Àgwà na Ụdị Ihu Igwe nke Okpomọkụ
Pendahuluan
Ihu igwe okpomọkụ bụ ụdị ihu igwe n'ụwa nke nwere ihe pụrụ iche nke na-eme ka ọ dị iche na ihu igwe ndị ọzọ. A na-ahụ ihu igwe a n'ebe dị n'etiti equator, ihe dị ka 23,5° N na 23,5° S. Mba ndị nwere ihu igwe okpomọkụ na-enwekarị okpomọkụ dị elu n'afọ niile ma na-enweta mmiri ozuzo dị ukwuu. Isiokwu a ga-akọwa njirimara nke ihu igwe okpomọkụ, ụdị ihu igwe okpomọkụ dị iche iche, na mmetụta ha na ndụ mmadụ na gburugburu ebe obibi.
Àgwà nke Ihu Igwe Okpomọkụ
1. Okpomọkụ Dị Elu Mgbe Niile
Otu n'ime ihe ndị bụ isi e ji mara ihu igwe ebe okpomọkụ bụ okpomọkụ na-adịgide adịgide, nke na-adị elu n'afọ niile. Okpomọkụ nkezi na mpaghara ebe okpomọkụ dị site na 20°C ruo 30°C. Mgbanwe okpomọkụ dị n'etiti oge okpomọkụ na oge oyi dị obere nke ukwuu. Nke a bụ n'ihi na mpaghara ebe okpomọkụ dị nso na equator, ebe anyanwụ na-enwu ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ niile na ike otu.
2. Mmiri ozuzo dị elu
A maara ihu igwe ebe okpomọkụ maka oke mmiri ozuzo ha. Mmiri ozuzo kwa afọ n'ebe ndị a na-agafekarị 1500 mm. Mmiri ozuzo na-emekarị n'ụdị oké mmiri ozuzo na-ewe ọtụtụ awa, nke na-esochikarị mbara igwe doro anya. Ọnọdụ ndị a na-eme ka ihu igwe ebe okpomọkụ bụrụ ebe obibi nke ahịhịa bara ụba na nke mara mma.
3. Oke iru mmiri
E wezụga okpomọkụ na mmiri ozuzo, iru mmiri bụkwa ihe dị mkpa e ji mara ihu igwe ebe okpomọkụ. Iru mmiri n'ebe ndị a na-adịkarị elu n'afọ niile, na-akarịkarị 70%. Oke iru mmiri na-eme ka ikuku dị ọkụ ma na-arapara, nke na-emetụtakarị ọkwa nkasi obi mmadụ.
4. Mgbasa ikuku na-arụ ọrụ
Ebe okpomọkụ bụ ebe ikuku na-agagharị nke ọma, gụnyere ifufe azụmaahịa nke na-esi n'ebe okpomọkụ dị n'okpuru ala gaa n'ebe nrụgide dị ala gburugburu equator. Nke a na-emekwa ka ígwé ojii na oké ifufe dị n'ebe okpomọkụ pụta, dị ka oké ifufe okpomọkụ, nke na-enwekarị mmetụta dị ukwuu na ihu igwe na mpaghara a.
Ụdị Ihu Igwe nke Okpomọkụ
Dabere na usoro mmiri ozuzo na nkesa okpomọkụ, enwere ike kewaa ihu igwe okpomọkụ n'ọtụtụ ụdị isi, dịka ihu igwe oke ọhịa, ihu igwe savanna okpomọkụ, na ihu igwe oke mmiri ozuzo.
1. Ihu Igwe Oke Ozuzo (Af)
A na-ahụ ihu igwe oke ọhịa nke ebe okpomọkụ, nke a makwaara dị ka ihu igwe equatorial, n'ebe dị nso na equator, dịka Amazon dị na South America, Congo dị na Africa, na ọtụtụ ebe ndịda ọwụwa anyanwụ Eshia. Ihe ndị bụ isi nke ụdị ihu igwe a gụnyere:
– Mmiri ozuzo dị elu n'afọ niile: Mmiri ozuzo n'ógbè a na-adịkarị karịa 2000 mm kwa afọ, na-agbasa nke ọma n'afọ niile. Enweghị oge ọkọchị pụrụ iche, nke na-eme ka osisi dị iche iche dị n'ime ha, gụnyere oke ọhịa mmiri ozuzo a ma ama maka ụdị dị iche iche ha.
– Okpomọkụ Dị Elu nke Akarị: Okpomọkụ dị n'ógbè a dị n'agbata 25°C na 28°C n'afọ niile. Mgbanwe okpomọkụ kwa ụbọchị na-apụta ìhè karịa mgbanwe oge.
– Oke Mmiri: Oke mmiri dị n'oké ọhịa na-adị oke elu, na-erukarị pasentị iri asatọ ma ọ bụ karịa. Nke a na-eme ka ebe dị jụụ ma na-ekpo ọkụ na-adị mgbe niile.
2. Ihu Igwe Savanna nke Ebe Okpomọkụ (Aw)
A na-ahụ ihu igwe savanna nke okpomọkụ, ma ọ bụ ihu igwe kpọrọ nkụ nke okpomọkụ, n'ebe dịtụ anya site na equator, dịka Ọwụwa Anyanwụ Afrịka, Brazil, na India. Ihe ndị bụ isi nke ụdị ihu igwe a gụnyere:
– Oge dị iche iche nke Akọrọ na Mmiri ozuzo: Mpaghara a na-enwe oge mmiri ozuzo siri ike ruo ọtụtụ ọnwa n'afọ, wee soro oge ọkọchị kpọrọ nkụ. Mmiri ozuzo kwa afọ na-abụkarị site na 800 mm ruo 1500 mm.
