Matla a motlakase - mathata le litharollo
1. Litefiso tse tharo joalo ka ha ho bontšitsoe setšoantšong se ka tlase . Matla a motlakase a bonoang ke tefo ke afe? B. k = 9 x 10 9 Nm 2 C −2 , 1 μC = 10 −6 C.
Tse tsejoang:
qA = 10 µC = 10 x 10-6 EA-10-C-5 Coulomb
q B = 10 µC = 10 x 10 -6 = 10 -5 Li-Coulomb
q C = 20 µC = 20 x 10 -6 = 2 x 10 -5 Coulombs
r AB = 0.1 m = 10 -1 m
r BC = 0.1 m = 10 -1 m
k = 9 x 10 9 Nm 2 C −2
Ho batloa: Matla a motlakase a sebelisoang ke tjhaja B
Tharollo:
Ho na le matla a mabeli a motlakase a sebetsang ka tjhaja B, ke matla a motlakase a pakeng tsa tjhaja A le tjhaja B (F AB ) le matla a motlakase a pakeng tsa ditefiso B le C (F BC ). Matla a motlakase a fumanwang ka tjhaja B a bakwa ke matla a F AB le matla a F BC.
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso A le B:

Tefiso A e ntle mme tefiso B e ntle e le hore tsela eo F AB e lebisang ho tefiso C ka yona e supe.
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso B le C:

Tefiso B e ntle mme tefiso C e ntle hoo F BC e supang ho tefiso A.
Matla a motlakase a fumanwang ke tjhaja B:
F B = F BC – F AB = 180 – 90 = 90 N.
Boholo ba matla a motlakase a fumanwang ke tjhaja ya B (F B ) ke 90 Newtons. Tataiso ya F B e tshwana le tataiso ya F BC , dintlha tse isang tjhaja ya A.
2. Boholo le tataiso ea matla a motlakase a tjhajwang ke efe B. ( k = 9 x 10 9 Nm 2 C −2 , 1 μC = 10 −6 C)
![]()
Tse tsejoang:
Tefiso A (q A ) = +Q
Tefiso B (q B ) = -2Q
Tefiso C (q C ) = -Q
Sebaka se pakeng tsa litefiso A le B (r AB ) = r
Sebaka se pakeng tsa litefiso B le C (r BC ) = 2r
k = 9 x 10 9 Nm 2 C −2
Ho batloa: Boholo le tataiso ea matla a motlakase a tjhajang B.
Tharollo:
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso A le B:

Tefiso A ke e ntle mme tefiso B ke e ntle e le hore tsela eo F AB e lebisang ho tefiso A ka yona.
Matla a motlakase pakeng tsa tjhaja B le tjhaja C:
![]()
Tefiso B ke negative mme tefiso C ke negative hoo tataiso ya F BC e supang ho tefiso A.
Lebotho la net le sebetsa ka qoso B:
F = F AB + F BC = 2 k Q 2 /r 2 + 0.5 k Q 2 /r 2 = 2.5 k Q 2 /r 2 = 2.5 k Q 2 r -2
Tsela eo matla a motlakase a tsamayang ka yona e supa ho tjhaja A (ho ya ka letsohong le letshehadi).
3. Litefiso tse peli tsa motlakase, tse bontšitsoeng setšoantšong se ka tlase. Tefiso ntlheng ea A ke 8 µC 'me matla a motlakase a sebetsa litefisong ka bobeli ke 45 N. Haeba tefiso A e tsamaea ka ho le letona ka 1 cm, matla a hohelang ke afe a sebetsang litefisong ka bobeli. k = 9.10 9 Nm 2 .C -2.
