Nkà ihe ochie n'Ijipt na Pyramid: Ọnụ Ụzọ ámá nke Ihe Omimi Oge Ochie
Pendahuluan
Ijipt, ala nwere akụkọ ihe mere eme bara ụba, omenala, na ịma mma, adọtala ndị ọkà mmụta sayensị, ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme, na ndị nchọpụta ogologo oge. N'ihe gbasara ihe ochie, Ijipt bụ ebe a na-enweta akụ̀ na ụba na-enweghị atụ. A maara ya dị ka ala nke ndị Fero na chi nwanyị, Ijipt oge ochie nwere ọtụtụ ihe omimi e kpugheere site na nchọpụta ihe mgbe ochie dị egwu. Otu n'ime ihe ebube kachasị ukwuu nke na-adọta ụwa dum bụ pyramid. Dịka ụlọ dị ebube nke na-emegide oge na nghọta mmadụ, pyramid nke Ijipt na-eguzo dị ka ihe akaebe nke ọganihu na omenala dị egwu nke oge ochie.
Nkà ihe ochie n'Ijipt: Ebe Nnyocha
Nkà ihe ochie n'Ijipt malitere na narị afọ nke 19, ọ bụ ezie na mmasị dị na Ijipt oge ochie dị ogologo oge gara aga. Otu n'ime ihe ndị kacha pụta ìhè n'akụkọ ihe mere eme nke ihe ochie Ijipt bụ nchọpụta nke Nkume Rosetta nke Napoleon Bonaparte mere na 1799. Nkume a kpughere ihe odide Ijipt ndị a na-apụghị ịghọta mbụ. Nkọwa nke Nkume Rosetta nke Jean-François Champollion dere na 1822 gosiri nnukwu mgbanwe na nghọta nke omenala Ijipt oge ochie.
Ruo ihe karịrị narị afọ abụọ, ndị ọkà mmụta ihe ochie achọtala ọtụtụ puku ihe ochie na ihe owuwu ndị na-enye nghọta miri emi banyere ndụ, nkwenkwe, na teknụzụ nke ndị Ijipt oge ochie. Nnyocha gụnyere igwupụta ili, ụlọ nsọ, ebe obibi, na ihe owuwu ndị dị egwu dị ka pyramid. Agbanyeghị, pyramid ahụ ka bụ ihe nnọchianya kachasị mma nke mmepeanya Ijipt oge ochie na ebe nyocha na-adịgide adịgide.
Pyramid Ijipt: Ihe owuwu mara mma nke na-egbochi oge
N'ime pyramid 138 a maara, pyramid nke Giza bụ ndị kacha ama ama. Ihe owuwu Giza nwere pyramid atọ bụ isi: pyramid nke Khufu (Cheops), Khafre (Chephren), na Menkaure (Mycerinus). E wuru Pyramid nke Khufu, nke a makwaara dị ka Great Pyramid nke Giza, n'ihe dị ka 2580–2560 BC, bụ ụlọ kachasị elu nke mmadụ mere ruo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ 3.800 ma ka bụ otu n'ime ihe ịtụnanya asaa nke ụwa ochie.
Ụzọ Nnyocha na Ịrụ Ụlọ Ihe Mgbe Ochie
Ajụjụ banyere otu esi wuo pyramid ndị ahụ ka bụ ihe arụmụka n'etiti ndị nchọpụta. Ụfọdụ echiche na-egosi na e ji ihe ndị e ji rịgoro na usoro ihe e ji agagharị ebuga nnukwu nkume ndị ahụ. Nchọpụta nke akwụkwọ papyrus na Wadi el-Jarf nke na-akọwa ọrụ na mbugharị nke limestone site na Tura gaa Giza na-enye ihe ngosi dị mkpa gbasara nhazi na nhazi nke nnukwu ọrụ a. Nnyocha a na-egosipụta ọrụ dị egwu nke injinia obodo na njikwa ọrụ nke obodo ochie nwere ike ime.
E wezụga usoro owuwu ha, pyramid nke Giza na-akpalikwa mmasị ịmata ihe mere e ji wuo ha na ihe ha pụtara. Dịka ili ndị Fero, pyramid ndị ahụ na-egosipụta nkwenkwe ndị Ijipt gbasara ndụ mgbe a nwụsịrị na njem nke mkpụrụ obi gaa ndụ mgbe a nwụsịrị. N'ọnọdụ a, pyramid ndị ahụ bụ ihe ncheta ime mmụọ e mere iji hụ na mkpụrụ obi Fero dị ndụ na ọnọdụ ya n'oge mgbe a nwụsịrị.
