Mataupu Fa'avae Tau Tupe ua Taliaina Lautele i Fa'amatalaga Tau Tupe
I le lalolagi o pisinisi ma faʻalapotopotoga, o faʻamatalaga tau tupe e avea o se "gagana" e faʻamatalaina ai le tulaga tau tupe, faʻatinoga, ma le tafega o tupe a se faʻalapotopotoga i se vaitaimi faʻapitoa. Ina ia mautinoa e mafai ona malamalama, faʻatusatusa, ma faʻatuatuaina faʻamatalaga o loʻo tuʻuina atu e vaega eseese—e pei o tagata teu tupe, tagata aitalafu, pulega, faʻatonutonu, ma tagata lautele—e tatau i le sauniuniga o faʻamatalaga tau tupe ona mulimulitaʻi i ni taʻiala tutusa. O nei taʻiala e taʻua o Mataupu Faʻavae Tau Tupe ua Taliaina Lautele (GAAP), pe i faaupuga faʻavaomalo, e masani ona faʻatusatusa i Mataupu Faʻavae Tau Tupe ua Taliaina Lautele (GAAP). I Initonesia, o le faʻatinoga o le GAAP e masani ona faʻasino i Tulaga Faʻatonuina Tau Tupe (SAK) na tuʻuina atu e le Inisetiute o Tausi Tupe a Indonesia (IAI), e aofia ai le PSAK, lea e tele lava ina faʻaaogaina le IFRS.
Fa'amatalaga ma le Fa'amoemoega o le PABU
O mataupu faavae tau tupe ua taliaina lautele o se seti o mataupu faavae, manatu, talitonuga, ma taiala e faaaogaina lautele i le faamaumauina ma le lipotia o fefaatauaiga tau tupe. O la latou sini autu o le fatuina lea o faamatalaga tau tupe e:
1. Talafeagai mo le faia o faaiuga,
2. Fa'atuatuaina (fa'atusa fa'amaoni) ma fa'atuatuaina,
3. E mafai ona faʻatusatusa i le va o vaitaimi ma le va o iunite pisinisi,
4. E mafai ona malamalama i ai tagata faʻaoga pe a lava le malamalama.
A aunoa ma mataupu faavae masani, e ono mafai ona saunia lipoti tau tupe "faafuaseʻi", e faigata ai ona faamaonia, faigofie ona faaseseina, ma e le mafai ona faaaogaina o se faavae mo le faia o faaiuga talafeagai.
O le Matafaioi a le PABU i le Sauniaina o Faʻamatalaga Tau Tupe
E aʻafia e le GAAP le faagasologa atoa o le tausiga o tusi: mai le iloaina, fuaina, faʻaalia, ma le faʻasalalauina. Mo se faʻataʻitaʻiga, e aofia ai le auala e iloa ai tupe maua, le auala e faʻatauaina ai oloa, le auala e faʻaitiitia ai le tau o aseta tumau, ma o a faʻamatalaga e tatau ona faʻaalia i faʻamatalaga i faʻamatalaga tau tupe. I le tausisia o le GAAP, e faʻamautinoa ai e faʻalapotopotoga o lipoti ua lolomiina o loʻo i ai le fausaga ma le lelei o faʻamatalaga e fetaui ma faʻamoemoega a i latou e aʻafia.
Manatu Faavae i le Tausiga o Tupe
O le PABU ua fausia i luga o ni nai manatu faavae e avea ma faavae o le faamaumauina ma le lipotia:
1. Fa'avae o le Fa'alapotopotoga Tau Tamaoaiga
E eseese le va'aiga a se pisinisi mai ona tagata e ona. E le tatau ona fa'afefiloi tupe a le kamupani ma tupe a le tagata e ona. E taua tele lenei manatu ina ia mautinoa o lo'o atagia moni lava i fa'amatalaga tau tupe le tulaga o le kamupani, ae le o le tulaga o le tagata lava ia.
2. Fa'amoemoega o le Fa'aauauina o le Kamupani
O faʻamatalaga tau tupe ua saunia i luga o le manatu o le a faʻaauau pea ona faʻagaoioia le kamupani mo se taimi umi e mafai ona vaʻaia ma e leai se faʻamoemoe poʻo se manaʻoga e faʻatau atu. Afai e le ausia lenei manatu, e ono matua suia lava auala e faʻatatau ai aseta ma noataga.
