Kev sib raug zoo ntawm sociology thiab kev tswj hwm pej xeem

Kev Sib Raug Zoo ntawm Sociology thiab Public Administration

Kev tswj hwm pej xeem feem ntau yog to taub tias yog kev kawm txog seb tsoomfwv ua haujlwm li cas: yuav ua li cas cov cai tau tsim, yuav ua li cas cov koom haum pej xeem tau tswj hwm, thiab yuav ua li cas cov kev pabcuam pej xeem tau muab rau pej xeem. Lub caij no, kev kawm txog zej zog yog kev kawm txog zej zog, cov qauv ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog, cov qauv hauv zej zog, cov nqi, cov qauv, thiab kev hloov pauv hauv zej zog uas tshwm sim dhau sijhawm. Txawm hais tias lawv yuav zoo li txawv - ib qho tsom mus rau lub koom haum thiab kev tswj hwm ntawm tsoomfwv, lwm qhov tsom mus rau zej zog - ob qho tib si muaj feem cuam tshuam ze. Kev tswj hwm pej xeem tsis ua haujlwm hauv qhov chaw khoob; nws pheej ntsib lub zej zog uas muaj zog, ntau haiv neeg, thiab sib koom siab. Qhov no yog qhov uas kev kawm txog zej zog ua lub hauv paus tseem ceeb rau kev nkag siab txog qhov tseeb hauv zej zog uas cuam tshuam rau kev ua haujlwm ntawm tsoomfwv.

Kev Tswjfwm Pej Xeem raws li Kev Xyaum Hauv Zej Zog

Kev tswj hwm pej xeem yog ib qho kev coj ua hauv zej zog. Cov cai tswjfwm pej xeem thiab cov kev pabcuam pej xeem yeej ib txwm cuam tshuam rau cov pej xeem lub neej txhua hnub: kev kawm, kev kho mob, kev tso cai, kev pabcuam hauv zej zog, kev ruaj ntseg, thiab kev tswj hwm ib puag ncig. Txhua txoj cai lossis kev pab cuam ua rau muaj kev teb los ntawm zej zog, txawm tias yog kev txhawb nqa, kev tawm tsam, lossis kev sib tham. Kev kawm txog zej zog pab piav qhia vim li cas cov lus teb no tshwm sim, leej twg raug cuam tshuam ntau tshaj plaws, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog cuam tshuam li cas rau kev ua tiav ntawm kev siv txoj cai.

Piv txwv li, ib qho kev pab cuam kev pabcuam hauv zej zog yuav raug tsim los nrog cov txheej txheem zoo thiab cov cim qhia meej. Txawm li cas los xij, hauv kev xyaum, qhov kev pab cuam yuav ntsib teeb meem xws li kev ntxub ntxaug cov neeg tau txais kev pab, kev khib ntawm zej zog, lossis kev coj ua ntawm "tus neeg nruab nrab" ntawm theem hauv zos. Cov xwm txheej no tsis tuaj yeem piav qhia los ntawm kev xav ntawm lub koom haum lossis kev tswj hwm pej xeem; lawv xav tau kev nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm cov qauv hauv zej zog, cov qauv hauv zos, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim ntawm kev ua haujlwm. Hauv lwm lo lus, kev kawm txog zej zog muab kev tswj hwm pej xeem nrog lub lens uas los ntawm kev tshuaj xyuas cov yam ntxwv hauv zej zog uas feem ntau tsis tau hais meej hauv cov ntaub ntawv txoj cai.

