motor cortex, o loʻo i le frontal lobe o le faiʻai, e iai sona sao taua i le fuafuaina, puleaina, ma le faʻatinoina o gaioiga faʻatino. E le gata i lea, o fausaga subcortical e pei o le basal ganglia ma le cerebellum e aʻafia i le faʻamaopoopoina o gaioiga, ma faʻamautinoa ai le sologa lelei ma le le faʻalavelaveina o gaioiga.

FAITAU FOI  Osmosis

2. Uaea o le Tuai ma Neula Fa'atafafā

E galue le uaea tuasivi o se auala fesoota'i i le va o le fai'ai ma le tino. O fa'aosofiaga o neula e auina atu mai le fai'ai e alu ifo i le uaea tuasivi ma tufatufa atu i neula pito i fafo e o'o atu i maso ma totoga. O neula lagona e auina atu fa'amatalaga mai mea e talia ai lagona i le fai'ai, ae o neula afi e aveina fa'ailoilo mai le fai'ai i maso e fa'aosofia ai le gaioiga.

Faiga o Fegalegaleaiga: Fa'atino o Fegalegaleaiga

O le faiga o maso ma ponaivi o le tagata e aofia ai maso, ponaivi, ma sooga e galulue faatasi e gaosia ai le gaioiga. E galulue maso o ni vaega autu e faatino ai gaioiga e amataina e le faiga o neula. E tolu ituaiga maso i tagata: maso o le tino, maso o le fatu, ma maso lamolemole, ae na o maso o le tino e aʻafia tuusaʻo i le faiga o maso ma ponaivi.

1. Musele o le Ponaivi

E pipii maso o le tino i ponaivi ma e nafa ma le gaioiga o le tino. E fesoʻotaʻi maso taʻitasi o le tino i le faiʻai ma le uaea o le tuasivi e ala i neula. A maua se faʻatonuga mo se gaioiga, e auina atu e neula faʻaoso ni faʻailoilo i maso e faʻagaioi pe malolo, lea e mafua ai ona gaoioi ponaivi i le itu e manaʻomia.

2. Ponaivi ma So'oga

E maua mai ponaivi le fausaga ma le lagolago, ae o sooga e mafai ai ona fetuutuunai ma pulea lelei le gaioiga. A aunoa ma le felagolagomaʻi lelei i le va o ponaivi ma maso, o le a le mautonu pe le aoga le gaioiga. O le mea lea, o le fesoʻotaʻiga i le va o le faiga o neula ma le faiga o maso ma ponaivi e taua tele ina ia mautinoa ai le saʻo ma le lelei o le gaioiga.

FAITAU FOI  Fa'ata'ita'iga o fesili e talanoaina ai le A'oa'oga o le Evolusi a'o le'i oo i le vaitaimi o Darwin

Fegalegaleaiga i le va o Faiga

E taua tele le fesoota'iga i le va o le faiga o neula ma le faiga o maso ma ponaivi. O nisi nei o vaega o le auala e fegalegaleai ai nei faiga e lua:

1. Pulea o le afi

O le puleaina o le gaioiga o le faagasologa lea e fuafua ma faatino ai e le faiga o neula le gaioiga. E aofia ai le filifilia o maso e fa'agata, le malosi o le fa'agata, ma le faasologa ma le taimi o le fa'agata o maso. O le faiga tutotonu o neula, aemaise lava le fai'ai ma le uaea o le tuasivi, e taua tele i le tu'ufa'atasia o fa'amatalaga lagona ma gaioiga e maua ai le gaioiga fuaina ma lelei.

2. Aoaoina ma Fetuunaiga o le Malosiaga

O le faiga o neula e iai le gafatia e aʻoaʻo ma fetuʻunaʻi ai, ma mafai ai e tagata ona faʻaleleia atili tomai tau gaioiga i le aluga o taimi. O le aʻoaʻoina o gaioiga o le faagasologa lea e oʻo atu ai le faʻataʻitaʻiga poʻo le poto masani i suiga tumau i tomai tau gaioiga. E aofia ai le synaptic plasticity i totonu o fesoʻotaʻiga neula, lea e faʻamalosia pe faʻavaivaia ai fesoʻotaʻiga i le va o neula e faʻatatau i le poto masani.

3. Fa'aaliga

O le reflex o se tali otometi i se mea e tupu e aunoa ma le iloaina. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a faʻafuaseʻi ona faʻaalia se lima i le vevela, o le reflex e mafua ai ona toso i tua le lima aʻo leʻi lagona le tiga. O lenei reflex e aofia ai se reflex arc e aofia ai mea e maua ai lagona, neula lagona, nofoaga autu o le reflex i le uaea o le tuasivi, neula afi, ma mea e faʻaosofia ai maso.

FAITAU FOI  Faʻataʻitaʻiga fesili e talanoaina ai ituaiga o chromosomes

Manu'a ma Fa'aletonu

O le faʻaletonu poʻo le manuʻa i soʻo se tasi o nei faiga e mafai ona aʻafia tele ai le galuega a ia faiga uma e lua. O faʻataʻitaʻiga e aofia ai:

1. Paʻu

E tupu le stroke pe a motusia le tafe toto i se vaega o le faiʻai, lea e mafai ona faaleagaina ai le aano o le faiʻai. E masani ona iʻu ai i le faaletonu o le pulea o gaioiga, e pei o le pipili o le vaega o le faiʻai.

2. Manu'a o le Uaea Tuai

O le manu'a i le ua'i tuasivi e mafai ona fa'alavelaveina ai fesoota'iga i le va o le fai'ai ma maso, ma e ono i'u ai i le leiloa o le gaioiga o le tino i lalo ifo o le vaega ua manu'a.

3. Fa'ama'i e mafua mai i le Neurodegenerative

O faʻamaʻi e pei o le Parkinson's ma le ALS (Amyotrophic Lateral Sclerosis) e aʻafia ai le faiga o neula ma e masani ona iʻu ai i le faʻaletonuina o le puleaina o gaioiga.

Fa'ato'a

O le faiga o neula ma le faiga o gaioiga o ni faiga se lua o le tele o faiga o le tino e galulue faʻatasi ma le felagolagomaʻi e faʻamautinoa ai le soifua maloloina lelei ma le olaga i aso faisoo. E fesoʻotaʻi vavalalata ma e matua faʻalagolago le tasi i le isi e maua ai ni gaioiga fuaina, faʻamaopoopoina, ma lelei. O se malamalamaga loloto i fegalegaleaiga ma mea tutupu i le va o nei faiga e lua e le gata ina taua mo le biology faafomaʻi ae faʻapea foi mo le atinaʻeina o tekinolosi toe faʻaleleia e mafai ona faʻaleleia atili ai le tulaga lelei o le olaga mo tagata taʻitoʻatasi e iai faʻaletonu o gaioiga. Faatasi ai ma suʻesuʻega ma mea fou faifai pea, e mafai ona tatou faʻamoemoe e atiina ae ni fofo fou ma sili atu e foia ai luitau o loʻo feagai ma i latou o loʻo aʻafia i faʻaletonu o nei faiga.

Taofi faamatalaga