Ndụ Gbara Pyramids Gburugburu
Ngwuputa ihe mgbe ochie na Giza achọtala obodo ndị ọrụ na-ewu pyramid, na-enye nghọta dị ịtụnanya banyere ndụ na nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke ndị Ijipt oge ochie . Nchọpụta ndị a gụnyere ebe obibi, ebe ili ozu, na ebe a na-echekwa nri, na-egosi na a na-emeso ndị ọrụ pyramid ahụ nke ọma. N'adịghị ka onyinyo nke ọrụ ohu a na-egosikarị n'ọdịnala ama ama, ọtụtụ ihe akaebe na-egosi na a na-akwụ ndị ọrụ ahụ ụgwọ ma kwụọ ha ụgwọ maka ọrụ ha, ma nwee usoro nlekọta ahụike siri ike.
Pyramid Ndị Ọzọ na Ebube nke Ọchịchị Ndị Ijipt
E wezụga Pyramids nke Giza, pyramid ndị ọzọ arụọla ọrụ dị mkpa n'akụkọ ihe mere eme nke ndị Ijipt. Dịka ọmụmaatụ, Pyramids nke Djoser dị na Saqqara bụ pyramid nzọụkwụ mbụ ma a na-ewere ya dị ka ihe dị mkpa na mgbanwe nke imewe pyramid. Onye na-ese ụkpụrụ ụlọ bụ Imhotep wuru ya ihe dị ka afọ 2670 Tupu Kraịst, ọ bụ ihe ngosi mgbanwe site na ili ndị nwere mgbidi ájá gaa na nnukwu ihe owuwu e ji nkume mee.
Pyramid dị na Dahshur, dịka Red Pyramid na Bent Pyramid, na-enyekwa nghọta banyere ihe ọhụrụ na injinịa na mgbanwe na nhazi ụlọ maka ihe ịma aka nhazi. Pyramid ọ bụla na-enye data bara uru maka ịghọta mmepe nke mmepe nke mmepeanya Ijipt ma na-egosipụta nkwenye mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'oge niile.
Ihe Omimi na Ihe Mmụta sitere na Pyramid Archaeology
Otu n'ime ihe ndị kacha adọrọ mmasị na nkà mmụta ihe ochie nke pyramid bụ ọtụtụ ihe omimi ndị ka gbara ha gburugburu. Dịka ọmụmaatụ, ọrụ nke ụlọ nzuzo na ụlọ ngosi ihe mgbe ochie nke pyramid ka bụ isiokwu a na-echekarị, gụnyere echiche gbasara ojiji ha dị ka ebe a na-enyocha mbara igwe ma ọ bụ dị ka ebe a na-echekwa akụ ndị pharaonic a na-achọpụtabeghị.
Nnyocha sayensị nke oge a, gụnyere iji teknụzụ dịka radar na-abanye n'ime ala na ihe onyonyo ihe ochie, ekpugheela ọtụtụ ihe nzuzo zoro ezo n'ime pyramid ahụ. N'agbanyeghị nnyocha sara mbara, nchọpụta ọhụrụ ọ bụla na-ewelite ọtụtụ ajụjụ karịa azịza, na-eme ka ọmụmụ nke pyramid ahụ bụrụ ebe na-akpali akpali ma na-agbanwe agbanwe.
Mmechi
Ọmụmụ ihe ochie n'Ijipt na ọmụmụ ihe nke pyramid bụ njem nke na-agbanwe nghọta anyị banyere ihe gara aga na ihe ịga nke ọma mmadụ n'agbanyeghị ihe ịma aka pụrụ iche. Site na Nkume Rosetta ruo na papyri achọtara na Wadi el-Jarf, nchọpụta ọhụrụ ọ bụla na-emepe ụzọ banye n'ụwa pụrụ iche nke Ijipt oge ochie.
Pyramid ndị ahụ, dị ka ihe ngosi nke ịdị ukwuu na mmụọ, ka bụ ihe akaebe anụ ahụ nke mmepeanya oge ochie nke wuru ha. Site na ọmụmụ ihe mgbe ochie, anyị na-aghọta ọ bụghị naanị injinịa na nkà nke ndị Ijipt oge ochie kamakwa ụkpụrụ ha, nkwenkwe ha, na nhazi mmekọrịta mmadụ na ibe ya. N'okpuru onyinyo pyramid ahụ, ihe ochie na-aga n'ihu na-achịkọta mgbagwoju anya nke akụkọ ihe mere eme, na-akwado na akụkọ Ijipt oge ochie na pyramid ya agwụchabeghị.
