7 Faʻataʻitaʻiga o fesili o le faʻavavevaveina o le centripetal
1. E nonoa se maa i se maea ona faataamilo lea faalava seia oo ina faataamilo le maa i le tulimanu e 360°.o i sekone ta'itasi. Afai e 20 cm le umi o le maea, fuafua le tele o le fa'avavevaveina centripetal o le mea faitino!
Talanoaga
Ua iloa :
Saosaoa tulimanu (ω) = 360o/sekone = 1 taamilosaga / sekone = 6,28 radians/sekone
Umi o le maea = radius (r) o le ala faataamilo = 20 cm = 0,2 mita
Fesiligia : fa'atelevaveina fa'asenetipeta (as)
Tali :


2. O se uili e 30 cm le lautele e feliuliua'i i le saoasaoa tulimanu o le 180 rpm. Fuafua le fa'avavevaveina fa'acentripetal o se tulaga i le pito o le uili!
Talanoaga
Ua iloa :
Le lautele (r) o le uili = 30 cm = 0,3 mita
Saosaoa tulimanu (ω) = 180 taamilosaga / 60 sekone = 3 taamilosaga / sekone = (3)(6,28 radians) / sekone = 18,84 radians/sekone
Fesiligia : fa'atelevaveina fa'asenetipeta (as) i le r = 0,3 mita
Tali :
3. O se tagata ta'avale e tietie i se ta'avale i se pi'oga e afa li'o ma le radius o le pi'oga e 50 mita. Afai o le saoasaoa o le ta'avale e 72 km/itula, o le a le fa'atelevaveina centripetal o le ta'avale?
Talanoaga
Ua iloa :
Lapo'a (r) = 50 mita
Saosaoa (v) = 72 km/itula = (72)(1000 mita) / 3600 sekone = 20 mita/sekone
Fesiligia : le tele o le fa'avavevaveina o le centripetal (a)s)
Tali :
O le tele o le fa'avavevaveina centripetal o le ta'avale:
as =v2 / r = 202 / 50 = 400 / 50 = 8 mita/s2
4. O loʻo alu se taʻavale i luga o se piʻoga ma se faʻatelevaveina faʻalava e 10 m/s2, lea o le saoasaoa maualuga lea e mafai e le taavale ona ausia e aunoa ma le se'e ese mai le ala. Afai o le saoasaoa o le taavale e 108 km/h, o le a le radius o le pi'o o le pi'o ina ia le se'e ai le taavale?
Talanoaga
Ua iloa :
Fa'atelevaveina o le centripetal (a)s) = 10 m/s2
Saosaoa o le ta'avale (v) = 108 km/itula = (108)(1000) / 3600 = 30 mita/sekone
Fesiligia : radius (r)
Tali :
Fa'asologa o le pi'o o le pi'o:
r=v2 / i les
r = 302 / 10 = 900 / 10 = 90 mita
5. Fesili o le Suega Faaleatunuu 2003/2004
O se kalafi e faʻaalia ai le sootaga i le va o le faʻavavevaveina o le centripetal (a s ) ma le saoasaoa laina (v) i le gaioiga faʻataʻamilomilo tutusa...

Talanoaga
Fua fa'atatau o le fa'avavevaveina o le centripetal:
![]()
Fa'amatalaga: a s = fa'avavevavega fa'asenetipeti, v = saoasaoa fa'alaina, r = mamao mai le au o le vili.
Matou te suʻesuʻeina le sootaga i le va o le faʻavavevaveina o le centripetal (a s ) ma le saoasaoa laina (v) ina ia tumau le mamao mai le axis o le rotation (r). Faapea o le r = 1.

E fa'ateleina fa'asolosolo le tau o le v, ae e fa'ateleina fa'asolosolo le tau o le as.
O le tali sa'o o le A.
6. Fesili o le Su'ega Fa'aleatunuu mo le SMA/MA Fisiki U-ZC-2013/2014 Nu. 4
O loʻo milo se maʻamora i totonu o se pesini lapotopoto e 1 m le lautele. Afai e feliuliuaʻi le maʻamora i le pito o le pesini i se saoasaoa faʻataʻamilomilo e 50 rpm, o lona uiga o le saoasaoa faʻasolosolo ma le faʻavavevaveina faʻaseneti o le maʻamora o….
A. 50 ms -1 ma le 2500 ms -2
B. 5π ms -1 ma le 25π 2 ms -2
C. 5π/3 ms -1 ma le 25π 2 /18 ms -2
D. 5π/6 ms -1 ma le 25π 2 /18 ms -2
E. 5π/12 ms -1 ma le 25π 2 /36 ms -2
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Lapo'a o le li'o (D) = 1 mita
Lapo'a o le li'o (r) = 0,5 mita
Saosaoa tulimanu (ω) = 50 rpm = 50 taamilosaga / 1 minute
1 taamilosaga = 2π radians
50 taamilosaga = 50 (2π radians) = 100π radians
1 minute = 60 sekone
Saosaoa tulimanu (ω) = 100π radians / 60 sekone = (10π/6) radians/sekone
Fesili: Saosaoa fa'asolosolo (v) ma le fa'atelevaveina fa'a-centripetal (a s )
Tali:
Saosaoa laina (v):
v = r ω = (0,5)(10π/6) = 5π/6 m/s
Fa'atelevaveina o le centripetal (a)s):
a s = v 2 /r = (5π/6) 2 : 0,5 = 25π 2/36 : 0,5 = (25π 2/36 )(1/ 0,5)
a s = (25π 2 /18) m/s 2
O le tali sa'o o le D.
7. Fesili o le Su'ega Fa'aleatunuu 2007/2008 P4 Nu. 6
O se mea e gaoioi i se saoasaoa tumau v i luga o se ala faataamilomilo ma le radius R ma le faatelevaveina centripetal (a s ). Ina ia faaluaina le faatelevaveina centripetal nai lo le uluai, ona...
A. ua faia le v fa'afa ma ua toe faia le R fa'alua
B. ua faia faalua le v ma ua toe faia faalua le R.
C. ua faia faalua le v ma ua toe faia faalua le R
D. tumau pea le v ma ua toe faaluaina le R
E. ua toe faaluaina le v ma tumau pea le R
Talanoaga
