Amasu Okuxhumana Ngedatha Phakathi Kwamadivayisi
Isikhathi sedijithali sibonakala kahle ngokushintshana kwedatha okungapheli phakathi kwamadivayisi, okuvumela yonke into kusukela ekuxhumaneni komuntu siqu okuvamile kuya ekuthengiselaneni kwebhizinisi okubalulekile. Ukugeleza kolwazi okungenamthungo phakathi kwamagajethi kusekela izici ezibalulekile zempilo yanamuhla, okusizwa amasu ahlukahlukene okuxhumana kwedatha. Lesi sihloko sigxila kulezi zobuchwepheshe eziyisisekelo, sihlola ukuthi zivumela kanjani ukudluliswa kwedatha okusebenzayo, okuthembekile, nokuphephile.
Izisekelo Zokuxhumana Ngedatha
Emongweni wayo, ukuxhumana kwedatha kuhilela ukudluliselwa kwedatha yedijithali noma ye-analog phakathi kwamadivayisi amabili noma ngaphezulu nge-transmission medium. Izingxenye eziyinhloko zifaka phakathi umthumeli, umamukeli, i-medium, kanye ne-protocol. Le nqubo ingahlukaniswa ngezinhlobo ezahlukene, kuye ngezici ezifana nemodi yokudlulisa (i-simplex, i-half-duplex, i-full-duplex) kanye nohlobo lwesignali (i-analog, i-digital).
Izindlela Zokudlulisa
1. Izintambo Zethusi: Njengoba zazisetshenziswa ngokwesiko emigqeni yocingo kanye nokuxhumeka kwe-inthanethi kwasekuqaleni, izintambo zethusi ziyakwazi ukuthwala izimpawu ze-analog nezedijithali. Ukusetshenziswa kwazo kuye kwehla ngenxa yobuchwepheshe obuthuthukisiwe ngenxa yemikhawulo ekuwohlokeni kwe-bandwidth kanye nezimpawu emabangeni amade.
2. I-Fiber Optics: Njengoba isebenzisa ukukhanya ukudlulisa idatha, i-fiber optics inikeza isivinini esingenakuqhathaniswa kanye nokumelana nokuphazamiseka kwe-electromagnetic. Manje sezithandwa kakhulu ekuxhumaneni kwe-inthanethi okusheshayo, ukuxhumana okude, kanye nengqalasizinda yomgogodla.
3. Imidiya Engenantambo: Ihlanganisa amaza omsakazo, ama-microwave, kanye nezimpawu ze-infrared, imidiya engenantambo yenza kube lula ukuhamba kanye nokufakwa kalula. I-Wi-Fi, i-Bluetooth, kanye namanethiwekhi eselula ayizibonelo ezivamile, ngalinye lifanela izinhlelo zokusebenza ezahlukene ngokusekelwe ezidingweni zobubanzi kanye nezinga ledatha.
Izinqubo Zokuxhumana Nedatha
Amaphrothokholi ayimithetho elawula ukushintshaniswa kwedatha, eqinisekisa ukuhambisana kanye nokuxhumana okusebenzayo phakathi kwamadivayisi. Amaphrothokholi aphawulekayo afaka:
1. Iphrothokholi Yokulawula Ukudluliselwa/Iphrothokholi Ye-inthanethi (TCP/IP): Isisekelo sokuxhumana kwe-inthanethi, i-TCP/IP iqinisekisa ukuthi amaphakethe edatha alethwa ngokunembile ngesistimu yokuxhumana ehlelekile kanye nezindlela zokuhlola amaphutha.
2. Iphrothokholi Yedatha Yomsebenzisi (UDP): Ngokungafani ne-TCP, i-UDP ayinakho ukulungiswa kwamaphutha, okwenza isheshe kodwa ingathembeki kangako. Ilungele izinhlelo zokusebenza ezifana nokusakaza lapho ijubane libaluleke kakhulu, futhi ukulahleka kwedatha ngezikhathi ezithile kungabekezeleleka.
