Mehlala e 7 ea lipotso tsa motsamao oa parabola
1. Kulo e thunngoa ka lebelo la 20 ms –1 . Haeba sekhutlo sa bophahamo e le 60 o mme lebelo le bakwang ke matla a khoheli = 10 ms –2 , kulo e fihla ntlheng ya yona e hodimo ka mora…
A. Metsotsoana e 1
B. metsotsoana e 2
C. √ metsotsoana e 3
D. 2√ metsotsoana e 3
E. 3√ metsotsoana e 2
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele la kulo (v o ) = 20 ms –1
Sekhutlo sa bophahamo (θ) = 60 o C
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 ms –2
Potso: Nako e pakeng tsa kulo e fihlang ntlheng ea eona e phahameng ka ho fetisisa
Karabo:
Lebelo la pele la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng (x-axis):
v ox = v o cos 60 o = (20) (0,5) = 10 m/s
Lebelo la pele la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng (y-axis):
v oy = v o sebe 60 o = (20) (0,5√3) = 10√3 m/s
Ho bala nako eo kulo e fihlang bophahamong ba yona bo phahameng ka ho fetisisa, hlahloba motsamao wa kulo ho tloha motsotsong oo e thunngwang ka wona ho fihlela e fihla bophahamong ba yona bo phahameng ka ho fetisisa. Ntlheng ya yona e phahameng ka ho fetisisa, kulo e ema hanyane pele e kgutlisa tsela morao, kahoo lebelo la yona ntlheng ya yona e phahameng ka ho fetisisa ke lefela (v ty = 0).
Nako eo kulo e fihlang ntlheng ea eona e phahameng ka ho fetisisa e baloa ho sebelisoa foromo e latelang:
v ty = v oy + gt
Lintlha :
v ty = lebelo la ho qetela la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng = lebelo la kulo ntlheng e phahameng ka ho fetisisa = 0 m/s
v oy = lebelo la pele la kulo ka lehlakoreng le otlolohileng = 10√3 m/s
g = ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli = 10 m/s 2
t = nako e sa fellang
Nako e pakeng tsa kulo e fihlang ntlheng ea eona e phahameng ka ho fetisisa:
v ty = v oy + gt
0 = 10√3 – 10 t
10√3 = 10 t
t = 10√3 / 10
t = √ metsotsoana e 3
Karabo e nepahetseng ke C.
2. Kulo e thunngoa ka lebelo la Vo o le sekhutlo sa bophahamo ba α. Sebakeng se phahameng ka ho fetisisa, ebe...
A. matla a kinetic ke lefela
B. matla a maholo a kinetic
C. matla a ka bang teng ka ho fetisisa
D. matla ohle a phahametse
E. lebelo le phahameng ka ho fetisisa
Puisano
Haeba kulo e thunngoa ka lebelo la pele la v o le sekhutlo sa bophahamo ba α, kulo e tsamaea ka parabola. Bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa, matla a khoheli a matla a khoheli a holimo ka ho fetisisa hobane kulo e bophahamong ba eona bo phahameng ka ho fetisisa. Bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa, kulo e tsoela pele ho tsamaea ka tsela e otlolohileng hobane kulo e na le matla a kinetic, leha boleng ba eona bo le tlase. Matla a kinetic a tlase ka ho fetisisa hobane boholo ba matla a fetoloa matla a khoheli a matla a khoheli.
Karabo e nepahetseng ke C.
3. Mohlokomedi wa bolo o raha bolo ka tsela e itseng jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong. Sebaka X ke…. (g = 10 ms -2 ).
A. 62,5 m
B. 31,25 √ 2 m
C. 31,25 m
D. 25 √ 2 m
E. 25 m
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele (vo o ) = 25 m/s
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s 2
Sekhutlo (θ) = 45 o
E botsitsoe: Sebaka X
Karabo:
Lebelo la pele la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng:
v ox = v o cos θ = (25 m/s)(cos 45 o ) = (25 m/s)(0,5 √ 2 ) = 12,5 √ 2 m/s
Lebelo la pele la bolo ka lehlakoreng le otlolohileng:
v oy = v o sebe θ = (25 m/s)(sebe 45 o ) = (25 m/s)(0,5 √ 2) = 12,5 √ 2 m/s
Motsamao oa paraboliki ke motsoako oa motsamao o otlolohileng le o otlolohileng. Ka hona, motsamao oa paraboliki o hlahlojoa joalokaha eka o entsoe ka metsamao e 'meli e arohaneng. Motsamao o otlolohileng o hlahlojoa e le motsamao o lekanang o otlolohileng , 'me motsamao o otlolohileng o hlahlojoa e le motsamao o otlolohileng o eang holimo.
Nako ea bolo moeeng (t):
Taba ea pele, bala nako ea ho tsamaea ha bolo ho latela parabola. Nako ea ho tsamaea e baloa ho sebelisoa foromo ea ho tsamaea ho ea holimo.
Ha ho rarolloa mathata a motsamao o otlolohileng ho ya hodimo, bongata ba vekthara bo lebisitsweng hodimo bo fuwa letshwao le letle, bongata ba vekthara bo lebisitsweng hodimo bo fuwa letshwao le lebe.
