Àwọn Ẹ̀yà Irin Ayé Alkaline
Àwọn irin ilẹ̀ alkaline jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn èròjà nínú tábìlì ìgbàlódé tí ó wà ní ọ̀wọ́n kejì, tàbí ẹgbẹ́ 2. Wọ́n ní àwọn èròjà mẹ́fà: beryllium (Be), magnesium (Mg), calcium (Ca), strontium (Sr), barium (Ba), àti radium (Ra). Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn irin wọ̀nyí ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ànímọ́ kẹ́míkà àti ti ara tí ó yà á sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn èròjà mìíràn, ṣùgbọ́n wọ́n tún ní àwọn ànímọ́ kan. Àpilẹ̀kọ yìí yóò ṣe àwárí onírúurú apá ti àwọn irin ilẹ̀ alkaline, pẹ̀lú àwọn ànímọ́ gbogbogbò wọn, àwọn ìlò wọn, àti àwọn ewu tí ó so mọ́ ọn.
Àwọn Ohun Àní Gbogbogbòò
Àwọn Ohun Ànímọ́ Ti Ara
Àwọn irin ilẹ̀ alkaline jẹ́ àwọn irin tí ó ní agbára ìgbóná àti agbára iná mànàmáná tó dára, àti àwọn ibi tí ó ga tó láti yọ́ àti gbígbóná, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n kéré sí ti àwọn irin ìyípadà. Gbogbo wọn jẹ́ fàdákà, ṣùgbọ́n àwọn ìyàtọ̀ àwọ̀ díẹ̀ wà láàrín wọn. Fún àpẹẹrẹ, beryllium jẹ́ fàdákà àwọ̀, nígbà tí calcium jẹ́ àwọ̀ ewé funfun.
Ìwọ̀n àwọn irin ilẹ̀ alkaline yàtọ̀ láti ẹ̀yà kan sí òmíràn, ṣùgbọ́n ní gbogbogbòò wọ́n ní ìwúwo ju àwọn irin alkali nínú ẹgbẹ́ 1 lọ. Ohun ìní ara mìíràn tí ó yẹ kí a kíyèsí ni líle; fún àpẹẹrẹ, beryllium le ju magnesium tàbí calcium lọ.
Àwọn Ohun-ìní Kẹ́míkà
Ní ti kẹ́míkà, àwọn irin ilẹ̀ alkaline máa ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú omi, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kì í ṣe bíi ti àwọn irin alkali tó wà nínú Ẹgbẹ́ 1. Wọ́n máa ń ṣẹ̀dá àwọn hydroxides àti gáàsì hydrogen nítorí ìhùwàsí wọn pẹ̀lú omi. Wọ́n sábà máa ń di oníṣẹ́ṣe bí o ṣe ń lọ sí ìsàlẹ̀ àtẹ ìpele láti beryllium sí radium.
Ọ̀kan lára àwọn ànímọ́ ìyàtọ̀ wọn ni agbára wọn láti ṣẹ̀dá àwọn cations pẹ̀lú agbára +2. Fún àpẹẹrẹ, magnesium máa ń ṣẹ̀dá àwọn ions Mg²⁺ nígbà tí wọ́n bá ń ṣe ìfèsìpadà. Èyí jẹ́ nítorí pé ó ní àwọn elekitiron valence méjì tí a lè yọ kúrò ní irọ̀rùn láti ṣe àṣeyọrí ìṣètò elekitiron tí ó dúró ṣinṣin.
Awọn Ohun elo Irin Alkaline Earth
Bérílíọ̀mù (Bẹ́)
A lo Beryllium ninu oniruuru awọn ohun elo ile-iṣẹ nitori lile giga rẹ, agbara rẹ, ati resistance ipata. Lilo pataki kan ni ṣiṣe awọn ferese X-ray nitori pe o han gbangba si awọn egungun X. Ni afikun, a lo beryllium ninu apoti itanna, awọn paati ọkọ ofurufu, ati awọn ohun elo ilọsiwaju ninu awọn ile-iṣẹ aabo ati awọn ile-iṣẹ afẹfẹ.
Iṣuu magnẹsia (Mg)
Magnésíọ̀mù jẹ́ irin fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́ pẹ̀lú agbára gíga ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ̀n rẹ̀, èyí tí ó mú kí ó jẹ́ ayanfẹ́ fún ṣíṣe àwọn èròjà fún ọkọ̀ òfúrufú, àwọn ẹ̀yà ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́, àti àwọn ohun mìíràn tí ó nílò àwọn ètò tí ó lágbára ṣùgbọ́n tí ó fẹ́ẹ́rẹ́fẹ́. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, magnésíọ̀mù jẹ́ ohun pàtàkì nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá nítorí pé ó jẹ́ ohun pàtàkì nínú chlorophyll, àwọ̀ tí ó ṣe pàtàkì fún photosynthesis nínú ewéko.
Kálísíọ́mù (Ca)
Calcium ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìlò, títí bí ìkọ́lé (gẹ́gẹ́ bí apá kan símẹ́ǹtì àti kọnkéréètì), ṣíṣe irin, àti ṣíṣe àtúnṣe sùgà. Nínú ìmọ̀ nípa ẹ̀dá, calcium jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì jùlọ, ó ń kó ipa nínú ìfàmọ́ra iṣan, ìṣẹ̀dá egungun àti eyín, àti ìfiranṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì.
