Sehlopha sa Meriana ea Antipsychotic: Tataiso e Felletseng
Meriana ea ho loantša mafu a kelello ke sehlopha sa meriana e sebelisetsoang ho laola matšoao a mafu a kelello, ho kenyeletsoa le schizophrenia, lefu la schizoaffective, 'me, maemong a mang, lefu la ho ferekana kelellong. Tšebeliso ea eona e qalile bohareng ba lekholo la bo20 la lilemo, 'me e bile le tsoelo-pele e kholo katlehong le phokotsong ea litla-morao. Sehlooho sena se ikemiselitse ho fana ka tataiso e felletseng ea ho arola meriana ea ho loantša mafu a kelello ka lihlopha, ho shebana le nalane ea eona, mefuta, mekhoa ea ts'ebetso le liphello.
Nalane ea Tšebeliso ea Antipsychotic
Histori ea meriana ea mafu a kelello e qalile lilemong tsa bo-1950 ka ho sibolloa ha chlorpromazine, e nkoang e le meriana ea mafu a kelello ea moloko oa pele (e tloaelehileng ea mafu a kelello). Tšibollo ena e ile ea bula tsela bakeng sa nts'etsopele ea meriana e ka fokotsang matšoao a lefu la kelello ka ho fokotsa ho kheloha, lipono tse fosahetseng le ho se tsitse ha monahano. Le hoja e ne e sebetsa, meriana ea mafu a kelello ea moloko oa pele e ne e atisa ho amahanngoa le litla-morao tse kholo , ho kenyeletsoa matšoao a extrapyramidal a kang ho thothomela, ho tiea, le tardive dyskinesia.
Tlhophiso ea Li-antipsychotics
Li-antipsychotic li ka aroloa ho latela mekhoa e mengata e fapaneng, e atileng haholo e thehiloe tlhahisong ea tsona le mokhoa oa ts'ebetso.
1. Meriana ea ho Thibela Mafu a Kelello ea Moloko oa Pele (E Tloaelehileng)
Litšobotsi
Meriana ea ho thibela mafu a kelello ea moloko oa pele, e tsejoang hape e le meriana e tloaelehileng ea ho thibela mafu a kelello, e sebelisoa haholo-holo ho phekola matšoao a matle a schizophrenia, joalo ka lipono tse fosahetseng le ho thetsa. Li sebetsa ka ho thibela li-receptor tsa dopamine D2 bokong, tseo ho lumeloang hore li ameha ho nts'etsopele ea matšoao a ho tšoenyeha.
Mehlala ea Lithethefatsi
– Chlorpromazine: Sethethefatsi sa pele sa antipsychotic se fumanoeng.
– Haloperidol: E 'ngoe ea li-antipsychotics tse tloaelehileng tse sebelisoang khafetsa.
– Fluphenazine: E atisa ho sebediswa bakeng sa schizophrenia e sa foleng.
Meriana e tloaelehileng ea antipsychotic e na le litla-morao tse fapaneng, haholo-holo tse amanang le tsamaiso ea extrapyramidal:
– Litlamorao tsa Extrapyramidal: Ho kenyeletsoa ho thothomela, ho tiea ha mesifa, le ho sisinyeha ha mesifa ho sa laoleheng.
– Tardive Dyskinesia: Metsamao e sa ikemisetseng e holang butle-butle ha e sebediswa nako e telele.
– Ho robatsa le ho fokotsa khatello ea mali ka lebaka la Orthostatic: Litlamorao tse ling tse atisang ho hlaha.
2. Li-antipsychotic tsa Moloko oa Bobeli (tse sa Tloaelehang)
Litšobotsi
Meriana ea moloko oa bobeli ea ho loantša mafu a kelello, kapa meriana ea ho loantša mafu a kelello e sa tloaelehang, e ile ea hlahisoa lilemong tsa bo-1990 'me e nkoa e le tsoelo-pele ea bohlokoa phekolong ea ho loantša mafu a kelello. Ntle le ho thibela li-receptor tsa dopamine, meriana ea ho loantša mafu a kelello e sa tloaelehang e boetse e shebana le li-receptor tsa serotonin (5-HT2A), e fanang ka melemo e eketsehileng ho sebetsaneng le matšoao a fosahetseng le a kelello a schizophrenia.
Mehlala ea Lithethefatsi
– Clozapine: Ke antipsychotic ea pele e sa tloaelehang 'me hangata e nkoa e le e sebetsang ka ho fetisisa, haholo-holo bakeng sa linyeoe tsa khanyetso.
– Risperidone: E atisa ho sebediswa bakeng sa schizophrenia le lefu la ho ferekana kelellong.
– Olanzapine: E na le katleho e ntle le boemo ba litla-morao.