Kev Tsim Kho Hauv Zej Zog thiab Kev Tswjfwm Hauv Tebchaws

Ib qho ntawm qhov kev sib tshuam pom tseeb tshaj plaws ntawm kev kawm txog zej zog thiab kev tswj hwm pej xeem yog kev sib tham txog kev ua haujlwm ntawm cov nom tswv. Hauv kev kawm txog zej zog, Max Weber tau sib tham txog kev ua haujlwm ntawm cov nom tswv ua ib daim ntawv tsim nyog ntawm lub koom haum uas txhawb nqa los ntawm cov cai, kev tswj hwm qib siab, kev tshwj xeeb ua haujlwm, thiab cov txheej txheem raug cai. Weber lub tswv yim tau cuam tshuam loj heev rau kev xav txog kev tswj hwm pej xeem niaj hnub no. Txawm li cas los xij, kev kawm txog zej zog kuj qhia tau tias kev ua haujlwm ntawm cov nom tswv tsis yog ib txwm ua haujlwm zoo vim yog tib neeg cov yam ntxwv: kev txaus siab, kab lis kev cai ntawm lub koom haum, kev txhawb nqa, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog hauv lub koom haum.

Hauv kev xyaum, kev ua haujlwm ntawm tsoomfwv tsis yog tsuas yog kev sib sau ua ke ntawm cov cai, tab sis kuj yog qhov chaw rau kev sib cuag hauv zej zog. Cov nom tswv pej xeem coj cov chav kawm hauv zej zog, haiv neeg, kev kawm, thiab cov txiaj ntsig uas cuam tshuam rau lawv txoj kev pabcuam pej xeem. Ntawm qhov tod tes, pej xeem, ua cov neeg siv kev pabcuam, kuj muaj ntau yam kev paub, kev xav, thiab kev cia siab. Yog tias kev tswj hwm pej xeem xav txhim kho qhov zoo ntawm kev pabcuam, nws yuav tsum nkag siab tias cov kev sib txawv hauv zej zog no tsim kev nrug deb, kev tsis ntseeg siab, lossis txawm tias kev ntxub ntxaug hauv kev muab kev pabcuam li cas.

Txoj Cai Pej Xeem thiab Kev Muaj Tseeb Hauv Zej Zog

Txoj cai pej xeem zoo tsis yog tsuas yog "kev xav xwb," tab sis kuj sib haum nrog qhov tseeb ntawm zej zog. Kev kawm txog zej zog muab cov cuab yeej rau kev ntsuam xyuas kev xav tau ntawm zej zog, kos duab cov pab pawg neeg tsis muaj zog, thiab nkag siab txog cov xwm txheej hauv zos. Piv txwv li, cov cai tswj hwm cov neeg muag khoom hauv txoj kev tsis yog hais txog kev txiav txim hauv nroog xwb, tab sis kuj tseem cuam tshuam txog kev ua neej nyob, kev sib txuas lus tsis raws cai, kev sib koom siab hauv zej zog, thiab kev nkag mus rau cov chaw pej xeem.

Thaum tsoomfwv tsim cov cai tsis xav txog qhov sib txawv ntawm zej zog, lawv muaj feem yuav tsim kev tsis sib haum xeeb lossis ua tsis tau raws li lawv. Piv txwv li, cov neeg nyob hauv zej zog tsis lees txais cov haujlwm tsim kho feem ntau tsis yog los ntawm cov teeb meem kev siv tshuab lossis tsis muaj nyiaj them xwb, tab sis kuj los ntawm kev xav tsis ncaj ncees, kev poob qhov chaw, lossis kev tsis ntseeg tsoomfwv. Kev kawm txog zej zog pab txheeb xyuas cov hauv paus ntawm cov kev tsis sib haum xeeb hauv zej zog no, ua rau cov thawj coj pej xeem muaj peev xwm tsim kev sib txuas lus zoo dua, kev koom tes, thiab cov tswv yim txo kev tsis sib haum xeeb.