Tse tsejoang:
Tefiso ea motlakase ntlheng ea A (q)A) = 8 µC = 8 x 10-6 Coulomb
Liketso tsa matla a motlakase liqosong ka bobeli (F) = 45 Newtons
Sebaka se pakeng tsa litefiso ka bobeli (r AB ) = 4 cm = 0.04 metres = 4 x 10 -2 metres
E sa fetoheng (k) = 9 x 10 9 Nm 2 .C -2
Ho batloa: Matla a motlakase pakeng tsa litefiso ka bobeli haeba tjhaja A e fetela ka ho le letona 1 cm.
Tharollo:
Tefiso ea motlakase ntlheng ea B :
Tekanyo ea matla a motlakase:
F = k (q A )(q B ) / r 2
Fr 2 = k (q A )(q B )
q B = F r 2 / k (q A )
Tefiso ea motlakase ntlheng ea B :
q B = (45)(4 x 10 -2 ) 2 / (9 x 10 9 )(8 x 10 -6 )
q B = (45)(16 x 10 -4 ) / 72 x 10 3
q B = (720 x 10 -4 ) / (72 x 10 3 )
q B = 10 x 10 -7 Coulombs
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso tsa motlakase A le B:
Haeba ho tjhaja ho A ho ya ka ho le letona ka 1 cm, sebaka se pakeng tsa ho tjhaja ka bobedi ke 3 cm = 0.03 metres = 3 x 10 -2 metres.
F = k (q A )(q B ) / r 2
F = (9 x 10 9 )(8 x 10 -6 )(10 x 10 -7 ) / (3 x 10 -2 ) 2
F = (9 x 10 9 )(80 x 10 -13 ) / (9 x 10 -4 )
F = (1 x 10 9 )(80 x 10 -13 ) / (1 x 10 -4 )
F = (80 x 10 -4 ) / (1 x 10 -4 )
F = 80 Newton
4. Lichaja tse peli tsa motlakase libakeng tsa P le Q li arotsoe ka sebaka sa 10 cm, u latsoe matla a hohelang a 8 Newton. Haeba tjhaja Q e tsamaea 5 cm ho tjhaja P, joale matla a motlakase ke afe. (1 µC = 10 -6 C le k = 9 x 10 9 Nm 2 .C -2 ).
Tse tsejoang:
Sebaka se pakeng tsa litefiso P le Q (r)PQ) = 10 cm = 0.1 m = 1 x 10-1 m 
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso P le Q (F) = 8 N
Tefiso ea motlakase Q (q Q ) = 40 µC = 40 x 10 -6 C
E sa fetoheng (k) = 9 x 10 9 Nm 2 .C -2
Ho batloa: Matla a motlakase pakeng tsa litefiso P le Q haeba tefo Q e tsamaisoa ka 5 cm ho tjhaja P.
Tharollo:
Taba ea pele, bala tjhaja ea motlakase P, ebe u bala matla a motlakase pakeng tsa litjhaja ka bobeli, haeba tjhaja ea motlakase Q e tsamaisoa ka 5 cm ho tjhaja P.
Tefiso ea motlakase P :
q P = F r 2 / k (q Q )
q P = (8)(1 x 10 -1 ) 2 / (9 x 10 9 )(40 x 10 -6 )
q P = (8)(1 x 10 -2 ) / 360 x 10 3
q P = (8 x 10 -2 ) / (36 x 10 4 )
q P = (1 x 10 -2 ) / (4.5 x 10 4 )
q P = (1 / 4.5) x 10 -6 Coulombs
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso tsa motlakase P le Q:
Haeba tjhaja ntlheng ya Q e tsamaiswa ka 5 cm ho ya ka letsohong le letshehadi, sebaka se pakeng tsa tjhaja ka bobedi ke 5 cm = 0.05 metres = 5 x 10 -2 metres
F = k (q P )(q Q ) / r 2
F = (9 x 10 9 )((1 / 4.5) x 10 -6 )(40 x 10 -6 ) / (5 x 10 -2 ) 2
F = (2 x 10 3 )(40 x 10 -6 ) / (25 x 10 -4 )
F = (80 x 10 -3 ) / (25 x 10 -4 )
F = 3.2 x 10 1
F = 32 Newton
5. Matla a motlakase a fumanwang ke tjhaja q B ke 8 N (1 µC = 10 -6 C le k = 9.10 9 Nm 2 .C -2 ). Haeba tjhaja q B e tsamaile 4 cm ho tloha ho A, jwale matla a motlakase a fumanwang ke q B ke afe.
