Kev Ntseeg Haiv Neeg thiab Nws Qhov Cuam Tshuam rau Kev Sib Raug Zoo ntawm Cov Neeg Txawv Tebchaws
Pendahuluuan
Kev ntseeg haiv neeg yog tus cwj pwm uas xav tias kev coj noj coj ua, kev cai, thiab tus nqi ntawm ib pawg neeg tshwj xeeb zoo dua li lwm haiv neeg. Lo lus no tau qhia thawj zaug los ntawm tus kws tshawb fawb txog zej zog Asmeskas William Graham Sumner thaum xyoo pua 19th. Txawm hais tias kev ntseeg haiv neeg yog ib qho tshwm sim ntau hauv ntau lub zej zog, nws qhov cuam tshuam rau kev sib raug zoo ntawm ntau haiv neeg tuaj yeem tseem ceeb thiab feem ntau ua rau puas tsuaj.
Nyob rau lub caij nyoog no ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb, qhov twg kev sib cuam tshuam ntawm ntau haiv neeg tau dhau los ua qhov nyuaj thiab muaj zog ntxiv, kev nkag siab thiab kev hais txog kev sib koom ua ke ntawm haiv neeg tau dhau los ua qhov tseem ceeb dua. Tsab xov xwm no yuav nkag siab tob dua txog lub tswv yim ntawm kev sib koom ua ke ntawm haiv neeg, nws cov kev tshwm sim hauv lub neej txhua hnub, thiab nws qhov cuam tshuam rau kev sib raug zoo ntawm ntau haiv neeg.
Kev Txhais thiab Cov Yam Ntxwv ntawm Ethnocentrism
Hais yooj yim xwb, kev ntseeg haiv neeg yog kev xav saib txhua yam los ntawm nws tus kheej txoj kev xav thiab tsis quav ntsej lossis thuam lwm haiv neeg. Qee yam tseem ceeb ntawm kev ntseeg haiv neeg suav nrog:
1. Kev Muaj Kab Lis Kev Cai Tag Nrho: Kev ntseeg tias ib tus neeg kab lis kev cai yog qhov zoo tshaj plaws thiab raug tshaj plaws, thaum lwm cov kab lis kev cai raug suav hais tias qis lossis qis dua.
2. Kev Txiav Txim Txog Kab Lis Kev Cai: Kev txiav txim rau lwm haiv neeg raws li tus kheej tus qauv thiab tus cwj pwm. Piv txwv li, xav txog lwm pawg neeg txoj kev hnav khaub ncaws lossis kev ntseeg tias "txawv" lossis "yuam kev" vim lawv txawv.
3. Tswj Xyuas Kab Lis Kev Cai: Kev siv zog los tswj hwm ib tus neeg kab lis kev cai thaum tsis lees txais lossis zam kev cuam tshuam ntawm lwm haiv neeg uas suav tias yog kev puas tsuaj lossis tsis tsim nyog.
Cov Kev Qhia Txog Ethnocentrism Hauv Lub Neej Txhua Hnub
Kev ntseeg haiv neeg muaj peev xwm tshwm sim hauv ntau yam ntawm lub neej, ob qho tib si ntawm tus kheej thiab ntawm pawg neeg. Nov yog qee qhov piv txwv ntawm kev ntseeg haiv neeg muaj:
1. Lus thiab Kev Sib Txuas Lus: Kev xaiv cov lus, cov lus piv txwv, lossis cov qauv sib txuas lus tuaj yeem qhia txog kev ntseeg haiv neeg. Piv txwv li, cov tib neeg uas hais kom siv lawv cov lus hauv ib puag ncig ntau haiv neeg yam tsis quav ntsej txog kev txawj lus ntawm lwm tus.
2. Kev Kawm Ntawv: Ib daim ntawv kawm uas tsuas yog tsom mus rau keeb kwm thiab kab lis kev cai ntawm ib tus neeg xwb tsis muaj chaw rau kev kawm lwm haiv neeg, yog li ntawd ua rau cov tub ntxhais kawm muaj kev xav nqaim thiab tsom mus rau haiv neeg.