– Quetiapine: E bapala karolo kalafong ea lefu la ho ferekana kelellong le e le setlhare se thusang ho loantšana le khatello ea maikutlo.
Litla-morao
Li-antipsychotic tse sa tloaelehang li ratoa hobane li na le kotsi e tlase ea litla-morao tsa extrapyramidal, empa ha li na litla-morao:
– Ho eketsa boima ba 'mele: Ena ke phello e tloaelehileng le e bohlokoa, e amanang le kotsi ea metabolic syndrome.
– Lefu la Tsoekere Mellitus: Meriana e meng e sa tloaelehang ea ho thibela mafu a kelello e ka eketsa kotsi ea ho ba le lefu la tsoekere la mofuta oa 2.
– Litlamorao tse mpe tsa metabolism: Ho kenyeletsoa le keketseho ea k'holeseterole le triglycerides.
Mokhoa oa ho Sebetsa
Meriana ea antipsychotic e sebetsa ka mekhoa e fapaneng e amang li-neurotransmitters bokong:
– Dopamine: Bongata ba meriana e thibelang mafu a kelello e sebetsa ka ho thibela li-receptor tsa dopamine, haholo-holo mofuta oa D2. Thibelo ena e thusa ho laola matšoao a matle a lefu la kelello.
– Serotonin: Di-antipsychotic tse sa tlwaelehang di shebana le di-receptor tsa serotonin (haholo-holo 5-HT2A), e leng se thusang ho fokotsa matshwao a mabe a schizophrenia le ditlamorao tse mpe tsa extrapyramidal.
– Glutamate: Ho boetse ho na le khopolo-taba ea hore ho se sebetse hantle ha tsamaiso ea glutamate ho ka bapala karolo ho schizophrenia, 'me lipatlisiso tse ling li ntse li tsoela pele ho nts'etsapele meriana e shebaneng le tsamaiso ena.
Tšebeliso ea Bongaka
Tšebeliso ea meriana ea mafu a kelello mosebetsing oa bongaka e hloka tlhokomelo e hlokolosi. Khetho ea meriana ea mafu a kelello e ipapisitse le boemo ba mokuli, nalane ea bongaka, karabelo kalafong ea pele, le mamello ea litla-morao.
1. Schizophrenia:
– Matšoao a Bohloko: Hangata a qala ka meriana e thibelang mafu a kelello e ka fuoang ka molomo kapa ka ente.
– Tlhokomelo: Lipakane tsa nako e telele tsa ho thibela ho khutlela morao le ho ntlafatsa boleng ba bophelo.
2. Lefu la ho ferekana kelellong:
– Mania e matla: Hangata ho sebelisoa meriana e thibelang mafu a kelello e kang olanzapine le risperidone.
– Tlhokomelo ea Maikutlo: Meriana e meng ea ho thibela mafu a kelello e sa tloaelehang le eona e sebelisoa e le metsoako ea ho tsitsisa maikutlo.
3. Lefu la ho ferekana kelellong:
– Ho kopanngoa ha matšoao a amang maikutlo le a schizophrenic, tšebeliso ea li-antipsychotics tse sa tloaelehang hangata e khethoa.
Liphephetso le Bokamoso
Leha meriana ea antipsychotics e tlisitse tsoelo-pele e kholo kalafong ea psychosis, liphephetso li ntse li le teng. Boleng ba bophelo ba bakuli hangata boa fokotseha ka lebaka la litla-morao tsa 'mele le tsa metabolism. Lipatlisiso li ntse li tsoela pele ho hlahloba metsoako e nang le liprofaele tse ntlafetseng tsa litla-morao.
Bokamoso bo bong bo tšepisang ntshetsopeleng ea antipsychotic bo kenyelletsa thuto ea:
– Bongaka ba ho Fetola Boko ba Lefuba: Tšebeliso ea theknoloji ea ho fetola methapo ea kutlo e sa keneleng batho ho fetola tšebetso ea boko.
– Kalafo ea Liphatsa tsa Lefutso: Phuputso maemong a liphatsa tsa lefutso le a epigenetic ho utloisisa motheo oa baeloji oa bokuli ba kelello le lithethefatsi tse ka shebanang ka kotloloho le mekhoa ena.
Qetello
Meriana ea antipsychotics ke karolo ea bohlokoa taolong ea mafu a kelello. Leha e entse tsoelo-pele e kholo kalafong ea bakuli ba nang le schizophrenia le mafu a amanang le eona, khetho ea bona le tšebeliso ea bona li tlameha ho laoloa ka hloko ke litsebi tsa bongaka ho eketsa melemo le ho fokotsa litla-morao. Bokamoso bo na le tšepiso e kholo, 'me lipatlisiso tse tsoelang pele li lebelletsoe ho ntlafatsa boleng ba bophelo bakeng sa bakuli ba nang le mathata a kelello.