3. Manatu Fa'atatau i Iunite Tupe
O fefaʻatauaʻiga e faʻamaumauina i iunite tau tupe faʻapitoa (e pei o le rupiah), ma naʻo mea tutupu e mafai ona fuaina ma le faʻatuatuaina i tulaga tau tupe e aloaia i le tausiga o tusi. O mea e pei o le igoa taʻuleleia o se kamupani poʻo le lelei o ana tagata faigaluega e masani ona le aloaia o ni aseta aua e faigata ona fuaina ma le faʻamaoni.
4. Manatu Fa'atatau i le Vaitaimi Tau Tupe (Vaitaimi)
E manaʻomia ona lipotia gaoioiga tau tamaoaiga o loʻo faʻaauau pea i totonu o vaitaimi faʻapitoa, e pei o masina taʻitasi, kuata taʻitasi, poʻo tausaga taʻitasi. O lenei manatu e mafai ai ona faia se iloiloga faʻavaitaimi o le faʻatinoga.
Mataupu Faavae Autū i le GAAP
E ese mai i manatu faavae, o loo i ai ni mataupu faavae taua e masani ona faaaogaina e fai ma faasinomaga i le faiga o le sauniaina o lipoti tau tupe:
1. Mataupu Faavae o Tau Faasolopito
O aseta e fa'amaumauina i le tau i le taimi na fa'atau ai. Mo se fa'ata'ita'iga, o se masini na fa'atauina mo le Rp500 miliona ua fa'amaumauina i le Rp500 miliona, ona vaevaeina lea o lona tau e ala i le fa'aititia o le tau. O lenei mataupu faavae e manatu e le fa'aitu'au ona e lagolagoina e fa'amaoniga o fefa'ataua'iga. Peita'i, i lalo o nisi tulaga, o tulaga fa'aonaponei e fa'atagaina ai fo'i le fa'aogaina o le tau talafeagai.
2. Mataupu Faavae o le Iloaina o Tupe Maua
E aloaia tupe maua pe a maua ma e mafai ona fuaina ma le faatuatuaina, e le gata pe a maua tupe. I faiga masani a le SAK/PSAK e faavae i le IFRS, o le aloaia o tupe maua e masani ona faasino i le faataunuuina o matafaioi faatino i tagata faatau.
Faataitaiga: Afai e faatau atu e se kamupani ni oloa i se tulaga aitalafu, e mafai ona iloa tupe maua pe a momoli atu oloa i le tagata faatau, e ui lava e le maua le totogi seia oo i se taimi mulimuli ane.
3. Mataupu Faavae o le Faafetaui
E tatau ona iloa tupe faaalu i le vaitaimi lava e tasi e pei o tupe maua e fesoʻotaʻi i ai. O lenei mea e faʻamautinoa ai o tupe mama ma tupe gau e atagia lelei ai le faʻatinoga mo le vaitaimi.
Faataitaiga: O tupe faaalu i le komisi faatau e faamaumauina i le vaitaimi na faia ai le faatau, ae le o le taimi na totogiina ai le komisi.
4. Mataupu Faavae o le Tumau
E tatau ona tutusa le auala tau tupe e faʻaaogaina mai le tasi vaitaimi i le isi, seʻi vagana ua i ai se mafuaʻaga malosi e sui ai. Afai e tupu se suiga o se metotia, e tatau ona faʻamatalaina lona aʻafiaga ina ia malamalama tagata faʻaoga lipoti i le faʻatusatusaga i le va o tausaga.
5. Mataupu Faavae o le Fa'ailoaina Atoa
E tatau i faʻamatalaga tau tupe ona faʻaalia faʻamatalaga taua ma talafeagai ina ia ʻalofia ai tagata faʻasesē. E masani ona tuʻuina atu faʻamatalaga i faʻamatalaga tau tupe, e aofia ai faiga faʻavae tau tupe, faʻamatalaga tau tupe, tautinoga, mea e ono tulaʻi mai, ma tulaga lamatia patino.