Tse tsejoang:
Sebaka se pakeng tsa litefiso A le B (r)AB) = 2 cm = 0.02 m = 2 x 10-2 m 
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso A le B (F) = 8 N
Tefiso ea motlakase A (q A ) = 2 µC = 2 x 10 -6 C
E sa fetoheng (k) = 9 x 10 9 Nm 2 .C -2
Ho batloa: Matla a motlakase pakeng tsa litefiso A le B haeba sebaka se pakeng tsa litefiso ka bobeli e le 4 cm.
Tharollo:
Taba ea pele, bala tjhaja ea motlakase B, ebe u bala matla a motlakase pakeng tsa litjhaja ka bobeli, haeba sebaka sa litjhaja ka bobeli e le 4 cm = 0.04 metres = 4 x 10 -2 metres.
Tefiso ea motlakase ho B :
q B = F r 2 / k (q A )
q B = (8)(2 x 10 -2 ) 2 / (9 x 10 9 )(2 x 10 -6 )
q B = (8)(4 x 10 -4 ) / (18 x 10 3 )
q B = (32 x 10 -4 ) / (18 x 10 3 )
q B = (32/18) x 10 -7
qB = (16/9) x 10 -7 Coulombs
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso A le B:
F = k (q A )(q B ) / r 2
F = (9 x 10 9 )(2 x 10 -6 )((16/9) x 10 -7 ) / (4 x 10 -2 ) 2
F = (18 x 10 3 )((16/9) x 10 -7 ) / (16 x 10 -4 )
F = (2 x 10 3 )(16 x 10 -7 ) / (16 x 10 -4 )
F = (2 x 10 3 )(1 x 10 -7 ) / (1 x 10 -4 )
F = (2 x 10 -4 ) / (1 x 10 -4 )
F = 2 Newton
6. Litefiso tse tharo A, B le C joalo ka ha ho bontšitsoe setšoantšong se ka tlase. AB = BC = 20 cm mme litefiso lia tšoana (q = 2µC). k = 9.10 9 Nm 2 .C -2 , 1 µ = 10 -6 . Boholo ba matla a motlakase bo sebetsa ntlheng ea B ke bofe.
Tse tsejoang:
Tefiso ntlheng ea A (q)A) = 2 µC = 2 x 10-6 Coulomb 
Tefiso ntlheng ea B (q B ) = 2 µC = 2 x 10 -6 Coulomb
Tefiso ntlheng ea C (q C ) = 2 µC = 2 x 10 -6 Coulomb
Sebaka ho tloha ho B ho ea ho C (r BC ) = 20 cm = 0.2 metres = 2 x 10 -1 metres
Sebaka ho tloha ho B ho ea ho A (r BA ) = 20 cm = 0.2 metres = 2 x 10 -1 metres
k = 9.10 9 Nm 2 .C -2
Ho batloa: Boholo ba matla a motlakase bo sebetsa ntlheng ea B
Tharollo:
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso libakeng tsa B le C:
F BC = k (q B )(q C ) / r BC 2
F BC = (9 x 10 9 )(2 x 10 -6 )(2 x 10 -6 ) / (2 x 10 -1 ) 2
F BC = (9 x 10 9 )(4 x 10 -12 ) / (4 x 10 -2 )
F BC = (36 x 10 -3 ) / (4 x 10 -2 )
F BC = 9 x 10 -1
F BC = 0.9 Newton
Litefiso tsa motlakase lintlheng tsa B le C li ntle hoo matla a motlakase F BC a lebisang ka letsohong le letšehali hole le ntlha ea C.
