Nkag Siab Txog Solipsism Hauv Kev Xav
Pendahuluuan
Kev ntseeg siab yog ib lub tswv yim kev xav uas tuav hais tias tsuas yog ib tus neeg lub siab lossis tus kheej thiaj li paub tseeb tias muaj nyob. Hauv nws daim ntawv radical, kev ntseeg siab hais tias lub ntiaj teb sab nraud thiab lub siab ntawm lwm tus tsis paub meej, tej zaum txawm tias tsis muaj nyob. Lub tswv yim no tau tsim ntau qhov kev tsis sib haum xeeb thiab kev sib cav sib ceg hauv ob qho kev lig kev cai ntawm kev xav ntawm sab hnub poob thiab sab hnub tuaj, vim nws kov txog cov ntsiab lus tseem ceeb ntawm qhov tseeb thiab kev muaj nyob. Tsab xov xwm no lub hom phiaj yog los tham txog kev ntseeg siab yog dab tsi, nws tau tsim li cas, cov lus sib cav rau thiab tawm tsam nws, thiab nws qhov cuam tshuam rau kev xav niaj hnub no.
Keeb Kwm thiab Keeb Kwm
Lo lus Solipsism yog los ntawm lo lus Latin "solus," txhais tau tias "nyob ib leeg," thiab "ipse," txhais tau tias "tus kheej." Lo lus no tej zaum yuav tsis ntev los no tau paub zoo hauv kev sib tham txog kev xav niaj hnub no, tab sis cov tswv yim zoo sib xws tuaj yeem pom hauv kev xav ntawm cov kws tshawb fawb thaum ub.
Kev Xav Thaum Ub
Nyob rau hauv tebchaws Greece thaum ub , cov tswv yim zoo ib yam li solipsism tuaj yeem pom hauv cov kws tshawb fawb txoj kev sim nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm kev xav thiab qhov tseeb. Piv txwv li, Plato, hauv nws cov haujlwm "The Republic," tau qhia txog lub tswv yim ntawm lub ntiaj teb zoo tagnrho sib cais los ntawm lub ntiaj teb khoom siv uas peb paub. Txawm li cas los xij, lub tswv yim tshwj xeeb ntawm solipsism ua lub tswv yim nruj thiab hnyav tseem tsis tau tshwm sim thaum lub sijhawm no.
Kev Xav Niaj Hnub
Kev ntseeg siab raws li ib txoj kev qhia uas raug cai dua tau pom nws keeb kwm nrog kev nce qib ntawm kev xav niaj hnub no, tshwj xeeb tshaj yog tom qab cov haujlwm ntawm René Descartes hauv xyoo pua 17th. Hauv nws "Kev Xav Txog Thawj Lub Tswv Yim," Descartes siv txoj kev tsis ntseeg siab kom ua tiav qhov tseeb. Nws pom tias qhov tseeb uas tsis lees paub tsuas yog qhov muaj kev xav "Kuv" - "Cogito, ergo sum" lossis "Kuv xav, yog li ntawd kuv yog." Txawm hais tias Descartes nws tus kheej tsis tau xaus rau hauv kev ntseeg siab, nws txoj kev tsis ntseeg tau ua rau txoj hauv kev no.
Empiricism thiab Idealism
Nyob rau hauv xyoo pua 18th thiab 19th, cov kws tshawb fawb xws li George Berkeley thiab, tsis ntev los no, Immanuel Kant, tau pab txhawb rau kev sib cav txog solipsism los ntawm lawv cov kev xav txog kev pom thiab qhov tseeb. Berkeley tau txhawb nqa lub tswv yim tias qhov muaj nyob ntawm cov khoom siv tsis yog dab tsi ntau tshaj li qhov tshwm sim ntawm kev pom ntawm tus kheej. Rau Berkeley, "esse est percipi" - "qhov pom yog qhov muaj nyob." Txawm hais tias tsis meej dua li solipsism, qhov kev xav no qhia tau hais tias qhov tseeb sab nraud tuaj yeem raug nug li cas hauv cov ntsiab lus ntawm kev pom ntawm tus kheej.
Ntawm qhov tod tes, Kant tau hais tias peb tsis tuaj yeem paub "Ding an sich" (yam khoom hauv nws tus kheej); peb tsuas tuaj yeem nkag siab txog cov xwm txheej los ntawm kev kwv yees ntawm peb cov pawg hauv siab. Lub tswv yim no txo cov lus thov ntawm solipsism, tab sis tseem tso tus neeg ntawd rau hauv nruab nrab ntawm kev paub dhau los.
Cov lus sib cav hauv Solipsism
Cov Lus Sib Cav:
1. Kev Txawj Ntse Txog Tej Yam Tsis Paub Tseeb: Ntawm theem kev txawj ntse txog tej yam tsis paub tseeb, kev txawj ntse txog tej yam tsis paub tseeb qhia txog tej yam uas peb tsis paub tseeb txog tej yam sab nraud thiab lwm yam uas muaj nyob hauv peb lub siab. Peb tej kev paub txhua yam yog los ntawm ib qho chaw uas peb xav txog tej yam uas peb tsis paub tseeb—peb lub siab. Yog li ntawd, nws yog ib qho uas peb yuav tsum tsis ntseeg tias muaj ib yam dab tsi uas tsis yog tej yam uas peb xav txog tej yam ntawd.
