Fa'ata'ita'iga o fesili e talanoaina ai le Auivi o le Tagata o se Meafaigaluega e Fe'avea'i ai

Fesili Fa'ata'ita'i e Talanoaina ai le Auivi o le Tagata o se Meafaigaluega e Fe'avea'i ai

O le auivi o le tagata o le fa'avae i totonu o le tino, e aofia ai ponaivi ma so'oga e galulue e fai ma fe'avea'iga e aunoa ma se gaioiga. E le gata ina saunia e le auivi le foliga o le tino ae puipuia fo'i totoga taua, teuina minerale, ma fa'afaigofieina le gaioiga e ala i le galulue fa'atasi o maso. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou talanoaina ai ni fa'ata'ita'iga o fa'afitauli e feso'ota'i ma lenei autu ina ia malamalama atili ai i le galuega, fausaga, ma fa'afitauli e feso'ota'i ma le auivi o le tagata.

Folasaga i le Auivi o le Tagata

O le auivi o le tagata soifua e tusa ma le 206 ponaivi, e vaevaeina i ni vaega tetele se lua: o le auivi axial ma le auivi appendicular. O le auivi axial e aofia ai le ulupoo, le ivi tuasivi, ivi 'aso'aso, ma le sternum. O le auivi appendicular e aofia ai ponaivi o vae ma lima, e pei o lima ma vae, fa'apea fo'i ma le pelvis ma tau'au.

Fesili mo Talanoaga

O nisi nei o faʻataʻitaʻiga o fesili ma a latou talanoaga e uiga i le auivi o le tagata e fai ma auala e gaoioi ai:

Fesili 1: Galuega a le Skeleton

Fesili: Ta'u mai ma fa'amatala galuega autū e tolu o le auivi o le tagata i le faiga o maso ma ponaivi (musculoskeletal system).

Talanoaga:

1. Lagolagoina o le Tino: O le auivi e saunia ai se fa'avae fa'atulagaina e lagolagoina ai le tino ma avatu ai lona foliga. A aunoa ma le auivi, semanu e leai se foliga mautu o le tino o le tagata.

FAITAU FOI  Fausaga ma Galuega a Totoga Fanafanau a le Tane

2. Puipuia o Totoga Taua: E taua tele le matafaioi a ponaivi o le auivi i le puipuia o totoga taua. Mo se faʻataʻitaʻiga, e puipuia e le ulupoo le faiʻai, ma e puipuia e ivi ʻasoʻaso le fatu ma mama.

3. Saunia se Nofoaga e Pipii ai Musele: O le auivi e fai ma nofoaga e pipii ai musele, lea e mafai ai ona gaoioi. A mimilo maso, latou te tosoina ponaivi, ma mafua ai ona gaoioi.

Fesili 2: Fa'atulagaga o Ponaivi

Fesili: O a vaega autū o ponaivi ma e faʻapefea ona galulue faʻatasi vaega taʻitasi?

Talanoaga:

O ponaivi e tele lava ina faia i:

– Matrix o Ponaivi: E faia i le collagen ma minerale, e masani lava o le calcium ma le phosphate. O lenei matrix e maua ai e ponaivi lo latou malosi ma le ma'a'a.

– Sela o Ponaivi: E tolu ituaiga autū: osteoblasts (mea e fau ponaivi), osteocytes (mea e tausia ponaivi), ma osteoclasts (mea e fa'aumatia ponaivi mo le toe fa'aleleia ma le tausiga).

– Ponaivi: O lo'o i totonu o le pu o le ponaivi, e aofia ai le ponaivi mumu e gaosia ai sela toto ma le ponaivi samasama e teu ai ga'o.

Fesili 3: Ituaiga o So'oga

FAITAU FOI  Fausaga ma Galuega a Totoga o le Faiga Fanautama

Fesili: Fa'amatala mai ituaiga so'oga e tolu e fa'atatau i le gaioiga latou te fa'atagaina ma tu'u mai ni fa'ata'ita'iga.

Talanoaga:

1. So'oga Fa'amau: E mafai ai ona gaoioi i le itu e tasi, e pei o se fa'amau o le faitoto'a. O fa'ata'ita'iga e aofia ai so'oga o tulilima ma tulivae.

2. So'oga Polo-ma-Socket: E mafai ai ona gaoioi sa'oloto i itu uma. Mo se fa'ata'ita'iga, o so'oga tau'au ma suilapalapa.

3. Sooga Fa'ata'amilomilo: E mafai ai ona gaoioi fa'ata'amilo. O se fa'ata'ita'iga o le so'oga i le va o ponaivi o le ua e mafai ai ona fa'ata'amilo le ulu.

Fesili 4: Fa'aletonu o le Skeleton

Fesili: Ta'u mai ma fa'amatala ni fa'aletonu se lua o le faiga o ivi o le tagata e masani ona tutupu.

Talanoaga:

1. Osteoporosis: O se fa'ama'i lea e faigofie ai ona gaui ma gaui ponaivi ona o le fa'aitiitia o le tele o ponaivi. E masani ona tupu lenei mea ona o suiga o hormones po'o le le lava o le calcium ma le vaitamini D.

2. Gugu: O le mumū o so'oga e mafua ai le tiga ma le ma'a'a. O le ituaiga e sili ona taatele o le osteoarthritis, lea e mafua mai i le fa'aleagaina ma le masaesae o le cartilage.

Fesili 5: Faiga o le Faamalologa o Ponaivi

Fesili: E faapefea ona faamaloloina se ponaivi gau?

Talanoaga:

O le faagasologa o le faʻamalologa o se ponaivi gau e aofia ai ni laasaga se tele:

1. Fausiaina o le Hematoma: I le taimi lava e uma ai ona gau le ponaivi, e tafe mai le toto i le vaega ma fausia ai se hematoma ma taofi ai le tafe toto.

FAITAU FOI  Aogā o Meaola Eseese

2. Fausiaina o le Kalusu Malū: E amata ona fausia e sela e fausia ai ponaivi (osteoblasts) le kalusu fibrocartilage i totonu o ni nai aso e fa'amautu ai le gau.

3. Fausiaina o le Kalusu Malō: O le kalusu fibrocartilage e faasolosolo malie ona suia i se ponaivi malō fou e ala i le fa'apipi'iina.

4. Toe Fa'afouina o Ponaivi: O lenei faiga e tele se taimi e alu ai ma e aofia ai le fa'aumatia tele o ponaivi e osteoclasts ma le fausiaina o ponaivi fou e osteoblasts se'ia toe fo'i le fausaga o ponaivi ua gau i le tulaga masani.

I'uga

E taua tele le sao o le auivi o le tagata i le tausia o le tino ma le malosi o le tino. O le malamalama i le fausaga, galuega, ma faʻafitauli e ono tulaʻi mai i le faiga o auivi, e mafai ai e tagata ona faia ni laʻasaga faʻatino e tausia ai ponaivi ma soʻoga maloloina. O le malamalama i lenei mataupu e le gata ina taua i le aʻoaʻoga ae taua tele foʻi mo le faʻaleleia atili o le soifua maloloina. I le taimi o le aʻoaʻoina, o faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli e pei o na o loʻo taʻua i luga e mafai ona fesoasoani e faʻamalosia ai le malamalama ma le manatuaina o manatu e uiga i le fausaga ma le physiology o auivi o le tagata.

Taofi faamatalaga