Ua avea le fa'avevela o le lalolagi ma se tasi o mataupu sili ona tāua i le si'osi'omaga o le 21 seneturi. O se tasi o māfua'aga autū o le fa'avevela o le lalolagi o suiga i le ea o le Lalolagi. O lenei tusiga o le a talanoaina ai pe fa'apefea ona fesoasoani le fa'atulagaga ma le fa'agasologa o le ea i le si'itia o le vevela o le lalolagi, fa'apea fo'i ma ona a'afiaga.
1. Fa'atulagaga o le Ea ma Kase Fa'avevela
O le ea o le lalolagi e aofia ai kasa eseese, e aofia ai le nitrogen (78%), oxygen (21%), argon (0,93%), ma isi kasa laiti e pei o le carbon dioxide (CO2), methane (CH4), ma le nitrous oxide (N2O). E ui o nei kasa e mafua ai le vevela o le ea e na o sina vaega itiiti lava o le ea e aofia ai, ae e iai so latou sao taua i le fa'atonutonuina o le vevela o le Lalolagi.
E pei o se ie afu e ufiufi ai le lalolagi ia kasa oona. Latou te mitiia ma toe faʻasalalauina atu le ave o le infrared e faʻasalalauina mai le fogaeleele o le Lalolagi, ma maua ai le vevela i le ea. O lenei faiga ua taʻua o le aafiaga o le greenhouse ma o se faiga masani e mafai ai e le lalolagi ona faatumauina le vevela e lagolagoina ai le ola.
2. Fa'ateleina o le Fa'aputuga o Kasa Fa'avevela
Talu mai le Fouvalega Fa'apisinisi, o gaoioiga a tagata ua mafua ai le fa'ateleina tele o kasa fa'avevela i le ea. O le fa'amumuina o suau'u fa'alenatura e pei o le malala, suau'u, ma le kesi masani mo le malosi ma felauaiga o le puna autu lea o le fa'asa'olotoina o le CO2. O le fa'aleagaina o vaomatua ma le suiga o le fa'aaogaina o fanua e fesoasoani fo'i i le fa'ateleina o le CO2.
O le Methane, o se kasa e sili atu ona malosi mo le fa'avevela o le ea nai lo le CO2, e maua mai i le tele o punaoa, e aofia ai fa'ato'aga (aemaise lava mai araisa ma lafumanu), fanua lafoa'i otaota, ma le alamanuia o le suau'u ma le kesi. O le Nitrous oxide e maua mai le fa'aaogaina o fa'apalapala nitrogen i fa'ato'aga ma nisi o faiga fa'apisinisi.
3. Fa'aleleia atili o le Aafiaga o le Greenhouse
O le faʻateleina o le tele o kasa faʻavevela ua faʻateleina ai le aafiaga faʻalenatura o le faʻavevela, ma mafua ai le faʻavevela o le lalolagi. A o faʻateleina nei kasa i le ea, e tele atu le vevela e maileia, ma faʻateleina ai le vevela masani o le lalolagi. O lenei faʻavevela ua iʻu ai i suiga tetele o le tau, e aofia ai le faʻateleina o le tele ma le malosi o mea mataʻutia o le tau e pei o galu vevela, afa, ma lologa.
4. Fa'amatalaga Lelei i le Faiga o le Tau
O le fa'avevela o le lalolagi e mafua ai fo'i le tele o fa'asologa lelei e fa'ateteleina ai le fa'avevela. O se tasi o fa'ata'ita'iga o le liusuavai o aisa i pole. A liusuavai le aisa, o le fogāeleele sa ufitia muamua i le aisa lea e atagia mai ai le susulu o le la ua suia i se vasa pogisa ma sili atu ona mitiia le vevela. O lenei mea e mafua ai ona liusuavai le tele o aisa, ma fa'avavevave ai le fa'avevela.
E le gata i lea, o le fa'avevela o le lalolagi e mafai fo'i ona fa'ateleina ai le sa'olotoga o le methane mai le permafrost ma le sami ua liusuavai. O lenei sa'olotoga o le methane o le a fa'ateleina ai le aafiaga o le greenhouse, ma mafua ai ona fa'ateleina le fa'avevela.
5. Aafiaga o Suiga o le Tau
O le fa'avevela o le lalolagi e mafua mai i le fa'ateleina o kasa fa'avevela i le ea ua i ai ni aafiaga leaga eseese i le siosiomaga ma le soifuaga o tagata. O nisi o aafiaga tetele e aofia ai:
- Si'itia o le Vasa: O le fa'avevela o le lalolagi ua mafua ai ona liusuavai le aisa ma aisa i pole, fa'apea fo'i ma le fa'alauteleina o vai o le sami. O le i'uga, ua si'itia le maualuga o le sami, ma lamatia ai nofoaga i le talafatai ma motu laiti.
- Suiga i Faiga o le Tau: O le fa'avevela o le lalolagi ua mafua ai suiga i timuga ma le vevela. O nisi o eria atonu e o'o i ni lāmala tetele, ae o isi e ono o'o i le fa'ateleina o timuga ma lologa.
- A'afiaga i le Eseesega o Meaola: O suiga o le tau e lamatia ai nofoaga masani ma le tele o ituaiga o meaola. E tele ituaiga o manu ma laau e tauivi e fetuutuunai i le suiga o le vevela ma le tau, ma iu ai ina faaitiitia le faitau aofai ma le faʻaumatia.