Kev Koom Tes ntawm Pej Xeem thiab Kev Peev Nyiaj Hauv Zej Zog

Kev tswj hwm pej xeem niaj hnub no hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev koom tes ntawm pej xeem, kev pob tshab, thiab kev koom tes ntawm tsoomfwv thiab cov pej xeem. Hauv qhov no, cov tswv yim kev sib raug zoo xws li peev txheej hauv zej zog, kev sib raug zoo hauv zej zog, thiab kev ntseeg siab tau dhau los ua qhov tseem ceeb heev. peev txheej hauv zej zog piav qhia txog kev sib raug zoo ntawm cov pej xeem - los ntawm cov qauv ntawm kev ntseeg siab, kev koom tes, thiab kev sib raug zoo hauv zej zog - tuaj yeem txhawb nqa cov kev pab cuam ntawm tsoomfwv.

Thaum pej xeem ntseeg siab, cov cai yuav yooj yim lees txais dua, thiab kev siv cov kev pab cuam yuav yooj yim dua. Ntawm qhov tod tes, thaum pej xeem tsis ntseeg cov koom haum pej xeem, txawm tias cov kev pab cuam uas muaj lub siab zoo kuj tuaj yeem raug saib nrog kev ua xyem xyav lossis txawm tias tsis lees txais. Yog li ntawd, kev tswj hwm pej xeem yuav tsum muaj txoj hauv kev hauv zej zog los tsim kev raug cai, txhawb kev sib raug zoo ntawm tsoomfwv thiab pej xeem, thiab tsim cov txheej txheem koom tes uas mus dhau qhov kev cai lij choj thiab qhia txog kev xav ntawm pej xeem.

Kev Tsis Sib Luag Hauv Zej Zog thiab Kev Pabcuam Pej Xeem

Kev kawm txog zej zog kuj ceeb toom peb tias lub zej zog tsis yog tib neeg. Kev tsis sib luag hauv zej zog muaj nyob ntawm chav kawm kev lag luam, kev kawm, poj niam txiv neej, thaj chaw, thiab kev tsis taus. Cov kev tsis sib luag no cuam tshuam ncaj qha rau kev nkag mus rau cov kev pabcuam pej xeem. Cov pab pawg neeg txom nyem muaj kev phom sij ntau dua rau kev tswj hwm, tsis muaj ntaub ntawv, lossis txawm tias kev kho tsis ncaj ncees. Lub caij no, cov pab pawg muaj zog dua hauv kev lag luam thiab kev nom kev tswv feem ntau muaj kev nkag mus rau txoj cai tswjfwm ntau dua.

Cov thawj coj pej xeem uas tawm tswv yim rau kev ncaj ncees hauv zej zog yuav tsum siv lub zeem muag ntawm zej zog los nrhiav cov kev tsis sib luag no. Piv txwv li, hauv kev kho mob, nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum tshuaj xyuas seb cov chaw kho mob puas tau faib sib npaug, seb cov nqi tsis ncaj (kev thauj mus los, lub sijhawm ua haujlwm poob) puas ua rau qee pawg neeg raug kev txom nyem, thiab seb puas muaj kev ntxub ntxaug hauv kev pabcuam tawm tsam cov pab pawg tsawg. Nrog kev tshuaj xyuas zej zog, tsoomfwv tuaj yeem tsim cov cai zoo, txhim kho cov txheej txheem kev pabcuam, thiab txhawb nqa lub hauv paus ntsiab lus ntawm kev nkag mus sib npaug.

Kev Cai, Cov Nqi, thiab Kev Ncaj Ncees ntawm Kev Tswjfwm

Qhov kev coj noj coj ua kuj ua tus choj tseem ceeb ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog thiab kev tswj hwm pej xeem. Hauv cov zej zog uas muaj kab lis kev cai txiv lossis cov neeg txhawb nqa-tus neeg siv khoom, kev sib raug zoo ntawm cov pej xeem thiab cov nom tswv pej xeem tuaj yeem muaj kev xav "kev hwm," kev vam khom, lossis kev coj ua tsis raws cai xws li kev muab khoom plig. Qhov xwm txheej no tsis tuaj yeem daws tau los ntawm kev tswj hwm kev tswj hwm xwb; nws cov hauv paus kab lis kev cai yuav tsum nkag siab kom ua rau kev hloov pauv bureaucratic muaj tseeb dua thiab ua haujlwm tau zoo dua.

