Kev Kawm Txog Holistic hauv Kev Kawm Txog Lus
Kev kawm txog tib neeg lus yog ib ceg ntawm kev tshawb fawb uas kawm txog lus ua ib qho kev coj ua hauv zej zog: yuav siv lus li cas, nkag siab, xa mus, sib cav, thiab hloov pauv li cas hauv lub neej txhua hnub. Tsis zoo li kev kawm txog kev kawm txog cov qauv lus, uas feem ntau tso lus ua ib lub kaw lus ntawm cov cim uas tuaj yeem tshuaj xyuas sab hauv, kev kawm txog tib neeg lus hais txog kev sib txuas ntawm lus thiab tib neeg - nrog keeb kwm, tus kheej, kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim, kev xav, tus nqi, thiab cov qauv hauv zej zog. Qhov no yog qhov uas "kev coj ua holistic" dhau los ua qhov tseem ceeb: lus yeej tsis sawv ib leeg, tab sis sib xyaw nrog ntau yam ntawm tib neeg kev paub.
Lub ntsiab lus ntawm "Holistic" hauv Linguistic Anthropology
Ib txoj kev xav txog txhua yam txhais tau tias saib cov lus kom meej los ntawm ntau txheej ntawm cov ntsiab lus. Ua ntej, lub ntsiab lus me me: cov xwm txheej hais lus, kev xaiv lo lus, lub suab, kev taw tes, thiab leej twg hais lus rau leej twg hauv ib qho xwm txheej. Qhov thib ob, lub ntsiab lus meso: cov qauv hauv zej zog, cov tsev kawm ntawv (tsev kawm ntawv, tsev neeg, qhov chaw pe hawm, cov chaw ua haujlwm), thiab cov tes hauj lwm hauv zej zog uas tsim cov cwj pwm hais lus. Qhov thib peb, lub ntsiab lus loj: keeb kwm ntawm kev tswj hwm, cov cai ntawm lub xeev, kev lag luam nom tswv, kev txav mus los, thiab cov tswv yim lus uas cuam tshuam rau qhov uas suav tias yog "lus zoo," "lus txheem," lossis "lus kampungan."
Kev ntseeg Holism hauv kev kawm txog lus kuj txhais tau tias kev sib xyaw ua ke ntau txoj kev thiab kev xav. Cov kws tshawb fawb tsis yog tsuas yog suav cov lus ntau zaus xwb tab sis kuj ua kev tshawb fawb txog haiv neeg: nyob nrog cov zej zog, soj ntsuam cov kev coj ua txhua hnub, xam phaj cov neeg hais lus, sau cov kev sib cuam tshuam, thiab txhais cov ntsiab lus hauv zej zog tom qab cov qauv lus. Lub hom phiaj tsis yog tsuas yog piav qhia txog kev sib txawv ntawm cov lus , tab sis kuj nkag siab tias vim li cas qhov kev sib txawv ntawd tseem ceeb rau nws cov neeg hais lus.
Lus Ua Kev Xyaum Hauv Zej Zog: Los Ntawm Cov Qauv Mus Rau Kev Siv
Ib qho ntawm cov txiaj ntsig tseem ceeb ntawm kev kawm txog lus yog kev saib lus ua kev ua (kev hais lus ua kev ua), tsis yog tsuas yog sawv cev xwb. Tib kab lus tuaj yeem muaj lub ntsiab lus sib txawv nyob ntawm qhov xwm txheej, kev sib raug zoo hauv zej zog, thiab lub hom phiaj ntawm tus neeg hais lus. Piv txwv li, cov lus "Koj ntse heev" tuaj yeem yog kev qhuas tiag tiag, kev thuam, lossis txawm tias yog ib hom kev nyuaj siab hauv zej zog - nyob ntawm lub suab, lub ntsiab lus ntawm kev sib tham, thiab keeb kwm ntawm kev sib raug zoo ntawm cov tog neeg.
Nrog rau txoj kev tshawb fawb txog txhua yam, kev tshuaj xyuas mus dhau "yam uas tau hais" mus rau "yam uas tau ua" nrog cov lus ntawd: tsim kev sib koom siab, kev txaj muag, kev lees paub lub koob npe nrov, kev sib tham, kev zam kev tsis sib haum xeeb, lossis kev qhia txog tus kheej tshwj xeeb. Yog li ntawd, cov yam ntxwv ntawm kev ua tau zoo thiab kev ua yeeb yam yog lub hauv paus ntawm kev tshawb fawb, suav nrog tib neeg siv tus cwj pwm, kev lom zem, kev txais tos, thiab kev coj zoo los tswj kev sib raug zoo hauv zej zog.