3. Kev Txiav Txim Siab Hauv Chaw Ua Haujlwm: Cov neeg txiav txim siab yuav nyiam cov neeg ua haujlwm uas muaj keeb kwm kab lis kev cai zoo sib xws, thiab tsis xaiv cov neeg sib tw uas tsim nyog los ntawm lwm haiv neeg vim lawv xav tias "kev tsis sib haum xeeb ntawm kab lis kev cai."
4. Xov Xwm thiab Kev Lom Zem: Cov dab neeg hauv zaj yeeb yaj kiab, TV, thiab xov xwm tuaj yeem yog qhov tseem ceeb heev, qhia txog ib tus kab lis kev cai zoo dua thiab feem ntau ua rau lwm haiv neeg poob ntsej muag lossis tsis ntseeg.
Kev Cuam Tshuam ntawm Ethnocentrism rau Kev Sib Raug Zoo ntawm Cov Neeg Txawv Tebchaws
Thaum kev ntseeg haiv neeg cuam tshuam rau kev sib cuam tshuam ntawm ntau haiv neeg, cov teebmeem tuaj yeem ua rau muaj kev puas tsuaj loj heev, suav nrog:
1. Kev Tshwm Sim ntawm Kev Tsis Sib Haum Xeeb ntawm Kab Lis Kev Cai: Thaum cov pab pawg los ntawm ntau haiv neeg hais tias lawv txoj kev thiab kev ntseeg yog qhov tseeb tshaj plaws, nws feem ntau ua rau muaj kev kub ntxhov thiab kev tsis sib haum xeeb. Kev ntseeg haiv neeg tuaj yeem ua rau kev daws teeb meem nyuaj vim tsis nkag siab thiab tsis txaus siab rau qhov sib txawv.
2. Kev Tsis Txais Yuav thiab Kev Txom Nyem: Cov pab pawg neeg tsawg feem ntau ntsib kev ntxub ntxaug thiab kev txoom nyem vim lawv raug pom tias qis dua. Qhov no tsis yog tsuas yog tsim kev tsis ncaj ncees hauv zej zog xwb tab sis kuj cuam tshuam kev sib koom ua ke thiab kev sib koom siab hauv zej zog.
3. Kev Nkag Siab Tsis Zoo thiab Kev Ntshai: Cov kev xav tsis zoo uas ua rau muaj kev ntxub ntxaug lwm haiv neeg feem ntau ua rau muaj kev nkag siab tsis meej. Piv txwv li, ib tug neeg yuav txiav txim siab qee yam kev noj mov lossis kev ua koob tsheej ntawm kev ntseeg tias yog "kev ua phem" lossis "tsis muaj kev vam meej," ua rau muaj kev ntxub ntxaug tsis zoo nyob ib puag ncig kab lis kev cai ntawd.
4. Qhov Nyuaj Hauv Kev Koom Tes Thoob Ntiaj Teb: Hauv kev lag luam thoob ntiaj teb, kev ntxub ntxaug haiv neeg tuaj yeem cuam tshuam kev koom tes. Piv txwv li, cov tuam txhab uas muaj pab pawg thoob ntiaj teb uas cov tswv cuab yog cov neeg ntxub ntxaug haiv neeg yuav muaj teeb meem ua tiav kev koom ua ke thiab ua haujlwm tau zoo vim tias kev sib txawv ntawm kab lis kev cai tsis raug txais tos.
5. Kev Xav Tsis Tau Zoo: Vim muaj kev ntseeg tias tib neeg yog ib feem ntawm lwm haiv neeg, cov tib neeg yuav plam lub cib fim los kawm los ntawm lwm haiv neeg, uas yuav ua rau lawv txoj kev paub dav dua. Tus cwj pwm no txwv tsis pub lawv qhib siab thiab tsim kho tshiab.
