Kev Xav Txog Tus Kheej thiab Kev Txheeb Ze Hauv Zej Zog hauv Sociology
Kev kawm txog zej zog yog kev tshawb fawb uas kawm txog kev sib raug zoo ntawm cov tib neeg thiab zej zog. Ib qho ntawm cov ncauj lus tseem ceeb hauv kev kawm txog zej zog yog kev xav txog tus kheej thiab kev paub txog tus kheej hauv zej zog. Ob qho tib si yog qhov tseem ceeb rau kev nkag siab txog kev sib cuam tshuam ntawm cov tib neeg nrog lawv qhov chaw nyob hauv zej zog. Tsab xov xwm no yuav tshawb nrhiav kev xav txog tus kheej, kev paub txog tus kheej hauv zej zog, thiab ntau yam kev xav thiab kev xav uas cuam tshuam nrog cov ntsiab lus no kom tob.
Kev Xav Txog Tus Kheej hauv Sociology
Kev xav txog tus kheej yog hais txog seb ib tug neeg xav li cas txog lawv tus kheej. Qhov no suav nrog kev nkag siab txog lawv yog leej twg, lawv tus cwj pwm zoo li cas, thiab lawv tus cwj pwm li cas hauv ntau qhov xwm txheej. Kev xav txog tus kheej feem ntau suav tias yog qhov tseem ceeb rau tib neeg txoj kev paub thiab ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim tus cwj pwm ntawm tus kheej.
Kev Tsim Lub Tswv Yim Tus Kheej
Kev xav txog tus kheej tsis yog ib qho uas nyob ruaj khov; nws loj hlob thoob plaws hauv lub neej. Nov yog qee yam tseem ceeb uas cuam tshuam rau kev tsim ntawm kev xav txog tus kheej:
1. Kev Sib Tham Hauv Zej Zog: Cov txheej txheem kev sib tham hauv zej zog ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim kom muaj kev xav txog tus kheej. Tsev neeg, cov phooj ywg, tsev kawm ntawv, xov xwm, thiab lwm yam neeg sawv cev rau kev sib tham txhua tus pab txhawb rau seb cov tib neeg xav li cas txog lawv tus kheej.
2. Kev Sib Txuas Lus Hauv Zej Zog: Lub tswv yim ntawm Kev Sib Txuas Lus Ua Cim, uas George Herbert Mead tau tsim, hais tias kev xav txog tus kheej yog tsim los ntawm kev sib txuas lus hauv zej zog. Peb nkag siab peb yog leej twg los ntawm kev saib seb lwm tus kho thiab teb li cas rau peb.
3. Kev Xav Txog Tus Kheej: Cov txheej txheem ntawm kev xav txog tus kheej yog li cas cov tib neeg ntsuam xyuas thiab nkag siab lawv tus kheej. Nws suav nrog kev xav txog tus kheej thiab kev ntsuam xyuas ntawm ib tus neeg tej kev ua thiab kev xav.
Cov Kev Xav Txog Kev Xav Txog Tus Kheej
Muaj ntau txoj kev xav tseem ceeb uas cuam tshuam nrog kev xav txog tus kheej xws li:
1. Kev Xav Txog Tus Kheej Los Ntawm Lub Iav Saib: Charles Horton Cooley tau tsim lub tswv yim ntawm "lub iav saib tus kheej," uas hais tias tus neeg lub tswv yim ntawm tus kheej yog raws li lawv ntseeg tias lwm tus pom lawv li cas. Cov txheej txheem no muaj peb kauj ruam: peb xav txog peb zoo li cas rau lwm tus, peb xav txog lwm tus pom peb qhov zoo li cas, thiab peb tsim kev xav txog peb tus kheej raws li cov kev txiav txim siab no.
2. Kev Tshawb Fawb Txog Tus Kheej Hauv Zej Zog: Henri Tajfel thiab John Turner tau hais tias tus neeg lub tswv yim feem ntau yog los ntawm lawv txoj kev koom tes hauv cov pab pawg hauv zej zog. Kev tshawb fawb txog tus kheej hauv zej zog suav nrog cov yam ntxwv ntawm tus neeg tus kheej uas los ntawm lawv txoj kev koom tes hauv cov pab pawg hauv zej zog, xws li tsev neeg, haiv neeg, kev ntseeg, lossis lub koom haum.