- A'afiaga i Fa'ato'aga ma le Saogalemu o Mea'ai: E aʻafia e suiga o le tau le gaosiga o faʻatoʻaga ma le saogalemu o meaʻai. O tulaga ogaoga o le tau, e pei o le lāmala ma lologa, e mafai ona faʻaleagaina ai faʻatoʻaga ma faʻaitiitia ai le seleselega.
6. Taumafaiga mo le Fa'aitiitia ma le Fetuuna'i
Ina ia foia le fa'avevela o le lalolagi ma aafiaga o suiga o le tau, e mana'omia ni taumafaiga atoatoa e fa'aitiitia ai le vevela ma fetu'una'i ai. O le fa'aitiitia o le vevela e fa'atatau i le fa'aitiitia o le fa'asa'olotoina o kasa fa'avevela ma fa'agesegese ai le saoasaoa o le fa'avevela o le lalolagi, ae o le fetu'una'i e taula'i i le fetu'una'i i suiga o le tau lea ua le mafai ona 'alofia.
O nisi o laasaga e mafai ona faia e faʻaitiitia ai faʻafitauli e aofia ai:
- Fa'aitiitia o le Fa'asa'olotoina o le Ea: Fa'aitiitia le fa'aaogaina o suau'u ma sui i malosiaga fa'afouina e pei o le la, matagi ma le eletise mai le vai.
- Toe totoina o vaomatua: Toe totoina o vaomatua ma tausia vaomatua o loʻo iai nei e faʻateleina ai le mitiia o le CO2.
- Fa'aaogāina Lelei o le Malosiaga: Fa'aleleia atili le fa'aogaina lelei o le malosiaga i vaega o felauaiga, alamanuia ma fale e fa'aitiitia ai le fa'aaogaina o le malosiaga ma le fa'asa'olotoina o kasa.
- Fa'afouga Tekonolosi: Atiina'eina o tekinolosi fou e pu'eina ma teuina ai le kaponi, ma fa'aitiitia ai le fa'asa'olotoina o kasa mai faiga fa'apisinisi.
O laasaga o fetuunaiga e aofia ai:
- Fuafuaga o Atina'e: O le mamanuina ma le fausiaina o atina'e tetele e tete'e atu i suiga o le tau, e pei o faiga fa'amamago lelei e fa'afetaia'ia ai lologa ma fale ua mamanuina e tete'e atu i le vevela tele.
- Fa'ato'aga Fa'aauau: Fa'aaoga ni faiga fa'ato'aga gafataulimaina e mafai ona fetu'una'i i suiga o le tau, e pei o le fa'alauteleina o fa'ato'aga ma le fa'aaogaina o metotia fa'asūsū lelei.
- Pulega o Punaoa Vai: Puleaina o punaoa o le vai e ala i le gafataulimaina e foia ai le lāmala ma suiga o mamanu o timuga.
7. O le Matafaioi a le Sosaiete ma Tagata Taitoatasi
I le fa’aopoopoga i taumafaiga a le malo ma pisinisi, e iai fo’i se sao taua a nu’u ma tagata ta’ito’atasi i le fa’afetaia’ia o le fa’avevela o le lalolagi. O le malamalama fa’atasi ma le faia o gaioiga e mafai ona i ai se aafiaga tele. O nisi o la’asaga e mafai e tagata ta’ito’atasi ona faia e aofia ai:
- Fa'aitiitia o le Tulagavae o le Kaponi: Fa'aitiitia le fa'aaogaina o le malosi, fa'aaoga felauaiga faitele, ma filifili oloa e le afaina ai le siosiomaga.
- Lagolagoina o Faiga Fa'avae Fa'ale-Siosiomaga: Lagolago faiga fa'avae ma polokalame a le malo e fa'atatau i le fa'aitiitia o fa'asa'olotoga ma le puipuia o le si'osi'omaga.
- A'oa'oga ma le Malamalama: Fa'alauiloa le silafia e uiga i suiga o le tau ma le taua o gaioiga e fa'aitiitia ai le tau ma fetu'una'i ai e ala i a'oa'oga ma fa'asalalauga fa'alaua'itele.
I'uga
E taua tele le sao o le ea i le fa'atonutonuina o le vevela o le Lalolagi e ala i le aafiaga o le greenhouse. Peita'i, o le fa'ateleina o le tele o kasa greenhouse ona o gaoioiga a tagata ua fa'ateleina ai lenei aafiaga, ma mafua ai le fa'avevela o le lalolagi ma le suiga o le tau. O a'afiaga o nei suiga e matua'i lautele, e a'afia ai siosiomaga, meaola eseese, ma le olaga o tagata. O le fo'ia o lenei lu'itau e mana'omia ai se taumafaiga fa'atasi i le fa'aitiitia ma le fetu'una'i, fa'apea fo'i ma le auai malosi o vaega uma o le sosaiete. Fa'atasi ai ma fuafuaga sa'o, e mafai ona tatou fa'aitiitia ai a'afiaga leaga o le fa'avevela o le lalolagi ma fausia ai se lumana'i e sili atu ona gafataulimaina.