O le fa'agasologa o le fa'ata'amilosaga o se vaega o le mekanika e su'esu'eina ai le gaioiga fa'ata'amilosaga e aofia ai malosiaga, mamafa, ma isi mea e a'afia ai le gaioiga fa'ata'amilosaga. E fa'ata'amilo se mea pe afai e fealua'i vaega uma o le mea i se 'au po'o se pivot o lo'o i luga o se tasi o vaega o le mea. O le gaioiga fa'ata'amilosaga o lo'o su'esu'eina i lenei autu e taula'i i le gaioiga fa'ata'amilosaga e fa'atatau i se 'au tumau. O le gaioiga o se pulley, se ili, le gaioiga o se CD/DVD i totonu o se potu CD/DVD , le gaioiga o se faitoto'a po'o se fa'amalama, le gaioiga o se silini afi, se pe'ape'a helikopa po'o se vaalele, po'o se pe'ape'a o se va'a o ni fa'ata'ita'iga o gaioiga fa'ata'amilosaga e fa'atatau i se 'au tumau. Pe na e va'aia ea se top vili? O le tulaga o le 'au o le top vili e suia i taimi uma (e masani ona suia le fa'api'o o le top), o le mea lea e le'o su'esu'eina ai le gaioiga fa'ata'amilosaga e pei o le mea e o'o i ai se top vili i lenei autu.
I le fa'agasologa o vaega laiti, o se mea faitino i le gaioiga fa'aliliu e ta'ua o se vaega laiti po'o se tulaga e tasi. E tusa lava po'o le a le telē o se mea faitino po'o le lavelave o lona foliga, e ta'ua o se tulaga e tasi. I le fa'agasologa o le fa'ata'amilosaga, e le ta'ua se mea faitino o se tulaga e tasi ae e va'aia fa'apea, i le manatu o lona foliga ma le tele e le suia. Afai o se mea faitino e ta'ua o se vaega laiti e aofia ai se tulaga e tasi, o lona uiga o se mea faitino e ta'ua o se tino ma'a'a e aofia ai le tele o vaega laiti, lea e tumau ai le tulaga o vaega ta'itasi ma e tumau pea le mamao i le va o latou.
Faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli
1. O se poloki e faia i mea malō ma se maea e fusi ai lona itu i fafo o loʻo faʻaalia e pei ona faʻaalia i le ata. E le amanaʻia le feteʻenaʻiga o le poloki. Afai o le taimi o le inertia o le poloki I = β ma tosoina le maea i se malosi tumau F, o lona uiga o le tau o le F e tutusa ma le….

A. F = α. β. R
B. F = α. β2. R
C. F = α. (β. R)-1
D. F = α. β. (R)-1
E. F = R. (α. β)-1
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Malosiaga toso = F
Moment of inertia o le poloki = β
Fa'atelevaveina tulimanu o le pulley = α
O le radius o le pulley = R
Fesili: O le tau o le F e tutusa ma le….
Tali:
O le fua fa'atatau o le tulafono lona lua a Newton mo le gaioiga fa'ata'amilosaga:
O le taunuuga o le malosi o loʻo faʻatinoina i luga o le pulley:
O le tali sa'o o le D.
2. O se tootoo e 6 mita le umi ma e laʻititi lona mamafa e faʻatinoina e malosiaga e tolu e pei ona faʻaalia i le ata. O le tele o le taimi o le malosi o le tootoo pe a faʻataʻamilo i lona ogatotonu o le mamafa i le O o le…
A. F
B. 3F
C. 4F
D. 5F
E. 6F
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
O le au o le viliina o loʻo i le tulaga O.
Malosiaga 1 (F 1 ) = F
O le mamao i le va o le tulaga galue F 1 ma le au o le vili (r 1 ) = 3 mita
Malosiaga 2 (F 2 ) = 2F
O le mamao i le va o le tulaga galue F 2 ma le au o le vili (r 2 ) = 2 mita
Malosiaga 3 (F 3 ) = 2F
O le mamao i le va o le tulaga galue F 3 ma le au o le vili (r 3 ) = 3 mita
Fesili: O le tele o le taimi o le malosi o le uʻamea pe a feliuliuaʻi solo i lona ogatotonu o le mamafa i le O
Tali:
Taimi o le Malosiaga 1:
τ 1 = F 1 r 1 = (F)(3) = -3F
O le taimi o le malosi 1 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu taumatau o lea ua i ai se fa’ailoga leaga i lena taimi o le malosi 1.
Taimi o le Malosiaga 2:
τ 2 = F 2 r 2 = (2F)(2) = 4F
O le taimi o le malosi 2 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu tauagavale ma le uati ina ia i ai se fa’ailoga lelei i lena taimi o le malosi 2.
