Fesili Fa'ata'ita'i ma Talanoaga i le A'afiaga o le Atina'e e Fa'atotonugalemu i Tagata
Pendahuluan:
O le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata soifua o se auala autū lea i le atina'e e fa'amuamua ai le gafatia ma le soifua manuia o tagata. O lenei manatu e fa'amamafa ai le fa'aleleia atili o le tulaga lelei o le soifuaga, atiina a'e o le gafatia o le tagata lava ia, ma le fa'ataunu'uina o aia tatau fa'avae a tagata soifua i le faagasologa atoa o le atina'e. Peita'i, o le fa'atinoina o lenei fa'ata'ita'iga o le atina'e e mafai ona i ai ni a'afiaga eseese, e lelei ma leaga. O lenei tusiga o le a su'esu'eina ai fesili fa'ata'ita'i ma talanoaina ai a'afiaga o le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata soifua.
Fa'ata'ita'iga Fesili 1:
E fa'apefea ona a'afia ai le soifua manuia lautele i se itulagi i le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata? Fa'amatala i ni fa'ata'ita'iga.
Talanoaga:
O le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata e a'afia ai le soifua manuia lautele e ala i le tu'uina atu o avanoa sili atu i auaunaga fa'avae e pei o a'oa'oga, tausiga o le soifua maloloina, ma le puipuiga lautele. A faigofie ona maua a'oa'oga ma sili atu ona lelei, e tele atu avanoa e maua e tagata e fa'aleleia atili ai o latou tomai. O le i'uga, e sili atu ona tomai ma fua tele mai ai le aufaigaluega, lea e mafai ona fa'aleleia atili ai le tamaoaiga ma fa'aitiitia ai le mativa.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o atunuʻu Scandinavia e faʻamuamua aʻoaʻoga e leai se totogi ma lelei faʻapea foʻi ma le tausiga o le soifua maloloina e taugofie, ma faʻaleleia atili ai le tulaga lelei o le olaga mo o latou tagatanuu. O le maualuga o le aʻoaʻoga ma le tausiga lelei o le soifua maloloina e fesoasoani i le manuia lautele.
Fa'ata'ita'iga Fesili 2:
Faamatala aafiaga leaga e ono tula’i mai i atinae e soona taula’i tele i tagata soifua e aunoa ma le mafaufauina o itu tau le siosiomaga.
Talanoaga:
O atina'e e soona taula'i i tagata e aunoa ma le mafaufau i le siosiomaga e mafai ona i'u ai i le fa'aleagaina o le si'osi'omaga, suiga o le tau, ma le fa'aleagaina o le siosiomaga. O le soona taula'i atu i atina'e tetele ma le fa'aleleia atili o le tulaga lelei o le soifuaga e aunoa ma le fa'atulagaina o faiga fa'avae tau si'osi'omaga e mafai ona o'o atu ai i le soona fa'aaogaina o puna'oa fa'alenatura. Mo se fa'ata'ita'iga, o le fa'aleagaina o vaomatua mo fale ma atina'e tau alamanuia e mafai ona lamatia ai le tele o meaola ma fa'ateleina ai le fa'asa'olotoina o le kaponi taiokesaita.
O se faʻataʻitaʻiga, o le tele o aai tetele, e pei o le tele o aai i Saina, e aʻafia i le tele o le filogia o le ea ona o le le pulea o atinaʻe tau alamanuia. O lenei mea e aʻafia ai le soifua maloloina o tagata nonofo ai, faʻaitiitia ai le tulaga lelei o latou olaga, ma iu ai ina i ai ni aʻafiaga umi i le paleni o le siʻosiʻomaga.
Fa'ata'ita'iga Fesili 3:
Talanoaina pe faʻapefea ona faʻamalosia e le atinaʻe e faʻatotonugalemu i tagata le aofia ai o tagata lautele i totonu o se atunuʻu.
Talanoaga:
E mafai e le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata ona fa'amalosia le aofia ai o tagata lautele e ala i le fa'aitiitia o le le tutusa ma le fa'ailoga tagata i totonu o le sosaiete. O le tu'uina atu o avanoa tutusa i a'oa'oga, galuega, ma auaunaga a le malo, e mafai ai e vaega e fa'atauva'a ona faigofie ona auai ma saofagā i le atina'eina o le atunu'u.
