Nhazi na Ọrụ nke Mkpụrụ Ndụ
Pendahuluan
Akpụkpọ ahụ, ma ọ bụ akpụkpọ ahụ plasma, bụ ihe dị mkpa nke na-echebe mkpụrụ ndụ site n'ịchịkwa mmekọrịta dị n'etiti gburugburu ime nke mkpụrụ ndụ ahụ na gburugburu ya. N'ịbụ nke dị naanị ihe dị ka nanomita 5-10 n'obosara, akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ na-arụ ọrụ dị mkpa n'ọtụtụ usoro ahụike dị mkpa maka ndụ. N'isiokwu a, anyị ga-enyocha nhazi na ọrụ nke akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ n'ime omimi.
Nhazi Akpụkpọ Ahụ
Akwara mkpụrụ ndụ ahụ nwere akwa abụọ nke lipids a maara dị ka phospholipid bilayer. Phospholipid ọ bụla nwere isi hydrophilic (nke hụrụ mmiri n'anya) na ọdụ abụọ hydrophobic (nke na-akpọ mmiri asị). Mgbe e tinyere phospholipids n'ime akwa bilayer, isi ha na-eche ihu n'èzí, na-eche ihu gburugburu mmiri n'ime na n'èzí sel ahụ, ebe ọdụ ha na-eche ihu n'ime, pụọ na mmiri, na-ezukọ n'etiti.
1. Ihe mejupụtara Lipid
– Phospholipids: Ndị a bụ isi ihe dị na membranes cell. Ha nwere glycerol esterated with fatty acids abụọ na otu phosphate nke jikọtara na otu isi polar. Phospholipids na-enye mmiri mmiri na nhọrọ nke membranes.
– Kọlestrọl: Kọlestrọl dị n'etiti phospholipids, na-eme ka akpụkpọ ahụ kwụsie ike. Ọ na-egbochi phospholipids ndị dị nso ka ha ghara ịrakọta ọnụ nke ọma, si otú a na-eme ka akpụkpọ ahụ nwee ike ịgbanwe agbanwe, karịsịa n'oge okpomọkụ dị ala.
– Glycolipids: Phospholipids nke nwere carbohydrates ejikọtara na ha ma na-arụ ọrụ na mmekọrịta sel na ihe mgbaàmà dị n'etiti sel.
2. Ihe mejupụtara protein
– Protein Integral: Ndị a bụ protein ndị na-agbasa n'ofe lipid bilayer. Dịka ọmụmaatụ, ọwa na protein ndị na-ebu ibu na-enye ohere ibufe nnukwu molekul na ion n'ofe membrane.
– Protein dị n'akụkụ: Dị n'elu mpụta ma ọ bụ n'ime nke lipid bilayer ma na-ejikọkarị ya na protein dị n'ime ya ma ọ bụ isi phospholipid site na mmekọrịta na-abụghị covalent.
– Glycoprotein: Protein nke nwere carbohydrates jikọtara ya na ya, na-arụ ọrụ na nchọpụta na mgbaàmà nke mkpụrụ ndụ.
3. Kabọhaịdret
– Ha nwere oligosaccharides ejikọtara na protein (glycoproteins) ma ọ bụ lipids (glycolipids). Ha na-arụ ọrụ na nchọpụta mkpụrụ ndụ, njikọta mkpụrụ ndụ, na dịka ndị na-anabata ihe mgbaàmà.
Ọrụ nke Mkpụrụ Ndụ
1. Ihe mgbochi nhọrọ
Akpụkpọ ahụ dị ka ihe mgbochi nhọrọ nke na-achịkwa ihe na-abanye na ihe na-apụ na sel. Akpụkpọ ahụ ndị nwere ike ịgafe ọkara na-enye ohere ka ụfọdụ molekul, dị ka mmiri na gas, gafee ngwa ngwa, ebe molekul ndị ọzọ chọrọ usoro pụrụ iche iji banye na ha.
– Mgbasa Dị Mfe: Obere ihe ndị dị ka oxygen na carbon dioxide nwere ike ịgafe na lipid bilayer site na mgbasa.
– Mgbasa Dị Mfe: Mkpụrụ ndụ dịka glucose na amino acid chọrọ protein ma ọ bụ ọwa ndị na-ebu ibu ka ha na-agafe na akpụkpọ ahụ.
– Njem Na-arụ Ọrụ: Ihe ndị na-agagharị megide mgbagọ nke njupụta chọrọ ike (ATP) na ihe pụrụ iche.
2. Nkwukọrịta n'etiti mkpụrụ ndụ
Akpụkpọ ahụ dị n'ime sel na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ime nkwukọrịta dị n'etiti sel site na protein ndị na-arụ ọrụ dị ka ndị na-anabata ihe. Mkpụrụ ndụ ihe mgbaàmà dị ka homonụ na neurotransmitters na-ejikọ na ndị na-anabata ihe ndị a, na-akpali mmeghachi omume n'ime sel, nke a maara dị ka transduction signal. Ihe atụ pụtara ìhè bụ insulin receptor, nke dị oke mkpa maka ịchịkwa ọkwa shuga dị n'ọbara.