Kev Sib Raug Zoo ntawm Hom Lus, Tus Kheej, thiab Kev Koom Tes Hauv Zej Zog
Hauv lub neej kev sib raug zoo, lus feem ntau ua lub cim qhia txog tus kheej: haiv neeg, chav kawm hauv zej zog, tiam neeg, poj niam txiv neej, kev ntseeg, thiab kev koom tes hauv kev nom kev tswv. Kev siv txoj hauv kev los pab peb pom tias tus kheej tsis yog khi nrog lus, tab sis sib tham los ntawm kev xyaum hais lus. Ib tug neeg tuaj yeem ua suab zoo dua thaum ua haujlwm, xis nyob dua thaum nyob hauv tsev, thiab "hnav" dua hauv online. Cov kev hloov pauv no tsis yog tsuas yog kev hloov pauv hauv cov lus, tab sis cov tswv yim hauv zej zog rau kev hloov kho lossis qhia txog tus cwj pwm tshwj xeeb.
Piv txwv li, kev xaiv ntawm cov lus hauv cheeb tsam, Indonesian, thiab ntau yam sib xyaw (kev hloov pauv thiab kev sib xyaw ua ke) feem ntau qhia txog kev sib ze lossis kev deb. Hauv qee lub zej zog hauv nroog, kev siv cov lus hauv cheeb tsam tuaj yeem hais txog kev sib koom siab thiab "kev nkag siab ntawm ib lub zos," thaum tus qauv Indonesian tuaj yeem qhia txog kev ua haujlwm lossis txoj cai. Txawm li cas los xij, cov ntsiab lus hauv zej zog no tsis yog thoob ntiaj teb; lawv nyob ntawm keeb kwm ntawm kev tsiv teb tsaws chaw, kev ntxub ntxaug, thiab cov lus hais hauv zej zog.
Lus, Hwj Chim, thiab Lub Tswv Yim: Leej twg thiaj suav tias yog "Yog"?
Ib txoj kev qhia txog kev sib koom ua ke kuj qhia tau tias lus txuas nrog lub hwj chim li cas. Cov tswv yim lus yog kev ntseeg sib koom txog seb lus "yuav tsum" siv li cas - piv txwv li, lub tswv yim tias cov qauv sib txawv ntse dua, tias qee lub suab muaj hwj chim dua, lossis tias cov lus hauv cheeb tsam cuam tshuam kev vam meej. Cov kev ntseeg zoo li no tuaj yeem hloov pauv cov cai ntawm kev kawm, kev coj ua haujlwm nrhiav neeg ua haujlwm, thiab txawm tias cov xov xwm sawv cev rau qee pawg neeg li cas.
Hauv cov ntsiab lus Indonesian, kev sib cav txog "kev hais lus Indonesian zoo thiab raug" tuaj yeem tshuaj xyuas tau tag nrho: tsis yog hais txog kev sau ntawv xwb, tab sis kuj hais txog tus thawj coj (leej twg muaj cai txiav txim), kev nkag mus rau kev kawm (leej twg muaj lub sijhawm los kawm txog ntau yam qauv), thiab kev txav mus los hauv zej zog (lus cuam tshuam li cas rau cov haujlwm). Yog li ntawd, kev kawm txog lus thiab kev kawm txog tib neeg tuaj yeem qhia txog qhov tsis sib xws zais tom qab kev sib tham txog "kev ua yuam kev lus."
Cov Txheej Txheem Ethnographic : Kev Txheeb Xyuas Qhov Nyuaj ntawm Cov Lus
Kev kawm txog haiv neeg yog lub hauv paus ntawm txoj kev kawm txog txhua yam. Cov kws tshawb fawb ua kev soj ntsuam, koom nrog cov haujlwm txhua hnub, thiab tsim kev ntseeg siab nrog zej zog. Cov ntaub ntawv sau tau suav nrog tsis yog cov kev sib tham kaw tseg xwb tab sis kuj sau tseg txog cov xwm txheej, qhov chaw ntawm lub cev, kev qhia lub ntsej muag, cov khoom qub (piv txwv li, cov ntawv tshaj tawm, cov ntaub ntawv raug cai, cov lus WhatsApp), thiab keeb kwm hauv zos.
Txoj kev no tseem ceeb heev vim tias lub ntsiab lus ntawm lus feem ntau tshwm sim los ntawm cov ntsiab lus me me. Txoj kev uas ib tug neeg luag tom qab hais ib kab lus tshwj xeeb, kev ncua ua ntej teb, lossis kev xaiv chaw nyob (xws li "koj," "koj," "koj," lossis "sir/madam") tuaj yeem muaj cov ntaub ntawv nplua nuj hauv zej zog. Holism txhawb kom cov kws tshawb fawb tsis txhob cais cov ntaub ntawv lus ntawm nws qhov chaw nyob hauv zej zog tab sis kom pom lus ua ib feem ntawm "kev sib txuas lus ecology."