6. Mataupu Faavae o Meafaitino
E lē manaʻomia ona lipotia auiliili faʻamatalaga uma. E tāua faʻamatalaga pe afai e ono aʻafia ai faʻaiʻuga a i latou e faʻaaogaina le lipoti pe a tuʻua. Mo se faʻataʻitaʻiga, o tupe faʻaalu laiti e pei o sapalai tau maualalo o le ofisa e masani ona faʻaalu saʻo, nai lo le faʻateleina o aseta.
7. Mataupu Faavae o le Faasao (Faautauta)
I tulaga o le le mautonu, e masani ona filifilia e le tausi tusi se auala e le soona fa'ateleina ai aseta po'o tupe maua pe fa'aitiitia ai fo'i aitalafu po'o tupe fa'aalu. Peita'i, e le tatau ona fa'aaogaina le fa'asao e fai ma fa'amaoniga mo le fa'aitiitia ma le loto i ai o fa'amatalaga tau tupe, aua e tatau lava ona atagia tonu ai le tulaga.
8. Mataupu Faavae o le Fa'amaoni ma le Fa'amaonia
E tatau ona lagolagoina fa'amaumauga e fa'amaoniga e mafai ona fa'amaonia, e pei o pili, lisiti, konekarate, ma isi pepa aloaia. E fa'afaigofie ai su'esu'ega ma fa'ateleina ai le fa'atuatuaina o lipoti.
Uiga Lelei o Lipoti Tau Tupe Lelei
E feagai fo'i le GAAP ma le tulaga lelei o fa'amatalaga tau tupe. I totonu o le fa'avae fa'avae, o fa'amatalaga tau tupe lelei e iai uiga lelei e pei o:
– Talafeagai: e fesoasoani faʻamatalaga e vavalo pe iloilo ai taunuuga.
– Fa'atusa sa'o: atoatoa, e le faaituau, ma e sa'oloto mai ni mea sese taua.
– Fa'atusatusa: tutusa i le va o vaitaimi ma le va o mea faitino.
– E mafai ona faʻamaonia: e mafai ona faʻataʻitaʻiina iʻuga e isi vaega.
– Taimi talafeagai: e maua pe a aoga pea mo faaiuga.
– Malamalama lelei: manino i tagata faʻaoga ua lava le malamalama.
Aafiaga o le Fa'atinoina o le PABU i Tagata Fa'aoga Lipoti
Mo tagata teu tupe, e fesoasoani le GAAP e iloilo ai le gafatia o tupe teufaafaigaluega ma le lamatiaga. Mo tagata aitalafu, e faafaigofieina e le GAAP le auiliiliga o le gafatia o se faalapotopotoga e toe totogi ai aitalafu. Mo le pulega, e avea le GAAP ma faavae mo le iloiloga o le faatinoga ma le fuafuaina. Mo pulega faatonutonu ma suetusi, o nei mataupu faavae e maua ai se tulaga faatonuina mo le iloiloina o le tausisia ma le tonu o lipoti tau tupe.
I le isi itu, o le faʻatinoina o le GAAP e manaʻomia ai foʻi le tomai faʻapitoa, auā e lē o taimi uma e "uliuli ma paʻepaʻe" ai le tausiga o tusi. E aofia ai faʻatatauga ma mafaufauga, e pei o le fuafuaina o le umi e aoga ai se aseta, faʻaletonu, poʻo ni aiaiga. O le mea lea, o le malamalama i mataupu faavae e tatau ona o faʻatasi ma amioga mama ma pulega faʻalotoifale.
I'uga
O Mataupu Fa'avae Tau Tupe ua Taliaina Lautele (GAAP) e taua tele i le fa'amautinoaina o lo'o saunia fa'amatalaga tau tupe i se auala tonu, tutusa, ma fa'atuatuaina. E fa'avae i luga o manatu ma mataupu fa'avae autu e pei o le tau fa'asolopito, fa'ailoaina o tupe maua, fa'atusatusaga, tutusa, taua, fa'asao, ma le fa'asalalauina atoa, o fa'amatalaga tau tupe e avea o se meafaigaluega fa'afeso'ota'i fa'atuatuaina mo vaega eseese. I le iuga, o le tausisia o le GAAP e le na'o se tiute aloaia ae o se mea e mana'omia mo le faia o fa'ai'uga tau tamaoaiga e fa'avae i luga o fa'amatalaga tonu, manino, ma fa'atuatuaina.