Kev Txheeb Ze Hauv Zej Zog hauv Sociology
Kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog yog hais txog seb cov tib neeg txhais lawv tus kheej li cas raws li lawv txoj kev koom tes hauv ntau pawg neeg hauv zej zog. Tus kheej no yog tsim los ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog thiab ua haujlwm ua ib txoj hauv kev los muab lub ntsiab lus thiab kev coj hauv lub neej ntawm tus neeg.
Cov Cheebtsam ntawm Kev Txheeb Xyuas Zej Zog
Kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog muaj ntau yam tseem ceeb:
1. Kev Ua Tswv Cuab Hauv Pawg: Qhov no hais txog cov pab pawg neeg uas ib tus neeg yog ib tug tswv cuab, xws li tsev neeg, phooj ywg, pab pawg ua haujlwm, pab pawg kev ntseeg, lossis lub tebchaws.
2. Kev Txheeb Xyuas Pawg: Qhov no cuam tshuam txog qib kev sib txuas lus thiab kev xav ntawm kev sib txuas uas tus neeg muaj rau ib pawg neeg tshwj xeeb.
3. Kev Cuam Tshuam ntawm Pawg Neeg: Qhov no yog hais txog qhov uas tus neeg lub neej hauv zej zog raug cuam tshuam los ntawm cov qauv kev coj noj coj ua, kev ntseeg, thiab kev ntseeg ntawm pawg neeg.
Kev Hloov Pauv ntawm Kev Txheeb Ze Hauv Zej Zog
Kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog yog qhov hloov pauv tas li thiab tuaj yeem hloov pauv raws sijhawm. Qee yam uas cuam tshuam rau kev hloov pauv ntawm kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog suav nrog:
1. Kev Hloov Pauv ntawm Kev Ua Tswv Cuab Hauv Pawg: Kev hloov pauv ntawm txoj cai ua tswv cuab, xws li tsiv mus rau ib lub zej zog tshiab lossis hloov pauv txoj cai sib yuav, tuaj yeem cuam tshuam rau tus neeg lub neej hauv zej zog.
2. Tej Kev Paub Txog Tus Kheej: Tej kev paub tseem ceeb hauv lub neej, xws li kev kawm ntawv, kev ua haujlwm, lossis tej xwm txheej uas ua rau neeg raug mob, tuaj yeem hloov pauv txoj kev uas ib tus neeg pom lawv tus kheej thiab lawv lub luag haujlwm hauv zej zog.
3. Kev Hloov Pauv Hauv Zej Zog: Kev hloov pauv ntawm theem zej zog, xws li kev hloov pauv hauv zej zog, kev hloov pauv hauv tsoomfwv txoj cai, lossis kev hloov pauv hauv kev coj noj coj ua, kuj muaj peev xwm cuam tshuam rau tus kheej lub neej hauv zej zog.
Kev Tshawb Fawb Txog Tus Kheej Hauv Zej Zog
Kev Tshawb Fawb Txog Tus Kheej Hauv Zej Zog yog ib qho ntawm cov kev tshawb fawb uas muaj feem cuam tshuam tshaj plaws hauv kev nkag siab txog tus kheej hauv zej zog. Henri Tajfel thiab John Turner tau qhia tawm xyoo 1979, txoj kev tshawb fawb no hais tias cov tib neeg txhais lawv tus kheej los ntawm lawv txoj kev koom tes hauv cov pab pawg hauv zej zog thiab cov pab pawg no ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim tus cwj pwm thiab kev xav ntawm tus kheej.
Cov Txheej Txheem Txheeb Xyuas Tus Kheej Hauv Zej Zog
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Txheeb Ze Hauv Zej Zog piav qhia txog peb txoj kev ua uas cuam tshuam txog kev txheeb ze hauv zej zog:
1. Kev Faib Pawg Hauv Zej Zog: Cov txheej txheem uas cov tib neeg faib lawv tus kheej thiab lwm tus ua pawg. Cov pawg no tuaj yeem raws li haiv neeg, poj niam txiv neej, hnub nyoog, kev ntseeg, kev ua haujlwm, thiab lwm yam.
2. Kev Txheeb Xyuas Hauv Zej Zog: Cov txheej txheem uas cov tib neeg siv los txais yuav ib pawg neeg lub npe ua ib feem ntawm lawv lub tswv yim tus kheej. Qhov no suav nrog kev txais yuav cov qauv, cov nqi, thiab cov cwj pwm ntawm pawg neeg.