– Ahịhịa Savanna: A na-amata ahịhịa dị na mpaghara a site na ala ahịhịa sara mbara nwere obere osisi ole na ole ma ọ bụ otu osisi gbasaara agbasasị. Osisi ndị dị na mpaghara a nwere mgbanwe pụrụ iche iji lanarị oge ọkọchị dị ogologo.
– Okpomọkụ Dị Elu: N'agbanyeghị na oge ọkọchị na mmiri dị, okpomọkụ dị n'ógbè a ka dị elu n'afọ niile, ebe okpomọkụ nkezi dị site na 20°C ruo 30°C.
3. Ihu Igwe nke Oké Mgbukpọ (Am)
A na-ahụkarị ihu igwe mmiri ozuzo nke okpomọkụ na ndịda na ndịda ọwụwa anyanwụ Eshia, gụnyere mba dịka India, Bangladesh, Myanmar, Thailand, na akụkụ China. Isi ihe ndị dị na ihu igwe a bụ:
– Oge Mmiri Na-ezo nke Ọma na Oge Akọrọ: A na-amata ihu igwe a site na oge mmiri ozuzo siri ike nke ifufe mmiri na-akpata. Mmiri ozuzo ndịda ọdịda anyanwụ na-eweta oké mmiri ozuzo n'oge ọkọchị, ebe mmiri ozuzo ugwu ọwụwa anyanwụ na-eweta oge ọkọchị n'oge oyi. Mmiri ozuzo kwa afọ nwere ike iru 2000 mm ma ọ bụ karịa, mana ọ na-agbasa nke ọma n'ụzọ na-adịghị mma.
– Okpomọkụ Na-agbanwe Agbanwe: Ọ bụ ezie na ọ ka dị elu karịa na ihu igwe dị n'okpuru okpomọkụ ma ọ bụ nke dị jụụ, mgbanwe okpomọkụ na mpaghara mmiri ozuzo dị elu karịa na ihu igwe dị n'oké ọhịa ma ọ bụ nke dị n'ọzara.
Mmetụta nke Ihu Igwe Okpomọkụ n'Ihe Ndị Dị Ndụ
Ebe ọ bụ na a na-eji oke okpomọkụ, mmiri ozuzo, na iru mmiri mara ihu igwe okpomọkụ, mmetụta ha na ndụ mmadụ na gburugburu ebe obibi dị oke mkpa. Ụfọdụ n'ime mmetụta ndị a dị mkpa gụnyere:
1. Ọrụ Ugbo
Ihu igwe okpomọkụ na-enye ala na-eme nri nke ọma, na-enye ohere maka uto nke ọtụtụ ihe ọkụkụ dị iche iche, gụnyere osikapa, ọka, mmanụ nkwụ, koko, na kọfị. Agbanyeghị, oke mmiri ozuzo na iru mmiri nwekwara ike ibute nsogbu nke ụmụ ahụhụ na ọrịa osisi.
2. Ndụ Mmekọrịta na Ahụike
Oke iru mmiri na okpomọkụ n'afọ niile na-emepụta ọnọdụ dị mma maka uto nke ọtụtụ ọrịa dị iche iche, dịka anwụnta ndị na-ebu ịba na ahụ ọkụ dengue. Ọzọkwa, oke iru mmiri nwekwara ike ime ka ọrịa iku ume ka njọ.
3. Ụdịdị dị iche iche nke ihe ndị dị ndụ
Gburugburu ebe obibi nke okpomọkụ, karịsịa oke ọhịa, bụ ebe obibi ihe karịrị ọkara nke ụdị osisi na anụmanụ dị n'ụwa. Ụdịdị dị iche iche a dị oke elu na-eme ka gburugburu ebe obibi nke okpomọkụ dị oke mkpa maka ahụike gburugburu ebe obibi zuru ụwa ọnụ.
4. Njem Nleta
Mpaghara okpomọkụ na-abụkarị ebe ndị njem nleta na-ewu ewu n'ihi osimiri mara mma ha, oke ọhịa dị iche iche, na ụdị osisi na anụmanụ dị iche iche. Ụlọ ọrụ njem nlegharị anya bụ akụkụ dị mkpa nke akụnụba nke ọtụtụ mba okpomọkụ.
Mmechi
Ihu igwe okpomọkụ nwere ọtụtụ ihe pụrụ iche, gụnyere oke okpomọkụ n'afọ niile, oke mmiri ozuzo, na oke iru mmiri. Ụdị ihu igwe okpomọkụ bụ isi gụnyere ihu igwe oke ọhịa, ihu igwe savanna okpomọkụ, na ihu igwe mmiri ozuzo okpomọkụ, nke ọ bụla nwere njirimara na nkesa nke ya. Mmetụta nke ihu igwe okpomọkụ na ndụ mmadụ na gburugburu ebe obibi dị oke mkpa, gụnyere akụkụ nke ọrụ ugbo, ahụike, ụdịdị dị iche iche nke ihe ndị dị ndụ, na njem nlegharị anya. Ịghọta na idobe nguzozi gburugburu ebe obibi na ihu igwe okpomọkụ bụ ihe ịma aka dị oke mkpa maka nkwado n'ọdịnihu.
