Metotia o Tupe ma Tupe Fa'aputu
I le lalolagi o le tausiga o tusi, o le sa'o o le fa'amaumauga o fefa'ataua'iga o le fa'avae autū lea mo le gaosia o lipoti tau tupe fa'atuatuaina. O auala e lua e masani ona fa'aaogaina mo le fa'amaumauga o tusi o tupe ma le auala o le fa'amaumauga o tusi fa'aopoopo. E lua auala e fa'atatau e atagia ai le tulaga tau tupe a se fa'alapotopotoga, ae e eseese i le auala ma le taimi e iloa ai tupe maua ma tupe fa'aalu. O le malamalama i eseesega i le va o auala o tupe ma auala o le fa'amaumauga o tusi e taua tele mo pisinisi laiti, pule, tagata teu tupe, ma isi pa'aga.
Malamalama i le Metotia o le Tausiga o Tupe
O le metotia tau tupe fa'avae o tupe o se metotia fa'amaumau lea e fa'ailoa ai tupe maua pe a maua moni tupe, ma fa'ailoa ai tupe fa'aalu pe a totogiina moni tupe. O lenei metotia e taula'i i le gaioiga o tupe e ulufale mai ma alu ese. O le mea lea, o fa'amatalaga tau tupe e maua mai ai o le a atagia ai le tulaga moni o tupe mo se vaitaimi tu'uina atu.
Mo se faʻataʻitaʻiga, e maua e se faleoloa se totogi mai se tagata faʻatau i le aso 5 o Ianuari mo se faʻatauga na faia i le aso 28 o Tesema. I lalo o le metotia o tupe maua, o le a naʻo le aso 5 o Ianuari na faʻamaumauina ai tupe maua aua na maua le tupe i lena aso, e ui lava na faia le fefaʻatauaʻiga faʻatau i le vaitaimi ua mavae.
Fa'amanuiaga o le Metotia Tupe
1. Faigofie ma faigofie ona faʻaoga
E talafeagai le metotia o tupe mo pisinisi laiti ma pisinisi laiti e faigofie a latou fefaʻatauaiga ma faiga faʻapulega.
2. Fa'amatala tafega o tupe taimi nei
Ona o le taulaʻi atu i tupe, ua mafai ai e le au pisinisi ona vaʻaia le mafai e le pisinisi ona faʻataunuʻuina aitalafu i se taimi puʻupuʻu.
3. Fa'afaigofieina le puleaina o tupe
O lenei metotia e fesoasoani i tagata e ona pisinisi e siaki pe o iai moni se tupe a le pisinisi e totogi ai tupe faaalu.
Le lelei o le Metotia Tupe
1. E itiiti sona atagia mai o le faatinoga moni
E ono foliga mai ua tele se tupe mama a se faalapotopotoga ona ua tele tupe maua na maua i le faaiuga o le vaitaimi, e ui lava ina na faia muamua faatauga pe i ai foi ni tupe faaalu e lei totogiina.
2. Le le fa'amaumauina lelei o aitalafu ma aitalafu e tatau ona totogi
O le metotia o tupe e le o faʻaalia ai noataga e leʻi totogiina poʻo tupe maua ua maua ae leʻi maua mai.
3. E le talafeagai tele mo pisinisi o loʻo tuputupu aʻe
A o faʻateleina le lapoʻa o se pisinisi, o le a faʻateleina foʻi le lavelave o fefaʻatauaʻiga tau aitalafu, aitalafu e tatau ona totogi, ma aitalafu e mafai ona maua, ma faʻaitiitia ai le talafeagai o le metotia o tupe.