2. Kev Yuam Kev ntawm Kev Pom: Qhov tseeb tias peb txoj kev pom yuav tsis tseeb (piv txwv li, los ntawm kev dag lossis kev pom tsis tseeb) txhawb nqa qhov kev sib cav rau solipsism. Yog tias kev pom tsis yog ib txwm ntseeg tau, ces txhua yam uas pom tsis tuaj yeem cia siab rau qhov tseeb ntawm nws muaj nyob.
Cov Lus Sib Cav Sib Ceg:
1. Kev Sib Txuas Lus: Ib qho ntawm cov lus sib cav tseem ceeb tawm tsam kev sib cais yog qhov pov thawj ntawm qhov muaj lwm tus uas tuaj yeem sib txuas lus thiab sib koom cov kev paub zoo sib xws. Piv txwv li, hauv kev sib tham muaj txiaj ntsig, muaj kev lees paub tias lwm tus muaj kev xav thiab kev xav zoo li nws tus kheej.
2. Kev Siv Tau Zoo thiab Kev Pab Tau Zoo: Hauv kev xyaum ua neej txhua hnub, kev xav txog tej yam tsis muaj tseeb tsis yog ib txoj hauv kev zoo los piav qhia txog kev sib raug zoo hauv zej zog thiab tej xwm txheej ntuj tsim. Kev xav tias lwm tus neeg thiab lub ntiaj teb sab nraud yog qhov tseeb tau pom tias muaj txiaj ntsig zoo thiab ua tau zoo hauv kev nkag siab thiab sib cuam tshuam nrog lub ntiaj teb.
Kev cuam tshuam hauv kev xav niaj hnub no
Hauv kev xav niaj hnub no, txawm hais tias solipsism tseem muaj kev tsis sib haum xeeb thiab feem ntau tsis tau txais, nws tseem muaj qee qhov kev cuam tshuam tseem ceeb.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Xav thiab Lus
Kev sib tham txog lus thiab kev sawv cev niaj hnub no raug sim txog kev sib txuas lus tsis sib xws. Ludwig Wittgenstein , ib tug kws tshawb fawb nto moo hauv xyoo pua 20th, hauv nws phau ntawv "Tractatus Logico-Philosophicus," tau tshawb nrhiav seb lus tuaj yeem qhia txog qhov txwv ntawm kev nkag siab ntawm ib tus neeg li cas. Hauv nws cov haujlwm tom qab, "Philosophical Investigations," nws tau qhia txog kev sib txuas lus ntawm kev sib raug zoo, zoo li nyuaj rau kev sib txuas lus tsis sib xws.
Kev Tshawb Fawb Txog Lub Neej thiab Kev Muaj Nyob
Cov kev xav ntawm phenomenology thiab existentialism, uas cov kws tshawb fawb xws li Edmund Husserl , Martin Heidegger, thiab Jean-Paul Sartre tau txais, kuj muab lus teb rau qhov teeb meem ntawm solipsism. Lawv xaiv los tshawb xyuas cov qauv ntawm kev paub txog thiab hais txog qhov muaj "lwm tus" hauv tib neeg lub neej. Sartre, hauv nws cov haujlwm "Being and Nothingness," hais tias qhov muaj lwm tus yog ib qho tsis sib cais ntawm tib neeg ecstasy.
Kev Siv Tshuab thiab Kev Paub
Nyob rau hauv lub xyoo pua 21st, nrog rau kev txhim kho ntawm kev txawj ntse ntawm lub cev thiab thev naus laus zis virtual reality, cov lus nug txog kev paub thiab qhov tseeb tau dhau los ua qhov tseem ceeb dua. Solipsism tej zaum yuav muab kev xav rau kev nkag siab txog qhov ua tau ntawm kev paub txog lub cev uas ua xyem xyav nws qhov tseeb sab nraud.
Xaus
Feem ntau hais lus dav dav, solipsism muab ib txoj kev xav tshiab hauv kev nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm tus neeg thiab lub ntiaj teb. Txawm hais tias feem ntau cov kws tshawb fawb tsis lees txais nws cov lus thov hnyav, lub tswv yim ntawm solipsism sib tw peb kom sim tas li qhov txwv ntawm peb txoj kev paub thiab kev pom. Hauv lub ntiaj teb niaj hnub no uas hloov pauv sai sai, tshwj xeeb tshaj yog los ntawm thev naus laus zis, rov tsa cov lus nug tseem ceeb txog kev muaj nyob thiab kev paub yog qhov tseem ceeb dua. Txawm li cas los xij, kev siv tau thiab cov kev xav tau ntawm lub neej txhua hnub tseem xav kom peb xav tias muaj lwm tus neeg thiab lub ntiaj teb sab nraud ua qhov tseeb.