3. I-Hypertext Transfer Protocol (HTTP) kanye ne-HTTPS: Isetshenziswa kabanzi ekufinyeleleni amakhasi ewebhu, i-HTTP yenza kube lula ukudluliselwa kwe-hypertext. I-HTTPS yengeza ungqimba lokuphepha ngokubethela, okubalulekile ekuvikeleni idatha ekuthuthweni.
4. I-Bluetooth: Indinganiso yobuchwepheshe obungenantambo yebanga elifushane evumela amadivayisi ukushintshanisa idatha emabangeni amafushane. Ivame ukusetshenziswa kumadivayisi omuntu siqu njengama-headphone, ama-smartwatches, kanye nama-tracker okuqina komzimba.
5. I-Wi-Fi: Isebenzisa amaza omsakazo, i-Wi-Fi inikeza ukuxhumana kwenethiwekhi yendawo engenantambo (i-LAN), okubalulekile kumanethiwekhi asekhaya, amabhizinisi, kanye nezindawo zomphakathi ezishisayo.
Amasu Okuxhumana Nedatha
Ukuxhumana Okusheshayo Nokuhambisanayo
Ukuxhumana Okusheshayo kuhilela ukuthumela ama-data bits ngokulandelana ngesiteshi esisodwa. Kulula futhi kuyabiza, okwenza kufaneleke ukuxhumana okude lapho iziteshi eziningi zingasebenzi khona. Izindinganiso zokuxhumana ezisheshayo ezivamile zifaka phakathi i-RS-232 ne-USB.
I-Parallel Communication ithumela ama-data bits amaningi ngesikhathi esisodwa ngeziteshi eziningi, inikeza amazinga aphezulu edatha. Ngokuvamile isetshenziselwa ukuxhumana okufushane ngenxa yobunzima kanye nezindleko zokucushwa kwezintambo eziningi. Izibonelo zifaka phakathi ukuxhumana kwangaphakathi kumakhompyutha afana ne-CPU kuya ku-RAM.
Ukuxhumana Okuvumelanayo Nokungavumelani
Ukuxhumana Okuvumelanayo kudinga ukuthi amawashi omthumeli nowamukelayo avumelaniswe, ukuqinisekisa ukuthi idatha ithunyelwa ekusakazweni okuqhubekayo. Kusetshenziswa kumanethiwekhi anesivinini esikhulu lapho ukunemba kwesikhathi kubalulekile khona, njengamanethiwekhi e-optical fiber.
Ukuxhumana Okungenasilinganiselo, ngokuphambene nalokho, akudingi ukuvumelanisa. Idatha ithunyelwa ngamaphakethe anezinkinobho zokuqala nezimisa, ezifanele izindawo lapho ukugeleza kwedatha okuqhubekayo kungadingeki khona. Izibonelo zifaka phakathi izinsizakalo ze-imeyili nezemiyalezo zendabuko.
Ukushintsha Iphakethe vs. Ukushintsha Kwesekethe
I-Packet Switching ihlukanisa idatha ibe amaphakethe athunyelwa ngokuzimela ngenethiwekhi bese ihlanganiswa kabusha endaweni oya kuyo. Kungumgogodla we-inthanethi, okuvumela ukudluliswa kwedatha okusebenzayo nokuguquguqukayo.
Ukushintshana Kwesekethe, okufana nocingo lwendabuko, kusungula indlela yokuxhumana ezinikele phakathi komthumeli nomamukeli. Kuqinisekisa ukuxhumana okuqhubekayo, okulungele izinhlelo zokusebenza zesikhathi sangempela njengezingcingo zezwi.
Ukutholwa Kwephutha Nokulungisa
Ubuqotho bedatha ngesikhathi sokudlulisa bubalulekile. Amasu afana ne-Parity Checking, ama-Checksum, kanye nezindlela eziyinkimbinkimbi njenge-Cyclic Redundancy Check (CRC) asheshe abone futhi alungise amaphutha okudlulisa. Amakhodi okulungisa amaphutha afana ne-Hamming Code kanye ne-Reed-Solomon Code aqinisekisa ukuthi idatha yakhiwe kabusha ngokunembile ekugcineni komamukeli, noma ngabe kwenzeka amaphutha.