Taimi o le Malosiaga 3:
τ 3 = F 3 r 3 agasala 30 o = (2F)(3)(0,5) = 3F
O le taimi o le malosi 3 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu tauagavale ma le uati ina ia i ai se fa’ailoga lelei i lena taimi o le malosi 3.
O le taimi e mafua mai ai le malosi:
Στ = τ 1 + τ 2 + τ 3
Στ = -3F + 4F + 3F
Στ = 4F
O le telē o le taimi o le malosi e 4F Newton mita. O se taimi lelei o le malosi o lona uiga e feliuliuai le u'amea i le itu tauagavale.
O le tali sa'o o le C.
3. Va'ai i le ata!
Afai e le amana'ia le mamafa o le AC rod, α = 30 o , umi AB = BC = 1 mita, o le taimi o le malosi o le faiga fa'atasi ai ma le axis i le tulaga A o le…
A. 10√3 Nm i le itu taumatau 
B. 10 √3 Nm i le itu tauagavale
C. 20 Nm i le itu taumatau
D. 20 √3 Nm i le itu tauagavale
E. 20 √3 Nm i le itu taumatau
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
O le au o le viliina o loʻo i le tulaga A.
Malosiaga 1 (F 1 ) = 10 N
O le mamao i le va o le tulaga galue F 1 ma le au o le vili (r 1 ) = 1 mita
Malosiaga 2 (F 2 ) = 10 N
O le mamao i le va o le tulaga galue F 2 ma le au o le vili (r 2 ) = 1 mita
Malosiaga 3 (F 3 ) = 20 N
O le mamao i le va o le tulaga galue F 3 ma le au o le vili (r 3 ) = 2 mita
Fesili: Moment of force o le faiga fa'atasi ai ma le axis i le tulaga A
Tali:
Taimi o le Malosiaga 1:
τ 1 = F 1 r 1 sin 30 o = (10)(1)(0,5) = 5 Newton mita
O le taimi o le malosi 1 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu tauagavale ma le uati ina ia i ai se fa’ailoga lelei i lena taimi o le malosi 1.
Taimi o le Malosiaga 2:
τ 2 = F 2 r 2 sin 30 o = (10)(1)(0,5) = -5 Newton mita
O le taimi o le malosi 2 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu taumatau o lea ua i ai se fa’ailoga leaga i lena taimi o le malosi 2.
Taimi o le Malosiaga 3:
τ 3 = F 3 r 3 sin 60 o = (20)(2)(0,5 √3 ) = -20 √3 Mita Newton
O le taimi o le malosi 2 e mafua ai ona feliuliua’i le tootoo i le itu taumatau o lea ua i ai se fa’ailoga leaga i lena taimi o le malosi 2.
O le taimi e mafua mai ai le malosi:
Στ = τ 1 + τ 2 + τ 3
Στ = 5 – 5 – 20 √3
Στ = – 20 √3 Newton mita
O le telē o le taimi o le malosi e 20 √3 Newton mita . O se taimi leaga o le malosi o lona uiga e feliuliuai le uʻamea i le itu taumatau.
O le tali sa'o o le E.
4. Vaai i le ata i le itu!
O se poloki e faia i mea malo (I = 2/5 MR 2 ) e 2 kg lona mamafa. Afai o le taimi o le malosi i luga o le poloki e 4 Nm, o lona uiga o le fa'atelevaveina fa'asolosolo o le poloki e…. (g = 10 ms -2 )
A. 50 ms -2
B. 25 ms -2
C. 20 ms -2
D. 16 ms -2
E. 8 ms -2
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Moment of inertia o se pulley malosi (I) = 2/5 MR 2
Mamafa o le poloki (M) = 2 kg
Taimi o le malosi ( τ) = 4 Nm
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 ms -2
O le lautele o le pulley (R) = 20 cm = 0,2 m
Fesili: Fa'atelevaveina laina (a)
Tali:
Fuafua le taimi o le inertia o le pulley (I):
I = 2/5 MR 2 = 2/5 (2)(0,2) 2 = 2/5 (2)(0,04) = 2/5 (0,08) = 0,16/5 = 0,032 kg m 2
Fuafua le fa'atelevaveina tulimanu ( α):
τ = I α
α = τ/I = 4/0,032 = 125 rad.s -2
Fuafua le fa'atelevaveina fa'asolosolo (a):
a = R α = (0,2)( 125) = 25 ms -2
O le fa'atelevaveina fa'alaina o le pito o le pulley e 25 ms -2.
O le tali sa'o o le B.