3. Mmekọrịta na Nrapara nke mkpụrụ ndụ
Akpụkpọ ahụ nwere ihe ndị na-eme ka mkpụrụ ndụ rapara n'ahụ ibe ha ma mepụta anụ ahụ. Ụfọdụ protein, dị ka cadhesin na integrins, na-arụ ọrụ dị mkpa n'usoro a.
4. Nchọpụta nke Sistemụ Ahụ Ji alụso Ọrịa
Nchọpụta mkpụrụ ndụ bụ ọrụ dị mkpa nke akpụkpọ ahụ mkpụrụ ndụ, gụnyere glycoproteins na glycolipids ndị na-arụ ọrụ dị ka ihe nrịbama njirimara. Mkpụrụ ndụ ndị na-alụso ọrịa ọgụ nwere ike ịmata mkpụrụ ndụ nke ha ma chọpụta mkpụrụ ndụ ndị ọzọ, nke dị mkpa na nzaghachi ahụ ji alụso ọrịa ọgụ.
5. Mgbanwe Ike
Akpụkpọ anụ ahụ na-arụkwa ọrụ na mgbanwe ike. Dịka ọmụmaatụ, na mkpụrụ ndụ osisi, akpụkpọ anụ thylakoid dị n'ime chloroplast na-etinye aka na photosynthesis. Na mkpụrụ ndụ anụmanụ, mitochondria nwere akpụkpọ anụ dị n'ime nke na-arụ ọrụ na mmepụta ATP site na iku ume sel.
6. Endocytosis na Exocytosis
Akpụkpọ ahụ nke mkpụrụ ndụ na-enye ohere ka nnukwu molekul na-agagharị site na usoro dịka endocytosis na exocytosis. Endocytosis gụnyere imebi akụkụ nke akpụkpọ ahụ nke mkpụrụ ndụ iji mepụta vesicle nke gbara nnukwu ihe ahụ gburugburu ma na-ebuga ya na mkpụrụ ndụ. Exocytosis bụ ihe megidere endocytosis, ebe vesicle dị n'ime mkpụrụ ndụ na-agwakọta na akpụkpọ ahụ nke mkpụrụ ndụ ma na-ewepụta ihe dị n'ime ya n'èzí.
Mmekọrịta nke Mkpụrụ Ndụ na Gburugburu Ebe Obibi
1. Gradient Electro-Chemical
Akpụkpọ ahụ dị n'ime sel na-arụ ọrụ n'ịkwado mgbanwe elektrọnik dị mkpa maka ọrụ sel. Dịka ọmụmaatụ, na neurons, mgbanwe ndị a dị mkpa maka nnyefe nke mkpali akwara. Mgbapụ Na+/K+ ATPase bụ ihe atụ nke protein dị n'ime nke na-amịpụta ion sodium na sel na ion potassium n'ime ya, na-eme ka mgbanwe a dịgide.
2. Ọrụ na Usoro Ọrịa
Akpụkpọ ahụ sel na-arụkwa ọrụ n'ọtụtụ usoro ọrịa. Dịka ọmụmaatụ, mmebi na nhazi na ọrụ akpụkpọ ahụ nwere ike ibute ọrịa dịka cystic fibrosis, ebe mgbanwe na mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-agbanwe protein ọwa chloride na-emetụta njem ion n'ofe akpụkpọ ahụ sel.
Mmechi
Akpụkpọ ahụ dị n'ime sel bụ usoro dị mgbagwoju anya ma dịkwa mgbagwoju anya, nke nwere lipids, protein, na carbohydrates nke edobere n'ime phospholipid bilayer. Ọrụ akpụkpọ ahụ gafere ihe mgbochi anụ ahụ na nkwukọrịta, nnyefe mgbaàmà, njirimara sistemụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ, na njem molekul. Nghọta miri emi nke nhazi na ọrụ nke akpụkpọ ahụ dị n'ime sel na-eme ka ọ dị mfe maka nyocha ọzọ na ojiji biomedical, gụnyere ọgwụgwọ ọrịa nke lekwasịrị anya na mgbanwe ma ọ bụ imeziwanye ọrụ akpụkpọ ahụ. Ka anyị na-amụtakwu maka ọrụ nke akpụkpọ ahụ dị n'ime sel na ahụike na ọrịa, anyị nwere ike ịmepụta atụmatụ ndị ka mma maka nchọpụta na ọgwụgwọ nke ọnọdụ ahụike dị iche iche.
Ọ bụrụ na ị nwere ajụjụ ọ bụla ma ọ bụ chọọ nkọwa ọzọ, m ga-enwe obi ụtọ inyere gị aka.
