Lub Tswv Yim ntawm Kev Lag Luam Hauv Zej Zog hauv Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Raug Zoo
Hauv kev kawm txog zej zog, kev sib tham txog "peev txheej" tsis yog hais txog nyiaj txiag lossis cov cuab tam kev lag luam xwb. Lub zej zog muaj lwm yam peev txheej uas feem ntau tsis pom tab sis txiav txim siab txog lub neej ntawm tus kheej thiab qhov zoo ntawm lub neej ua ke. Ib qho ntawm cov tswv yim muaj feem cuam tshuam tshaj plaws rau kev piav qhia txog cov peev txheej tsis yog khoom siv no yog peev txheej hauv zej zog. Feem ntau, peev txheej hauv zej zog tuaj yeem nkag siab tias yog cov peev txheej uas tawm los ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog - xws li kev sib txuas lus, kev ntseeg siab, kev cai, thiab kev lav phib xaub - uas ua rau tib neeg koom tes, tau txais kev txhawb nqa, thiab nkag mus rau cov cib fim. Tsab xov xwm no tham txog lub tswv yim ntawm peev txheej hauv zej zog hauv kev tshawb fawb txog zej zog, nws cov cim tseem ceeb, nws cov ntawv, thiab nws daim ntawv thov hauv kev nkag siab txog cov xwm txheej hauv zej zog.
Kev Peev Nyiaj Hauv Zej Zog: Kev Txhais Lus Dav Dav thiab Cov Ntsiab Lus Tseem Ceeb
Feem ntau, cov peev txheej hauv zej zog yog txhais tias yog cov txiaj ntsig lossis qhov zoo uas cov tib neeg lossis cov pab pawg tau txais los ntawm lawv txoj kev sib raug zoo hauv zej zog. Cov kev sib raug zoo no tsis yog qhov nruab nrab; lawv muaj "tus nqi" uas tuaj yeem siv los ua tiav cov hom phiaj, xws li kev nrhiav haujlwm, sau cov ntaub ntawv, tsim kom muaj lub koob npe nrov, lossis kev sib sau ua ke. Cov peev txheej hauv zej zog feem ntau muaj ntau yam tseem ceeb:
1. Kev sib raug zoo hauv zej zog: leej twg txuas nrog leej twg, dav npaum li cas, thiab cov kev sib raug zoo ntawd muaj zog npaum li cas.
2. Kev Ntseeg Siab: kev ntseeg tias lwm tog yuav ua haujlwm tas li, yuav tsis ua rau muaj kev phom sij, thiab peb cia siab rau tau.
3. Cov qauv thiab cov txiaj ntsig sib koom: cov cai tsis raws cai uas txhawb kom muaj kev koom tes, xws li cov qauv ntawm kev sib pab, kev sib pab, lossis kev lav ris ntawm kev coj ncaj ncees.
4. Kev sib pab: kev xyaum muab thiab txais kev pab uas tsim kom muaj kev txhawb nqa mus sij hawm ntev.
Plaub yam no sib txawv ntawm cov peev txheej hauv zej zog thiab cov peev txheej kev lag luam (nyiaj txiag, khoom muaj nqis) thiab cov peev txheej kab lis kev cai (kev kawm, saj, kev txawj). Txawm li cas los xij, cov peev txheej hauv zej zog feem ntau sib txuas nrog ob hom peev txheej: kev sib txuas lus tuaj yeem ua kom nrawm dua kev nkag mus rau kev kawm, thiab kev kawm tuaj yeem nthuav cov kev sib txuas lus.
Cov Hauv Paus Kev Xav: Kev Peev Xwm Hauv Zej Zog hauv Kev Cai Lij Choj Sociological
Lub tswv yim ntawm qhov tseem ceeb ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog tau pib los ntawm cov neeg xav txog kev coj noj coj ua xws li Émile Durkheim thiab Georg Simmel. Durkheim tau hais txog kev sib koom siab hauv zej zog thiab qhov tseem ceeb ntawm kev koom ua ke rau kev tswj hwm kev txiav txim. Simmel tau qhia txog yuav ua li cas cov qauv ntawm kev sib cuam tshuam (piv txwv li, dyads thiab triads) tsim cov cib fim thiab kev tsis sib haum xeeb hauv lub neej hauv zej zog. Txawm li cas los xij, lo lus "peev txheej hauv zej zog" tau dhau los ua lub tswv yim muaj zog los ntawm kev ua haujlwm ntawm Pierre Bourdieu, James Coleman, thiab Robert Putnam. Txhua tus tau muab qhov tseem ceeb sib txawv rau lub hwj chim thiab kev tsim tawm hauv zej zog (Bourdieu), kev ua haujlwm zoo thiab kev ua haujlwm hauv zej zog (Coleman), thiab kev koom tes ntawm cov pej xeem thiab kev ywj pheej (Putnam).