Ntxiv mus, kev coj ncaj ncees ntawm kev tswj hwm pej xeem - xws li kev ncaj ncees, kev lav ris, thiab kev tsis muaj kev cuam tshuam - yog qhov tsis sib cais ntawm cov txiaj ntsig hauv zej zog uas tsim hauv zej zog. Yog tias kab lis kev cai ntawm kev tso cai rau kev noj nyiaj txiag lossis kev sib raug zoo tseem muaj zog, kev siv zog hloov kho yuav tsum muaj kev sib raug zoo hauv zej zog: kev kawm rau pej xeem, kev txhawb nqa kev tiv thaiv kev noj nyiaj txiag hauv zej zog, thiab kev hloov pauv kab lis kev cai hauv tsoomfwv cov tsev kawm ntawv.

Cov Txheej Txheem Tshawb Fawb: Kev Ntsuas thiab Kev Ntsuas Zoo

Kev sib raug zoo ntawm kev kawm txog zej zog thiab kev tswj hwm pej xeem kuj pom tseeb hauv cov txheej txheem tshawb fawb. Kev kawm txog zej zog muaj ntau yam kev tshawb fawb zoo, xws li kev soj ntsuam cov neeg koom nrog, kev xam phaj tob tob, thiab kev tshawb fawb txog haiv neeg, uas muaj txiaj ntsig zoo rau kev nkag siab txog tus cwj pwm ntawm cov nom tswv thiab cov pej xeem txoj kev paub hauv kev nkag mus rau cov kev pabcuam. Cov txheej txheem no ua kom tiav cov txheej txheem ntau uas siv ntau hauv kev tswj hwm pej xeem, xws li kev soj ntsuam kev txaus siab, kev ntsuam xyuas cov kev pab cuam raws li qhov ntsuas, thiab kev tshuaj xyuas kev ua tau zoo.

Los ntawm kev muab ob qho no ua ke, kev tswj hwm pej xeem tuaj yeem tau txais daim duab dav dua: tsis yog "feem pua" ntawm cov hom phiaj tau ua tiav xwb, tab sis kuj yog "vim li cas" lawv tsis tau ua tiav thiab "li cas" cov pej xeem pom txoj cai. Txoj hauv kev sib koom ua ke no pab tsim cov cai teb tau zoo dua, raws li pov thawj uas nkag siab txog lub zej zog.

Kev kaw

Kev sib raug zoo ntawm kev kawm txog zej zog thiab kev tswj hwm pej xeem yog qhov sib pab thiab tsis sib cais. Kev kawm txog zej zog muab kev nkag siab txog zej zog ua ob qho tib si lub ntsiab lus thiab lub hom phiaj ntawm txoj cai: yuav ua li cas cov qauv kev sib raug zoo, kab lis kev cai, kev tsis sib luag, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim cuam tshuam rau txoj kev ua haujlwm ntawm tsoomfwv. Lub caij no, kev tswj hwm pej xeem muab lub moj khaum rau lub xeev tswj hwm cov peev txheej, tsim cov tsev kawm ntawv, thiab siv cov cai los ua kom tau raws li cov kev xav tau ntawm pej xeem. Thaum ob qho no sib koom ua ke, kev tswj hwm pej xeem yuav ua neeg zoo dua, ncaj ncees, thiab ua tau zoo dua vim nws muaj peev xwm nkag siab tob txog qhov tseeb ntawm zej zog. Thaum kawg, kev tswj hwm zoo tsis yog tsuas yog hais txog cov txheej txheem thiab kev ua haujlwm zoo xwb, tab sis kuj yog hais txog kev nkag siab txog cov zej zog uas nws pabcuam, tsim kev ntseeg siab, thiab tsim kev ncaj ncees hauv zej zog los ntawm cov cai thiab cov kev pabcuam pej xeem.

Sau ib qho lus tawm tswv yim