E tutusa aia tatau a tagata uma i aʻoaʻoga, tausiga o le soifua maloloina, ma le puipuiga lautele. O le faʻatinoina o faiga faʻavae e lagolagoina ai vaega faʻatauvaʻa, e pei o tagata e iai manaʻoga faʻapitoa ma tagata faʻale-aganuʻu laiti, e taua tele i le faʻalauiloaina o le aofia ai o tagata lautele. Mo se faʻataʻitaʻiga, o polokalame faʻamaonia o loʻo faʻatinoina i le Iunaite Setete e taumafai e tuʻuina atu avanoa tutusa mo vaega faʻatauvaʻa i aʻoaʻoga ma galuega.
Fa'ata'ita'iga Fesili 4:
E fa'apefea ona e fuaina le manuia o le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata? Lisi ni fa'ailoga autū.
Talanoaga:
E mafai ona fuaina le manuia o le atinaʻe e faʻatotonugalemu i tagata soifua e ala i le faʻaaogaina o ni faʻailoga autū e atagia ai le tulaga lelei o le soifuaga o le alalafaga. O nei faʻailoga e aofia ai:
1. Fa'asinomaga o Atina'e o Tagata (HDI): O se fa'asinomaga tu'ufa'atasi lea e fuaina ai le averesi o le ausia a se atunu'u i itu taua e tolu o le atina'eina o tagata: soifua maloloina (olaga umi ma maloloina), a'oa'oga (tausaga fa'amoemoeina ma le averesi o tausaga o a'oa'oga), ma se tulaga lelei o le soifuaga (GDP i le tagata).
2. Fa'asinomaga o le Soifua Manuia Lautele: O lenei fa'ailoga e fuaina ai le tulaga o le soifua manuia o le alalafaga e fa'avae i luga o le avanoa i mana'oga fa'avae, e pei o fale, tumama, a'oa'oga, ma le soifua maloloina.
3. Fa'asinomaga o le Mativa e Tele Vaega: E fuaina ai ituaiga eseese o le le lava o mana'oga faavae o tagata e pei o a'oa'oga, soifua maloloina, ma le tulaga o le soifuaga.
4. Gini Coefficient: O lenei fua e fuaina ai le lē tutusa o tupe maua i totonu o se sosaiete. O le maualalo o le fuainumera, o le tutusa foi lea o le tufatufaina atu o tupe maua i totonu o se atunuu.
5. Fa'asinomaga o le Fiafia Fa'aleatunuu: O lenei fua e fuaina ai le soifua manuia fa'alemafaufau, soifua maloloina, taimi paganoa, a'oa'oga, eseesega fa'aleaganuu, tete'e i le si'osi'omaga, tulaga o le soifuaga, pulega, ma le malosi o le alalafaga.
O le faʻaaogaina o nei faʻailoga, e mafai ai ona tatou malamalama i le tele e mafai ai e le atinaʻe e faʻatotonugalemu i le tagata ona faʻaleleia atili le tulaga lelei o le soifuaga o tagata ma faʻalauiloa ai le manuia sili atu ona tutusa i totonu o le sosaiete.
Fa'ato'a:
O le atina'e e fa'atotonugalemu i tagata e aumaia ai le tele o fa'amanuiaga pe a fa'atinoina a'o mafaufau i itu uma e lagolago ai, e pei o le siosiomaga, tamaoaiga, ma itu lautele. E taua tele mo le au faia tulafono ona atia'e ni fuafuaga e fa'amuamua ai e le gata i tagata ae fa'atumauina fo'i le paleni ma le siosiomaga ma taumafai e fausia se sosaiete e aofia ai tagata uma ma fa'amasinotonu fa'aagafesootai. O le auala lea, e mafai ai ona fa'aitiitia a'afiaga leaga, ma mafai ai ona tatou ausia se atina'e tumau moni e manuia ai vaega uma o le sosaiete.