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso libakeng tsa B le A:
F BA = k (q B )(q A ) / r BA 2
F BA = (9 x 10 9 )(2 x 10 -6 )(2 x 10 -6 ) / (2 x 10 -1 ) 2
F BA = (9 x 10 9 )(4 x 10 -12 ) / (4 x 10 -2 )
F BA = (36 x 10 -3 ) / (4 x 10 -2 )
F BA = 9 x 10 -1
F BA = 0.9 Newton
Litefiso tsa motlakase lintlheng tsa B le A li ntle hoo tataiso ea matla a motlakase F BA e theohelang tlase, hole le ntlha ea A.
Sephetho sa matla a motlakase:

7. Litefiso tse tharo Q 1 , Q 2 , le Q 3 jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong se ka tlase. Bolelele ba AB = bolelele ba BC = 30 cm. Tse tsejwang: k = 9.10 9 Nm 2 .C -2 le 1 µ = 10 -6 ebe sephetho sa matla a motlakase a tjhajwang Q 1.
Tse tsejoang:
Tefiso ntlheng ea A (q)A) = 3 µC = 3 x 10-6 Coulomb 
Tefiso ntlheng ea B (q B ) = -10 µC = -10 x 10 -6 Coulombs
Tefiso ntlheng ea C (q C ) = 4 µC = 4 x 10 -6 Coulomb
Sebaka ho tloha ho B ho isa ho C (r BC ) = 30 cm = 0.3 metres = 3 x 10 -1 metres
Sebaka ho tloha ho B ho ea ho C (r BA ) = 30 cm = 0.3 metres = 3 x 10 -1 meter s
k = 9.10 9 Nm 2 .C -2
Ho batloa: Sephetho sa matla a motlakase ntlheng ea B
Tharollo:
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso libakeng tsa B le C:
F BC = k (q B )(q C ) / r BC 2
F BC = (9 x 10 9 )(10 x 10 -6 )(4 x 10 -6 ) / (3 x 10 -1 ) 2
F BC = (9 x 10 9 )(40 x 10 -12 ) / (9 x 10 -2 )
F BC = (360 x 10 -3 ) / (9 x 10 -2 )
F BC = 40 x 10 -1
F BC = 4 Newton
Tefiso ea motlakase ntlheng ea B ke e mpe 'me tefiso ea motlakase ntlheng ea C ke e ntle, e leng se etsang hore matla a motlakase F BC a lebe ka letsohong le letona, ho ea ntlheng ea C.
Matla a motlakase pakeng tsa litefiso libakeng tsa B le A:
F BA = k (q B )(q A ) / r BA 2
F BA = (9 x 10 9 )(10 x 10 -6 )(3 x 10 -6 ) / (3 x 10 -1 ) 2
F BA = (9 x 10 9 )(30 x 10 -12 ) / (9 x 10 -2 )
F BA = (270 x 10 -3 ) / (9 x 10 -2 )
F BA = 30 x 10 -1
F BA = 3 Newton
Tefiso ea motlakase ntlheng ea B ke e mpe 'me tefiso ea motlakase ntlheng ea A ke e ntle, hoo tataiso ea matla a motlakase F BA e leng holimo ho ea ntlheng ea A.
Sephetho sa matla a motlakase:

- Matla a motlakase ke eng? karabo: Matla a motlakase ke matla a motheo a hlahang pakeng tsa lintho ka lebaka la litefiso tsa tsona tsa motlakase. A ka ba a hohelang (pakeng tsa litefiso tse fapaneng) kapa a nyonyehang (pakeng tsa litefiso tse tšoanang).
- Boholo ba matla a motlakase pakeng tsa litefiso tse peli tsa lintlha bo fumanoa joang? karabo: Boholo ba matla a motlakase pakeng tsa litefiso tse peli tsa lintlha bo fanoa ke molao oa Coulomb. Bo lekana ka ho toba le sehlahisoa sa boholo ba litefiso 'me bo lekana ka tsela e fapaneng le sekwere sa sebaka se pakeng tsa tsona. , moo ke ntho e sa fetoheng ea Coulomb.