Kev Kov Yeej Kev Ntseeg Haiv Neeg
Kev kov yeej kev ntxub ntxaug haiv neeg tsis yog ib txoj haujlwm yooj yim, tab sis nws tsis yog ib qho ua tsis tau. Qee cov kauj ruam uas koj tuaj yeem ua tau suav nrog:
1. Kev Kawm Txog Ntau Haiv Neeg: Kev tsim kom muaj ib daim ntawv kawm uas suav nrog txhua haiv neeg tuaj yeem pab txhawb kev sib hwm thiab kev nkag siab txog ntau haiv neeg txij thaum yau. Kev kawm yuav tsum txhawb kom cov tub ntxhais kawm pom qhov tseem ceeb ntawm qhov sib txawv thiab nkag siab tias tsis muaj kab lis kev cai twg zoo dua.
2. Kev Kawm Txog Kev Sib Txawv Kab Lis Kev Cai: Hauv chaw ua haujlwm, cov kev cob qhia uas tsom mus rau kev txhim kho kev paub txog kev sib txawv kab lis kev cai thiab kev txawj ntse tuaj yeem txo qhov kev xav txog haiv neeg. Kev cob qhia no tuaj yeem pab cov neeg ua haujlwm nkag siab txog kev sib txawv kab lis kev cai thiab yuav ua li cas sib tham tau zoo nrog cov npoj yaig los ntawm ntau haiv neeg.
3. Kev Tshaj Tawm uas suav nrog txhua tus: Cov xov xwm ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim cov kev xav ntawm pej xeem. Yog li ntawd, nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum txhawb kom muaj kev sawv cev zoo thiab sib npaug ntawm ntau haiv neeg hauv kev tshaj tawm xov xwm. Cov kev pab cuam thiab cov ntsiab lus uas tshawb nrhiav lwm haiv neeg hauv txoj kev hwm thiab muaj txiaj ntsig tuaj yeem pab txo cov kev xav tsis zoo thiab kev ntxub ntxaug.
4. Kev Paub Txog Tus Kheej: Kev txhawb kom muaj kev sib cuag ncaj qha thiab kev koom tes ntawm cov neeg los ntawm ntau haiv neeg tuaj yeem pab rhuav tshem cov teeb meem ntawm kev sib koom ua ke ntawm haiv neeg. Piv txwv li, cov kev pab cuam pauv cov tub ntxhais kawm, kev pab dawb thoob ntiaj teb, thiab cov haujlwm sib koom tes hla ntau haiv neeg tuaj yeem muab cov kev paub zoo thiab nthuav dav cov kev xav ntawm cov neeg koom nrog.
5. Kev Sib Tham Qhib Siab thiab Sib Tham: Tsim kom muaj chaw sib tham qhib siab uas tib neeg tuaj yeem sib qhia lawv cov kev xav thiab kev paub yam tsis muaj kev txiav txim yog qhov tseem ceeb heev. Kev sib tham tuaj yeem txhawb kom nkag siab tob txog qhov sib txawv ntawm kab lis kev cai thiab txhawb kev kam rau siab thiab kev hwm.
Xaus
Kev xaiv haiv neeg ua ib qho chaw tseem ceeb yog ib qho teeb meem tiag tiag uas tuaj yeem cuam tshuam kev sib haum xeeb thiab kev koom tes ntawm ntau haiv neeg. Kev kov yeej qhov kev xav no yuav tsum muaj kev rau siab kom nkag siab thiab txaus siab rau qhov sib txawv ntawm kab lis kev cai. Kev kawm txog ntau haiv neeg, kev cob qhia txog ntau haiv neeg, kev tshaj xov xwm uas suav nrog txhua tus, kev ua haujlwm tes ua, thiab kev sib tham qhib yog qee cov kauj ruam uas tuaj yeem ua los txo qhov kev xaiv haiv neeg ua ib qho chaw tseem ceeb.
Thaum kawg, los ntawm kev hwm lwm haiv neeg thiab txais yuav lub zeem muag qhib dua, peb tsis yog tsuas yog tiv thaiv kev tsis sib haum xeeb thiab kev tsis ncaj ncees xwb tab sis kuj tsim kom muaj kev sib haum xeeb thiab kev koom tes ntau dua. Kev ntseeg tias haiv neeg yog ib feem ntawm tib neeg lub siab xav los tiv thaiv ib tus neeg lub npe, tab sis nrog kev paub thiab kev kawm zoo, peb tuaj yeem kawm kom nyob sib haum xeeb hauv kev sib txawv.