Pierre Bourdieu: Kev Peev Nyiaj Hauv Zej Zog Ua Ib Lub Peev Xwm Muaj Hwj Chim
Rau Pierre Bourdieu, peev txheej hauv zej zog yog kev sib sau ua ke ntawm cov peev txheej tiag tiag thiab cov peev txheej muaj peev xwm cuam tshuam nrog kev muaj lub network ntawm kev sib raug zoo - lub network ntawm cov neeg paub thiab kev lees paub uas muaj txiaj ntsig zoo. Qhov no txhais tau tias kev muaj kev sib txuas lus tsis yog tsuas yog hais txog "muaj phooj ywg," tab sis kuj yog hais txog kev nkag mus rau cov ntaub ntawv, kev txhawb nqa, txoj cai, thiab cov cib fim.
Bourdieu lub ntsiab lus tseem ceeb yog tias kev peev txheej hauv zej zog:
- tuaj yeem hloov mus ua peev txheej kev lag luam (piv txwv li kev sib txuas lus pab tau txais cov ntawv cog lus) lossis peev txheej kev coj noj coj ua (piv txwv li kev nkag mus rau cov tsev kawm ntawv qib siab);
- muaj feem cuam tshuam nrog kev tsis sib luag hauv zej zog, vim tias cov pab pawg neeg muaj cai feem ntau muaj cov tes hauj lwm muaj zog dua thiab "muaj nqis" ntau dua;
- ua haujlwm los ntawm cov txheej txheem ntawm kev tsim kom muaj kev sib raug zoo, uas yog li cas kev tsis sib luag tau txais los ntawm kev sib txuas lus, cov koom haum tshwj xeeb, cov tsev kawm ntawv qub, lossis cov zej zog hauv chav kawm siab.
Los ntawm qhov kev xav no, cov peev txheej hauv zej zog tsis yog ib txwm "zoo" lossis "nruab nrab." Nws tuaj yeem yog ib qho cuab yeej ntawm kev zam: cov tes hauj lwm siab tshaj plaws tuaj yeem thaiv kev nkag mus rau cov neeg sab nraud, tsim kev sib raug zoo, lossis tswj hwm kev tswj hwm.
James Coleman: Kev Peev Nyiaj Hauv Zej Zog thiab Nws Lub Luag Haujlwm hauv Kev Ua Haujlwm Hauv Zej Zog
James Coleman saib cov peev txheej hauv zej zog los ntawm lub zeem muag ntawm kev xaiv txoj kev xav, nplua nuj nrog rau qhov sib txawv ntawm zej zog. Nws hais tias cov peev txheej hauv zej zog tsis yog nyob hauv cov tib neeg xwb, tab sis nws nyob hauv cov qauv kev sib raug zoo. Cov peev txheej hauv zej zog muaj nqis vim nws pab txhawb kev ua haujlwm: nws pab txhawb kev sib koom tes, txo cov nqi pauv nyiaj, thiab ua kom ua raws li cov qauv.
Coleman tham txog cov qauv ntawm kev peev txheej hauv zej zog xws li:
– cov luag num thiab kev cia siab (tib neeg pab vim muaj kev cia siab ntawm kev sib pab);
– cov kev sib txuas lus (cov tes hauj lwm muab cov ntaub ntawv hais txog cov hauj lwm, cov nyiaj pab kawm ntawv, lossis cov cib fim);
- cov kev cai thiab kev rau txim (lub zej zog sib koom siab muaj peev xwm ua kom muaj cai kom nws cov tswv cuab tsis ua phem rau lwm tus).
Coleman feem ntau siv cov piv txwv ntawm tsev neeg thiab cov zej zog los txhawb nqa kev kawm ntawm cov menyuam. Ib puag ncig hauv zej zog uas muaj kev sib nkag siab, kev saib xyuas nquag, thiab cov qauv zoo tuaj yeem txhawb kev kawm kom vam meej, txawm tias thaum cov peev txheej nyiaj txiag tsawg.