Kev Hloov Pauv Lus Hauv Lub Ntiaj Teb Niaj Hnub: Kev Tshaj Tawm Digital thiab Kev Txav Mus Los
Hauv lub caij nyoog digital , kev kawm txog tib neeg lus tseem ceeb zuj zus. Kev tshaj xov xwm hauv zej zog tsim cov chaw tshiab rau kev tsim cov cim, nthuav tawm cov qauv, thiab kev sib tw lub ntsiab lus. Memes, cov lus tawm tswv yim, hashtags, lossis cov qauv lus tshwj xeeb tsis yog tsuas yog cov xwm txheej lus xwb tab sis kuj yog kev coj noj coj ua. Ib txoj hauv kev holistic tshuaj xyuas seb thev naus laus zis cuam tshuam li cas rau kev sib cuam tshuam: yuav ua li cas algorithms, platform norms, thiab cov neeg tuaj saib tsis pom kev zoo li cas tib neeg sau thiab hais lus.
Ntxiv mus, kev txav mus los thiab kev tsiv teb tsaws chaw tsim kev sib cuag lus hnyav. Hauv cov nroog loj, tib neeg ntsib ntau hom lus thiab kev hais lus, tsim ntau yam tshiab thiab ua rau muaj kev sib tham txog tus kheej. Kev ntxhov siab feem ntau tshwm sim: qee qhov ua kev zoo siab rau ntau haiv neeg, thaum lwm tus xav tau kev ua tus qauv. Nrog rau txoj hauv kev holistic, kev hloov pauv lus yog qhov tshwm sim ntawm kev sib cuam tshuam nyuaj ntawm kev lag luam, kev kawm, xov xwm, thiab txoj cai.
Cov Ntawv Thov: Kev Kawm, Kev Tiv Thaiv Lus, thiab Kev Ncaj Ncees Hauv Zej Zog
Ib txoj hauv kev holistic hauv kev kawm lus anthropology mus dhau qhov kev xav; nws muaj cov txiaj ntsig zoo. Piv txwv li, hauv kev kawm, kev tshawb fawb holistic tuaj yeem pab tsim cov lus qhia uas suav tias cov tub ntxhais kawm cov lus repertoires. Es tsis txhob saib cov lus niam ua qhov cuam tshuam, cov tsev kawm ntawv tuaj yeem lees paub tias ntau hom lus muaj cov tswv yim sib txuas lus nplua nuj. Qhov no yog qhov tseem ceeb rau kev txo qis kev ntxub ntxaug rau cov neeg hais lus ntawm cov lus hauv cheeb tsam lossis cov hom tsis yog tus qauv.
Hauv kev khaws cia lus, kev ntseeg holism ceeb toom peb tias "kev cawm ib hom lus" tsis yog tsuas yog sau cov lus xwb. Lus nyob hauv kev coj ua hauv zej zog: kev ua koob tsheej, kev lom zem, dab neeg, kev txais tos, thiab kev coj ua ntawm kev sib tham. Kev siv zog rov qab ua kom zoo feem ntau yuav muaj cov zej zog, tsim cov chaw rau kev siv lus, thiab txhawb kev khav theeb ntawm tus kheej, tsis yog tsuas yog tsim cov phau ntawv txhais lus lossis cov phau ntawv qauv lus xwb.
Hauv cov teeb meem kev ncaj ncees hauv zej zog, kev kawm txog lus thiab kev ua neej tuaj yeem qhia txog kev ntxub ntxaug raws li lus, xws li kev ntxub ntxaug vim hais lus tsis meej, kev tsis kam ua haujlwm vim pom tias tsis txawj hais lus, lossis kev ntxub ntxaug hauv kev pabcuam pej xeem. Los ntawm kev nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm lus thiab lub hwj chim, kev cuam tshuam tuaj yeem tsim tau meej dua - piv txwv li, kev cob qhia txog lus rau cov tsev kawm ntawv lossis cov cai uas lees paub qhov xav tau kev txhais lus.
Kev kaw
Ib txoj kev kawm txog kev kawm txog lus thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog caw peb kom saib lus ua ib lub qhov rais thiab ib lub cuab yeej los tsim lub neej hauv zej zog. Lus tsis yog ib qho qauv uas tuaj yeem muab faib ua cov suab lus lossis cov cai syntactic xwb, tab sis yog ib qho kev coj ua uas khi rau keeb kwm, tus kheej, kev xav, cov tsev kawm ntawv, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim. Los ntawm kev sib koom ua ke ntawm ethnography, kev tshuaj xyuas kev sib cuam tshuam, thiab kev nkag siab txog cov ntsiab lus dav dav hauv zej zog, kev kawm txog lus thiab kev coj noj coj ua muab kev pom dav dua ntawm tib neeg.
Thaum kawg, kev nkag siab txog lus kom meej meej txhais tau tias kev nkag siab txog tib neeg kom meej meej: peb tsim lub ntiaj teb no los ntawm cov lus li cas, thiab lub ntiaj teb—los ntawm cov qauv thiab lub hwj chim—ua rau cov lus peb hais zoo li cas. Txoj hauv kev no tsis yog tsuas yog ua rau kev tshawb fawb nplua nuj xwb tab sis kuj qhib qhov chaw rau cov cai thiab kev coj ua hauv zej zog uas ncaj ncees dua rau kev sib txawv ntawm lus thiab kab lis kev cai.