3. Kev Sib Piv Hauv Zej Zog: Cov txheej txheem uas cov tib neeg piv lawv pawg (hauv pawg) nrog lwm pawg (outgroups). Qhov kev sib piv no feem ntau ua rau muaj kev ntxub ntxaug hauv pawg, qhov uas cov tib neeg feem ntau saib lawv pawg rau hauv lub teeb zoo dua piv rau lwm pawg.
Cov txiaj ntsig ntawm kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog
Kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog muaj ntau yam txiaj ntsig, ob qho tib si zoo thiab tsis zoo:
1. Kev Koom Siab Ua Ib Pab Pawg: Kev txheeb xyuas ib pab pawg feem ntau ua rau muaj kev sib koom siab thiab kev sib txuas ntawm cov tswv cuab hauv pab pawg, uas tuaj yeem txhim kho kev txhawb nqa hauv zej zog thiab kev noj qab haus huv ntawm lub siab.
2. Kev Ntshai thiab Kev Sib Cais: Kev sib piv hauv zej zog feem ntau ua rau muaj kev ntxub ntxaug hauv pawg neeg thiab tuaj yeem ua rau muaj kev ntxub ntxaug rau cov pawg neeg sab nraud. Qhov no tuaj yeem ua rau muaj kev tsis sib haum xeeb hauv zej zog thiab kev tsis ncaj ncees ntxiv.
3. Tswj Xyuas Qhov Xwm Txheej Tam Sim No: Kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog kuj tseem tuaj yeem ua lub luag haujlwm hauv kev tswj hwm qhov tsis sib luag hauv zej zog thiab qhov xwm txheej tam sim no, tshwj xeeb tshaj yog thaum cov pab pawg tseem ceeb nrhiav kev tswj hwm lawv lub hwj chim.
Kev Sib Cuam Tshuam Ntawm Lub Tswv Yim Tus Kheej thiab Kev Txheeb Ze Hauv Zej Zog
Kev xav txog tus kheej thiab tus kheej hauv zej zog muaj feem cuam tshuam ze heev. Kev paub txog zej zog yog ib feem tseem ceeb ntawm kev xav txog tus kheej, thiab cov tib neeg pom lawv tus kheej li cas feem ntau cuam tshuam los ntawm lawv txoj kev sib raug zoo nrog cov pab pawg hauv zej zog.
Ib sab tes, kev xav txog tus kheej zoo tuaj yeem ua rau muaj kev sib raug zoo hauv zej zog, thiab lwm sab tes. Ib sab tes, kev tsis sib haum xeeb ntawm cov neeg sib txawv hauv zej zog tuaj yeem ua rau muaj kev kub ntxhov ntawm tus kheej, uas cov tib neeg muaj teeb meem hauv kev sib haum xeeb lawv lub luag haujlwm thiab tus kheej sib txawv.
Xaus
Kev xav txog tus kheej thiab kev paub txog tus kheej hauv zej zog yog ob qho tseem ceeb hauv kev nkag siab txog tib neeg tus cwj pwm hauv zej zog. Los ntawm kev sib raug zoo thiab kev sib raug zoo hauv zej zog, cov tib neeg tsim cov kev xav txog tus kheej uas pab coj lawv cov kev ua thiab kev sib raug zoo nrog lwm tus. Kev paub txog tus kheej hauv zej zog ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev muab lub ntsiab lus thiab kev coj ua hauv lub neej ntawm tus kheej thiab hauv kev tsim cov pab pawg hauv zej zog.
Los ntawm kev nkag siab txog cov ntsiab lus ntawm tus kheej thiab kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog, cov kws tshawb fawb txog zej zog tuaj yeem piav qhia tau zoo dua txog cov xwm txheej hauv zej zog xws li kev sib koom siab, kev ntxub ntxaug, kev tsis sib haum xeeb, thiab kev hloov pauv hauv zej zog. Hauv qhov nyuaj ntawm kev sib cuam tshuam hauv zej zog, ob lub ntsiab lus no muab lub hauv paus tseem ceeb rau kev nkag siab txog peb tus kheej thiab cov tswv cuab ntawm lub zej zog sib cuam tshuam, hloov kho, thiab vam meej li cas.