Robert Putnam: Kev Peev Xwm Hauv Zej Zog, Kev Koom Tes Hauv Zej Zog, thiab Kev Ywj Pheej
Robert Putnam tau ua kom muaj kev paub txog kev peev txheej hauv zej zog hauv kev tshawb fawb txog qhov zoo ntawm kev ywj pheej thiab kev ua tau zoo ntawm cov tsev kawm ntawv. Nws hais txog kev peev txheej hauv zej zog ua ib qho ntawm lub neej hauv zej zog - kev sib txuas lus, kev cai, thiab kev ntseeg siab - uas ua rau muaj kev sib koom tes thiab kev koom tes rau kev sib pab. Putnam paub zoo tshaj plaws rau nws qhov kev tshuaj xyuas ntawm kev poob qis ntawm cov pej xeem koom nrog hauv cov koom haum hauv zej zog, uas nws piav qhia nrog lub ntsiab lus ntawm "bowling ib leeg," qhov twg tib neeg tseem ua haujlwm tab sis koom nrog tsawg dua hauv cov koom haum.
Hauv Putnam txoj kev qhia, kev peev txheej hauv zej zog muaj feem cuam tshuam nrog:
- kev ntseeg siab hauv zej zog;
- kev koom tes hauv zej zog muaj zog;
- kev ua haujlwm zoo ntawm tsoomfwv hauv zos thiab kev ua haujlwm ua ke.
Txawm li cas los xij, cov neeg thuam Putnam hais tias qee zaum nws hais ntau dhau txog sab "sib haum xeeb" ntawm cov peev txheej hauv zej zog thiab tsis quav ntsej txog kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim thiab kev tsis sib luag ntawm cov qauv raws li Bourdieu tau hais.
Cov Hom Phiaj ntawm Kev Lag Luam Hauv Zej Zog: Kev Sib Txuas, Kev Txuas, thiab Kev Sib Txuas
Hauv cov ntaub ntawv txog kev sib raug zoo thiab kev cai lij choj rau pej xeem, feem ntau cov peev txheej hauv zej zog raug faib ua peb hom tseem ceeb:
1. Kev sib txuas lus ntawm cov peev txheej hauv zej zog: kev sib raug zoo hauv cov pab pawg neeg sib xws, xws li tsev neeg, cov neeg zej zog ze, lossis cov zej zog haiv neeg. Cov txiaj ntsig suav nrog kev txhawb nqa kev xav thiab kev sib koom siab siab. Cov tsis zoo: nws tuaj yeem cais koj tus kheej ntawm cov neeg sab nraud thiab txhawb kev tshwj xeeb.
2. Txuas cov peev txheej hauv zej zog: txuas cov pab pawg sib txawv, xws li kev sib txuas lus ntawm ntau pawg neeg, ntau pawg kev ntseeg, lossis ntau pawg kws tshaj lij. Qhov no yog qhov tseem ceeb rau kev sib pauv cov ntaub ntawv, kev tsim kho tshiab, thiab kev txav mus los hauv zej zog.
3. Kev sib txuas ntawm cov peev txheej hauv zej zog: kev sib raug zoo ntawm cov pej xeem thiab cov koom haum muaj hwj chim, xws li kev sib raug zoo nrog tsoomfwv, cov koom haum ua haujlwm hauv tsoomfwv, lossis cov koom haum nyiaj txiag. Hom no txiav txim siab txog kev nkag mus rau cov kev pabcuam pej xeem, kev pabcuam hauv zej zog, thiab cov txheej txheem txiav txim siab.
Peb hom no qhia tau hais tias peev txheej hauv zej zog tsis yog hais txog "kev sib ze xwb," tab sis kuj yog hais txog kev coj thiab qhov zoo ntawm kev sib raug zoo.
Kev Peev Xwm Hauv Zej Zog Hauv Lub Neej Txhua Hnub: Piv Txwv ntawm Kev Siv
Lub tswv yim ntawm kev peev txheej hauv zej zog tuaj yeem piav qhia ntau yam xwm txheej hauv zej zog. Piv txwv li:
– Kev ua lag luam haujlwm: Muaj ntau txoj haujlwm tau los ntawm kev pom zoo lossis kev sib tham hauv zej zog. Cov ntaub ntawv uas kis mus rau hauv ib lub network tshwj xeeb tuaj yeem muab qhov zoo dua li kev thov ua haujlwm yam tsis muaj kev sib txuas lus.
– Kev Kawm Ntawv: Cov niam txiv uas sib koom tes nrog cov xib fwb, cov pawg neeg hauv tsev kawm ntawv, lossis lwm cov niam txiv feem ntau muaj kev nkag mus sai dua rau cov ntaub ntawv hais txog cov nyiaj pab kawm ntawv, cov kev pab cuam tseem ceeb, lossis kev qhia ntawv.