- Ho etsahala'ng ka matla a motlakase haeba sebaka se pakeng tsa litefiso tse peli se imena habeli? karabo: Haeba sebaka se pakeng tsa litefiso tse peli se imenne habeli, matla a motlakase e ba karolo ea bone ea boleng ba ona ba pele, hobane matla a fapana ka tsela e fapaneng ho latela sekwere sa sebaka.
- Matla a motlakase a bapisoa joang le matla a khoheli? karabo: Matla a motlakase a ka ba a hohelang le a nyonyehang, ha matla a khoheli a hohela feela. Ho feta moo, bakeng sa lintho tse tloaelehileng le libaka tse hole, matla a motlakase hangata a matla haholo ho feta matla a khoheli, kaha matla a khoheli a fokola ka litaelo tse ngata tsa boholo ha a bapisoa le matla a motlakase.
- Molao-motheo oa superposition ke ofe mabapi le matla a motlakase? karabo: Molao-motheo oa superposition o bolela hore matla a motlakase a sa feleng a tjhajang ka lebaka la pokello ea litefiso tse ling ke kakaretso ea vector ea matla a hlahisoang ke tjhaja ka 'ngoe e nkiloeng ka thoko.
- Ke hobane'ng ha re sa utloe matla a motlakase linthong tsa letsatsi le letsatsi leha li entsoe ka likaroloana tse chajileng? karabo: Lintho tsa letsatsi le letsatsi hangata ha li nke lehlakore ka motlakase, ho bolelang hore li na le palo e lekanang ea litefiso tse ntle le tse mpe. Matla a pakeng tsa litefiso tsena aa lekana, kahoo matla a motlakase a lefela ke lefela.
- Ho thella ha mobu ho ama matla a motlakase nthong e tjhajwang jwang? karabo: Ho theola ntho e tjhajilwe ho dumella tjhaja ho phalla pakeng tsa ntho le Lefatshe ho fihlela ntho eo e se e sa sebetse, e leng se fedisang ka katleho matla a motlakase a ntho eo ka lebaka la tjhaja ya yona ya pele.
- Na matla a motlakase a ka sebetsa ka har'a vacuum? karabo: E, matla a motlakase a ka sebetsa ka har'a vacuum. Ha e hloke sebui ho ikatisa. Sena se bonahala ka tsela eo masimo a motlakase a ka bang teng ka eona le ho susumetsa likaroloana tse chariloeng sebakeng.
- Karolo ea motlakase (kapa tumello ea sebaka se lokolohileng) e bapala eng ho fumaneng matla a matla a motlakase? karabo: Phepelo e sa fetoheng ya motlakase, e tsejwang hape e le phepelo ya sebaka se lokolohileng, e ama matla a matla a motlakase pakeng tsa ditefiso. Phepelo e phahameng e ka bolela matla a fokolang a motlakase, mme ka tsela e fapaneng. Phepelo e sa fetoheng ya Coulomb, , e amana le boleng bona e le .
-
Haeba liqoso tse peli li tsamaea ha li bapisoa, na matla a lipakeng tsa tsona aa fetoha? Karabo : Haeba liqoso tse peli li tsamaea ha li bapisoa, li ka hlahisa masimo a makenete ho phaella masimong a motlakase. Sena se bolela hore tšebelisano pakeng tsa liqoso tse tsamaeang e ke ke ea bakoa ke matla a motlakase feela empa hape le matla a makenete. Tšebelisano e kopaneng e hlalosoa ke matla a makenete. Kahoo, leha matla a motlakase a bakoang ke liqoso a sa fetohe hobane feela a tsamaea, matla ka kakaretso a ka fetoha ka lebaka la litlamorao tsa makenete.