Malamalama i le Metotia o le Fa'amaumauga o Tupe Fa'aopoopo
O le fa'avae fa'aopoopo o le tausiga o tusi o se metotia fa'amaumau lea e fa'ailoa ai tupe maua pe a maua ma fa'ailoa ai tupe fa'aalu pe a fa'aaluina, e tusa lava po'o afea e maua ai pe totogiina ai tupe. O lenei metotia e mulimuli i le mataupu faavae o le "fa'atusatusaga", lea e fa'amaumau ai tupe fa'aalu i le vaitaimi lava e tasi ma tupe maua e feso'ota'i i ai ina ia sili atu ona atagia lelei ai le fa'atinoga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o loʻo tuʻuina atu e se kamupani ni auaunaga i se tagata faʻatau ia Mati ma auina atu se pili i le faʻaiuga o Mati, ae e le maua le totogi seʻia oʻo ia Aperila. I lalo o le metotia o le faʻaputuga tupe, o loʻo faʻamaumauina pea tupe maua ia Mati aua ua uma ona tuʻuina atu auaunaga ma ua uma ona tulaʻi mai le aia tatau i tupe maua.
Fa'amanuiaga o le Metotia o le Accrual
1. E sili atu ona atagia lelei ai le faatinoga o pisinisi
O tupe maua ma tupe faaalu e faamaumauina e tusa ai ma le vaitaimi na tutupu ai, ina ia tupe mama ma tupe leiloa e sili atu ona fa'atusalia.
2. Fa'aalia se tulaga tau tupe sili atu ona atoatoa
O aitalafu e tatau ona maua, aitalafu e tatau ona totogi, ma isi aitalafu e faamaumauina ina ia faaalia ai e le pepa paleni se tulaga tau tupe e sili atu ona moni.
3. E sili atu ona talafeagai mo le au'ili'iliga ma le faia o fa'ai'uga
E masani ona manaʻomia e le au teu tupe, tagata aitalafu, ma le pulega faʻamatalaga fa'avae i luga o le fa'aputuga e iloilo ai le soifua maloloina o pisinisi.
Le lelei o le Metotia o le Accrual
1. E sili atu ona faigata
E manaʻomia se malamalamaga sili atu i le tausiga o tusi, e aofia ai le faamaumauina o fetuunaiga i le faaiuga o le vaitaimi.
2. E lē o taimi uma e atagia ai tupe maua
E ui ina foliga mai e maua tupe mama mai se kamupani, ae e le o maua moni tupe ona o le tele o aitalafu e tatau ona totogi.
3. Manaʻomia se faiga tausi tusi e sili atu ona lelei
E masani ona manaʻomia ni polokalama tau tupe poʻo ni tagata faigaluega e sili atu le tomai.
Eseesega Autū i le va o Tupe ma Metotia o le Fa'aputuina
O le eseesega autū i le va o nei auala e lua o loʻo taoto i le taimi e iloa ai tupe maua ma tupe faaalu.
1. Iloiloina o tupe maua
– Auala e maua ai tupe: pe a maua tupe.
– Metotia fa'aputuga: pe a maua tupe maua (ua uma ona tu'uina atu oloa/au'aunaga).
2. Iloaina o le avega
– Auala e totogi ai tupe: pe a totogi tupe.
– Metotia fa'aputu: pe a tupu le tupe fa'aalu, tusa lava pe le'i totogiina.
3. Aafiaga i luga fa'amatalaga o tupe maua
– Metotia tau tupe: e mafai ona fesuisuiaʻi tupe mama ona o suiga i le taimi e maua ai ma totogi ai tupe.
– Metotia fa'aputuga: e sili atu ona mautu tupe mama ma atagia ai gaoioiga fa'atino o le vaitaimi.
4. Aafiaga i le pepa paleni
– Metotia fa'atupe: e masani lava e le fa'amaumauina atoatoa ai aitalafu e le'i totogiina ma aitalafu e le'i totogiina.
– Metotia fa'aputuga: fa'amaumau aseta ma aitalafu e aofia ai aitalafu e maua, aitalafu e totogi, tupe fa'aalu ua uma ona totogi, ma tupe maua e le'i maua.