Strontium (Ọgbẹni)
A sábà máa ń lo Strontium nínú àwọn ìbọn iná àti ìbọn òkun nítorí agbára rẹ̀ láti mú àwọ̀ pupa tó lágbára jáde nígbà tí a bá jóná. A tún máa ń lo Strontium titanate nínú ṣíṣe àwọn òkúta iyebíye àti àwọn lẹ́ńsì ojú nítorí ìwọ̀n rẹ̀ tó ga àti ìtúká rẹ̀, èyí tó sún mọ́ ti àwọn irú dáyámọ́ńdì kan.
Barium (Ba)
A nlo Barium ninu ile-iṣẹ lilu epo ati gaasi gẹgẹbi ohun elo iwuwo ninu lilu omi. Barium sulfate, eyiti ko le yọ ninu omi, ni a lo ninu aworan iṣoogun gẹgẹbi ohun elo iyatọ fun aworan ọna ikun.
Radium (Ra)
Radium jẹ́ èròjà onítànṣán tí a rí ní ìwọ̀n díẹ̀ nínú ìṣẹ̀dá. Wọ́n lo Radium nínú ìtọ́jú àrùn jẹjẹrẹ nígbà kan rí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ti fi àwọn isotopes tí ó ní ààbò àti tí ó gbéṣẹ́ rọ́pò rẹ̀. Wọ́n tún lo Radium nínú àwọ̀ tí ó mọ́lẹ̀ fún àwọn aago àti àwọn ohun èlò míràn, ṣùgbọ́n wọ́n ti dáwọ́ iṣẹ́ yìí dúró nítorí ewu ìlera tó le koko.
Àwọn Ewu àti Àwọn Ìṣọ́ra
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn irin ilẹ̀ alkaline ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun èlò tó wúlò, wọ́n tún ní àwọn ewu kan tí a gbọ́dọ̀ gbé yẹ̀wò.
Bérílíọ̀mù
Fífi ara hàn sí eruku tàbí lulú beryllium fún ìgbà pípẹ́ lè fa àrùn ẹ̀dọ̀fóró onígbà pípẹ́ tí a mọ̀ sí àrùn beryllium tàbí berylliosis. Àìsàn yìí le gan-an tó ń ba ẹ̀dọ̀fóró jẹ́, ó sì lè pa èèyàn tí a kò bá tọ́jú rẹ̀. Nítorí náà, fífi ọwọ́ mú beryllium nílò àwọn ìlànà ààbò tó lágbára.
Iṣuu magnẹsia
Magnesium jẹ́ ààbò tó láti lò fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan, ṣùgbọ́n ní ìrísí lulú tàbí rìbọ́n, ó lè jóná gan-an. Iná tó ní magnesium ṣòro láti pa nítorí pé magnesium máa ń ṣe àtúnṣe pẹ̀lú omi láti mú hydrogen jáde, èyí tó lè mú kí iná náà le sí i.
kalisiomu
Kálísíọ́mù ní ìrísí mímọ́ rẹ̀ tàbí nínú àwọn èròjà kan (fún àpẹẹrẹ, kálísíọ́mù oxide) tún lè fa ìbínú awọ ara, ojú, àti èémí. Lílo láìléwu nílò àwọn ìṣọ́ra tó yẹ nígbà tí a bá ń lo àwọn ohun tó léwu.
Strontium àti Barium
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé strontium ní àwọn ọ̀nà kan kò léwu, a kò gbani nímọ̀ràn strontium onítànṣán fún ìbáṣepọ̀ ènìyàn. Barium tí ó ti yọ́ náà tún jẹ́ olóró, a sì gbọ́dọ̀ tọ́jú rẹ̀ dáadáa. Barium sulfate tí kò lè yọ́ kò léwu rárá, a sì ń lò ó fún ìtọ́jú ìṣègùn gẹ́gẹ́ bí ohun èlò ìyípadà.
Radium
Radium jẹ́ ohun tó lágbára gan-an tó sì léwu. Fífi ara hàn sí radium lè fa ìbàjẹ́ àsopọ àti àrùn jẹjẹrẹ tí ìtànṣán ń fà. Mímú un nílò àwọn ìlànà tó le gan-an láti dín ewu ìtànṣán kù.
Ipari
Àwọn irin ilẹ̀ alkaline jẹ́ àkójọpọ̀ àwọn èròjà tí ó ní onírúurú ànímọ́ ṣùgbọ́n tí wọ́n ní ìtẹ̀sí kẹ́míkà tí ó dúró ṣinṣin. Láti lílò wọn nínú iṣẹ́-ajé àti ìmọ̀-ẹ̀dá sí àwọn ewu ìlera tí ó sopọ̀ mọ́ wọn, àwọn irin ilẹ̀ alkaline ń kó ipa pàtàkì nínú onírúurú pápá. Àwọn ànímọ́ ti ara àti kẹ́míkà wọn mú kí wọ́n jẹ́ ohun tí kò ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n wọ́n tún nílò ìtọ́jú tí ó ṣọ́ra àti ìṣọ́ra. Pẹ̀lú òye tí ó yẹ àti àwọn ìgbésẹ̀ ààbò tí ó yẹ, a lè lo àǹfààní àwọn irin ilẹ̀ alkaline nígbà tí a bá ń dín ewu wọn kù.