Ukubethelwa Kwedatha Nokuphepha
Njengoba kusongelwa okwandayo kokuhlaselwa kwe-inthanethi, ukuqinisekisa ukuphepha kwedatha kubaluleke kakhulu ekuxhumaneni kwedatha. Ukubethela kuguqula idatha ibe yifomethi ephephile, efundeka kuphela ngabantu abagunyaziwe abaphethe ukhiye wokubethela. Izindinganiso ezivamile zokubethela zifaka phakathi i-AES (Advanced Encryption Standard) kanye ne-RSA (Rivest-Shamir-Adleman).
Amanethiwekhi Ayimfihlo Abonakalayo (ama-VPN) kanye ne-Secure Sockets Layer (SSL)/Transport Layer Security (TLS) engeza izendlalelo zokuphepha, evikela ubuqotho bedatha kanye nobumfihlo ngokusebenzisa amaphrothokholi ahlukahlukene e-cryptographic, abalulekile ekuxhumaneni kwe-inthanethi okuphephile.
Izitayela Zanamuhla Neziqondiso Zesikhathi Esizayo
Inthanethi Things (IoT)
I-IoT imele ushintsho olukhulu ekuxhumaneni kwedatha, ngezigidigidi zamadivayisi axhunyiwe adinga ukushintshaniswa kolwazi okungenamthungo. Amaphrothokholi afana ne-MQTT (Message Queuing Telemetry Transport) kanye ne-CoAP (Constrained Application Protocol) aklanyelwe ukusingatha izidingo ezihlukile ze-IoT, egxile ekuxhumaneni okulula okufanele amadivayisi anezisetshenziswa ezilinganiselwe.
Ubuchwepheshe be-5G
Ukufika kwamanethiwekhi e-5G kumemezela isivinini sedatha esingakaze sibonwe kanye nokubambezeleka okuphansi kakhulu, okuguqula ukuxhumana kwedatha. Isekela amadivayisi amaningi ngekhilomitha lesikwele, okubalulekile emadolobheni ahlakaniphile kanye namanethiwekhi ezimoto ezizimele, okunikeza umgogodla wezinto ezintsha zesikhathi esizayo.
I-Quantum Cryptography
Nakuba kusesesigabeni sokuqala, i-quantum cryptography inamandla okuphepha okungenakuqhathaniswa ekuxhumaneni kwedatha. Izimiso ze-Quantum zivumela ukusatshalaliswa kokhiye okuphephile, okuthembisa ukubethela okungenakuphulwa ngokombono.
I-Edge Computing
I-Edge computing ishintsha ukucubungula idatha eduze komthombo wedatha, kunciphisa ukubambezeleka kanye nokusetshenziswa komkhawulokudonsa. Kubalulekile ezinhlelweni zokusebenza ezidinga ukucubungula ngesikhathi sangempela, okuvumela izinqumo ezisheshayo, zendawo ku-IoT yezimboni kanye nezinhlelo ezizimele.
Isiphetho
Isimo sokuxhumana kwedatha sicebile ngobuchwepheshe obuhlukahlukene futhi sithuthuka ngokushesha. Kusukela kumaphrothokholi ayisisekelo aqinisekisa ukuhambisana namasu athuthukile athuthukisa isivinini nokuphepha, lezi zinhlelo zakha isisekelo somhlaba oxhumene. Njengoba ubuchwepheshe buqhubeka phambili, izinto ezintsha ezifana ne-IoT, i-5G, kanye ne-quantum cryptography zizoqhubeka nokuchaza kabusha indlela amadivayisi axhumana ngayo, zithembisa ikusasa lapho idatha igeleza khona kalula nangokuphephile kunanini ngaphambili.