- Kev ua siab ntev ntawm zej zog: Thaum muaj kev puas tsuaj loj heev, cov zej zog uas muaj kev ntseeg siab thiab kev sib koom tes zoo feem ntau yuav npaj kev pab, sib qhia cov peev txheej, thiab rov zoo sai dua.
– Kev nom kev tswv hauv zos: Qib kev koom tes ntawm cov pej xeem hauv kev sib tham, RT/RW cov koom haum, lossis cov zej zog cuam tshuam rau qhov kev pom tseeb thiab kev lav ris ntawm tsoomfwv hauv zos.
Cov piv txwv no qhia meej tias cov peev txheej hauv zej zog ua haujlwm ua "kev tsim kho vaj tse hauv zej zog" uas tsis pom tseeb tas li tab sis nws yog qhov txiav txim siab heev.
Sab Tsaus Ntuj ntawm Kev Lag Luam Hauv Zej Zog: Kev Tsis Lees Paub, Kev Sib Deev, thiab Kev Nyuaj Siab Hauv Zej Zog
Feem ntau cov peev txheej hauv zej zog raug saib zoo vim nws txhawb kev koom tes. Txawm li cas los xij, kev kawm txog zej zog kuj qhia txog nws cov kev cuam tshuam tsis zoo, suav nrog:
- Kev tsis suav nrog hauv zej zog: cov pab pawg uas muaj kev sib txuas lus zoo tuaj yeem kaw kev nkag mus rau cov neeg sab nraud.
- Kev sib koom siab ntawm cov txiv neej thiab kev sib koom siab: kev sib raug zoo raug siv los faib cov cib fim tsis ncaj ncees.
- Kev nyuaj siab rau kev ua raws li txoj cai: cov qauv ntawm pawg neeg tuaj yeem ua rau tus kheej tsis muaj kev ywj pheej, piv txwv li yuam kom tib neeg ua raws li kev txiav txim siab ua ke txawm tias lawv yuav ua rau muaj kev puas tsuaj.
- Ua kom muaj zog ntawm kev sib cais: kev sib txuas lus ntau dhau tuaj yeem ua rau tsis muaj zog thiab ua rau muaj kev sib cais ntawm cov pab pawg.
Yog li ntawd, kev tshuaj xyuas peev txheej hauv zej zog yuav tsum nug tas li: peev txheej hauv zej zog rau leej twg, nws siv rau dab tsi, thiab leej twg tau txais txiaj ntsig / raug kev puas tsuaj.
Kev kaw
Lub tswv yim ntawm kev peev txheej hauv zej zog hauv kev tshawb fawb txog zej zog muab lub lens tseem ceeb rau kev nkag siab tias kev sib raug zoo hauv zej zog ua cov peev txheej pom tseeb li cas. Los ntawm Bourdieu, peb pom kev peev txheej hauv zej zog ua lub hauv paus ntawm lub hwj chim thiab kev tsim tawm ntawm kev tsis sib luag. Los ntawm Coleman, peb nkag siab nws lub luag haujlwm hauv kev pab txhawb kev ua thiab kev ua raws li cov qauv. Los ntawm Putnam, peb tshuaj xyuas nws txoj kev sib raug zoo rau kev koom tes hauv zej zog thiab qhov zoo ntawm kev ywj pheej. Ntawm qib kev ua tau zoo, kev peev txheej hauv zej zog tuaj yeem txhawb kev sib koom siab, nthuav kev nkag mus rau cov cib fim, thiab txhim kho kev ywj pheej hauv zej zog - tab sis nws kuj tseem tuaj yeem tsim kev cais tawm, kev sib raug zoo, thiab kev tsim txom hauv zej zog. Yog li ntawd, kev peev txheej hauv zej zog yuav tsum nkag siab zoo: tsis yog tsuas yog "kev peev txheej zoo," tab sis ua lub zog hauv zej zog uas tuaj yeem tsim lossis txwv lub neej hauv zej zog, nyob ntawm qhov kev sib raug zoo thiab cov ntsiab lus.
Yog tias koj xav tau, kuv tuaj yeem hloov kho tsab xov xwm no rau hauv kev kawm txuj ci (ua tiav nrog cov lus hais thiab cov ntaub ntawv sau) lossis tsim ib qho version uas tsom mus rau cov ntsiab lus Indonesian xws li kev koom tes sib pab, cov koom haum pej xeem, thiab cov tes hauj lwm tsis raws cai.