Fa'ata'ita'iga Faigofie o le Fa'atusatusaga
Faapea o loo galue se kamupani mamanu ata i se galuega faatino e Rp10.000.000 le tau ia Iuni. E le totogia e le tagata faatau seia oo ia Iulai. E iai foi le pili eletise a le kamupani e Rp500.000 mo Iuni, ae e totogia ia Iulai.
– Auala e totogi ai tupe:
– Iuni: tupe maua Rp0, tupe faaalu Rp0 (auā e leai se tupe e ulufale/alu ese).
– Iulai: tupe maua Rp. 10.000.000, tupe faaalu Rp. 500.000.
– Metotia fa'aputuga:
– Iuni: tupe maua Rp. 10.000.000 (ona ua maeʻa auaunaga), tupe faaalu Rp. 500.000 (ona ua faʻaaogaina le eletise).
– Iulai: na o suiga o tupe ma le totogiina o aitalafu/aitalafu na tutupu, ae le o le iloaina o tupe maua ma tupe faaalu autu.
Mai lenei faʻataʻitaʻiga, e mafai ona iloa ai o le metotia o le faʻaputuina o tupe e maua ai se ata sili atu ona saʻo o le faʻatinoga o Iuni, ae o le metotia o tupe e sili atu ona faʻamamafa i fefaʻatauaiga tupe ia Iulai.
O afea e fa'aaoga ai le metotia fa'atupe?
E masani ona talafeagai le metotia o tupe mo:
– Pisinisi laiti pe laiti e faia ni fefaʻatauaiga faigofie.
– Pisinisi e tele ana fefaʻatauaʻiga i tupe (e pei o faleoloa, nisi o faioloa i maketi).
– O i latou e ona pisinisi e fia taulaʻi atu i le puleaina o tupe maua i aso taʻitasi.
Peitaʻi, afai e amata ona tuʻuina atu e se pisinisi ni faʻatauga faʻaaitalafu, ua tele naua ana oloa, pe tele ni aitalafu faʻatulagaina, e mafai e le metotia faʻatupe ona maua ai se ata faʻaituʻau.
O afea e fa'aaoga ai le metotia o le Accrual?
O le metotia o le faʻaputuga e talafeagai mo:
– Kamupani tetele ma feololo.
– Pisinisi e tele a latou aitalafu, aitalafu e tatau ona totogi, ma fefaʻatauaʻiga tau tupe e tatau ona totogi.
– O fa'alapotopotoga e mana'omia lipoti tau tupe e tusa ai ma tulaga fa'atonuina o tusi (e.g. PSAK/IFRS).
– O pisinisi e mananaʻo e iloilo lelei tupe maua i le aluga o taimi.
O le metotia o le fa'aputuina o tupe e masani ona avea ma se mana'oga i su'esu'ega aloaia ma lipoti aua e sili atu ona fa'atusalia mo le iloiloina o le fa'atinoga ma le tulaga tau tupe.
I'uga
E tofu lava le auala e fa'atino ai tupe ma le fa'aputuga tupe ma a latou lava matafaioi ma fa'aoga. E sili atu le faigofie o le auala e fa'atino ai tupe ma e atagia ai le tafe moni o tupe, ae e itiiti sona atagia ai le fa'atinoga moni o le tamaoaiga. I se isi itu, e sili atu ona lavelave le auala e fa'atino ai tupe ae e maua ai se ata sili atu ona sa'o o tupe maua, tupe fa'aalu, ma le tulaga tau tupe a se kamupani. I le fa'atinoina, o le filifiliga o le auala e fa'alagolago i mana'oga fa'amatalaga, le tele o pisinisi, le lavelave o fefa'ataua'iga, ma sini o lipoti tau tupe.
O le malamalama i nei metotia e lua o le a fesoasoani i le au faipisinisi ma i latou e aafia ai e faia ni faaiuga sili atu ona atamai—pe e faatatau i fuafuaga faatino, pulega tau tupe, po o fuafuaga mo le tuputupu aʻe o pisinisi i le lumanai.