5. Va'ai i le ata i le itu! O le polo vili (pulley) o se polo mafiafia e feliuliua'i i le fa'avavevaveina o le 2 ms -2 , afai o le g = 10 ms -2 , o lona uiga o le taimi o le inertia o le polo vili e ....
A. 1,0 kg.m2
B. 0,8 kg.m 2
C. 0,6 kg.m 2
D. 0,2 kg.m 2
E. 0,1 kg.m 2
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Fa'atelevaveina fa'asolosolo o le pito o le pulley (a) = 2 ms -2
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 ms -2
O le lautele o le pulley (R) = 10 cm = 0,1 m
Mamafa o le avega (w) = mg = (4)(10) = 40 N
Fesili: Moment of inertia o le poloki
Tali:
Fuafua le taimi o le malosi ( τ):
τ = FR = w R = (40)(0,1) = 4 Nm
Fuafua le fa'atelevaveina tulimanu o le pulley ( α ):
a = Rα
α = a/R = 2/0,1 = 20 rad.s -2
Fuafua le taimi o le inertia o le pulley (I):
τ = I α
I = τ/ α = 4/20 = 0,2 kilokalama m 2
O le tali sa'o o le D.
6. Va'ai i le ata i le itu!
E tosoina le poloki ina ia gaoioi le poloki i se fa'atelevaveina o le 1 ms -2 . Afai o le radius o le poloki e 10 cm, o lona uiga o le moment of inertia o le poloki e….
A. 4,00 kg.m2
B. 2,00 kg.m 2
C. 0,04 kg.m 2
D. 0,02 kg.m 2
E. 0,01 kg.m 2
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Fa'atelevaveina fa'asolosolo o le pito o le pulley (a) = 1 ms -2
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 ms -2
O le lautele o le pulley (R) = 10 cm = 0,1 m
Malosiaga o le feliua'i (F) = 4 N
Fesili: Moment of inertia o le poloki
Tali:
Fuafua le taimi o le malosi ( τ):
τ = FR = (4)(0,1) = 0,4 Nm
Fuafua le fa'atelevaveina tulimanu o le pulley ( α ):
a = Rα
α = a/R = 1/0,1 = 10 rad.s -2
Fuafua le taimi o le inertia o le pulley (I):
τ = I α
I = τ/ α = 0,4/10 = 0,04 kilokalama m 2
O le tali sa'o o le C.
7. O se polo tisiketi malo e 1 kg le mamafa ma le 10 cm le lautele, e iai se maea ua afifi i lona pito, ma o se mamafa e 1 kg o loʻo tautau i le tasi pito o le maea. Faapea o le maea e leai se mamafa. O le faatelevaveina o le gaioiga i lalo o le avega e… (g = 10 m/s2)
A. 10 m/s2
B. 12 m/s2
C. 15 m/s2
D. 20 m/s2
E. 22 m/s2
Talanoaga:
Ua iloa e faapea:
F = w = mg = (1 kg)(10 m/s)2) = 10 Niutone
r = 0,1 mita
Na fesili atu:
Fa'avavevaveina o le gaioiga o avega
Tali:
Hitung Taimi o le Lē Mafai Tanu Taimi o le Faiga tulaga tasi.

O le tali sa'o o le D.
8. O se polo tisiketi mafiafia e 2M lona mamafa ma le radius o le R, ua afifiina i le pito i se maea, ma o se avega e m lona mamafa e tautau i le tasi pito o le maea. A fa'asa'oloto le avega, e feliuliua'i le polo i se fa'atelevaveina tulimanu o le . Afai o se mea e M lona mamafa e pipii i le polo, ina ia mafai e le polo ona feliuliua'i i le fa'atelevaveina tulimanu tutusa, e tatau ona faia le mamafa o le avega... (1 polo = ½ mr2).
A. ¾ m kg
B. 3/2 mita kg
C. 2 mita kg
D. 3 mita kg
E. 4 mita kg

Talanoaga:
Ua iloa e faapea:
Mamafa o le polo tisiketi malo: 2M
Fa'alava o le polo tisiketi malo: R
Mamafa o le avega: m
Fesiligia :
O le mamafa o le avega?
Tali:
Fuafua le taimi o le inertia o se pulley tisiketi malo, a'o le'i fa'apipi'iina i ai se mea e mamafa M ma pe a uma ona fa'apipi'i i ai:
Taimi o le Inertia 1: I = ½ mr2 = ½ (2M)(R)2 = MR2
Taimi o le Inertia 2: I = ½ mr2 = ½ (2M + M)(R)2 = ½ (3M)(R)2 = 1,5 MR2
Punaoa o fesili:
Fesili o le Su'ega Fa'aleatunuu mo le Fisiki mo A'oga Maualuga Sinia/A'oga Maualuga Matata'ina