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele (v o ) = 12,5 √ 2 m/s (le letle hobane tataiso ea lebelo la pele e ea holimo)
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = -10 m/s 2 (hase hobane tataiso ea ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli e theohela tlase)
Bophahamo (h) = 0 (ha bolo e kgutlela boemong ba yona ba pele, phetoho bophahamong ba bolo ke lefela)
Potso: Nako e sa fellang (t) eo bolo e tsamayang ka yona ho latela parabola
Karabo:
Ho fanoe ka v o , g, h mme ho botsitswe t e le hore foromo ya motsamao o otlolohileng o yang hodimo e sebedisitsweng ke h = v o t + 1/2 gt 2
h = vot + 1/2 gt 2
0 = ( 12,5 √ 2 ) t + 1/2 (-10) t 2
0 = 12,5 √ 2 t – 5 t 2
12,5 √ 2 t = 5 t 2
12,5 √ 2 = 5 t
t = 12,5 √ 2 / 5
t = 2,5 √ metsotsoana e 2
Sebaka se bataletseng se fihletsoeng ke bolo (X):
Sebaka se bataletseng se balwa ho sebediswa foromo ya motsamao o otlolohileng o tshwanang.
Hoa tsebahala hore:
Lebelo (v) = 12,5 √ 2 m/s
Nako e sa fellang (t) = 2,5 √ metsotsoana e 2
E botsitsoe: Sebaka
Karabo:
s = vt = ( 12,5 √ 2 )( 2,5 √ 2 ) = ( 12,5 )( 2,5 )(2) = limithara tse 62,5
Karabo e nepahetseng ke A.
4. Kulo e thunngoa ka tsela e itseng joalokaha ho bontšitsoe setšoantšong (g = 10 ms -2 )
Bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa boo kulo e bo fihlelang ke...
A. 5 m 
B. 10 m
C. 20 m
D. 25 m
E. 30 m
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Lebelo la pele (vo o ) = 20 m/s
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s 2
Sekhutlo (θ) = 30 o
E botsitsweng: Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa (h max)
Karabo:
Qala ka ho bala lebelo la pele ka lehlakoreng le otlolohileng (v oy ):
v oy = v o sebe 30 o = (20)(sebe 30 o ) = (20)(0,5) = 10 m/s
Kamora ho fumana boleng ba pele ba lebelo ka lehlakoreng le otlolohileng (v oy ) , joale bala bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa u sebelisa mokhoa o tšoanang le oa ho bala bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa motsamaong o otlolohileng o eang holimo . Ha u rarolla mathata a motsamao o otlolohileng o eang holimo, bongata ba vector bo lebisitsoeng holimo bo fuoa letšoao le letle, bongata ba vector bo lebisitsoeng tlase bo fuoa letšoao le lebe.
Hoa tsebahala hore:
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = -10 m/s 2 (hase hobane tataiso ea ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli e theohela tlase)
Lebelo la pele ka lehlakoreng le otlolohileng (v oy ) = 10 m/s (le letle hobane tataiso ea lebelo e ea holimo)
Lebelo bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa (v ty ) = 0
Ha e le bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa, ntho e dula e phomotse motsotsoana pele e kgutlela tlase. Kahoo ha e le bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa, lebelo la ntho ke lefela.
Ho batloa: Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa (h)
Karabo:
Hobane bongata bo tsejoang ke v oy , g le v ty , ha e botsoang e le h, mokhoa o sebelisitsoeng oa ho sisinyeha ho ea holimo o otlolohileng ke:
v t 2 = v o 2 + 2 gh
Tlhaloso: v t = lebelo la ho qetela, v o = lebelo la pele, g = ho potlaka ha matla a khoheli, h = bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa.
Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa:
v t 2 = v o 2 + 2 gh
0 2 = 10 2 + 2 (-10) h
0 = 100 – 20 dihora
Lihora tse 100 = 20
h = 100/20
h = limithara tse 5
Bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa ke limithara tse 5.
Karabo e nepahetseng ke A.
5. Motho o tshwara bolo bophahamong ba dimithara tse 20 ebe o e lahlela ka ho rapama pele ka lebelo la pele la 5 m/s. Fumana:
(a) Nako eo bolo e fihlang fatše ka yona
(b) Sebaka se seholo ka ho fetisisa se bataletseng se fihlelletsweng ke bolo
(c) Lebelo la bolo ha e otla fatshe

Puisano
(a) Nako e pakeng tsa bolo le ho fihla fatshe (t)
Tharollo e tšoana le ho fumana nako ea ho qeta nako bakeng sa ntho e oelang ka bolokolohi.
(b) Sebaka se seholo ka ho fetisisa se bataletseng se fihlelletsweng ke bolo (s)
Hoa tsebahala hore:
vox = 5 m/s (lebelo la pele lehlakoreng le otlolohileng)
t = metsotsoana e 2 (nako ea bolo moeeng)
E botsitsoe: s
Karabo:
v = s / t
s = vt = (5)(2) = limithara tse 10
(c) Lebelo la bolo ha e otla fatshe (vt)
vox = vtx = vx = 5 m/s
vty = …. ?
Lebelo la ho qetela lehlakoreng le otlolohileng le balwa jwalo ka ha eka ho balwa lebelo la ho qetela motsamaong wa ho wa ka bolokolohi.
Hoa tsebahala: voy = 0, g = 10, h = 20
E botsitsoe: vt
Karabo:

6. Bolo e rahwa ka sekhutlo sa 30o khahlanong le bokaholimo ba tšimo ka lebelo la pele la 10 m/s. Fumana:
(a) Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa
(b) Lebelo la bolo bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa
(c) Nako eo bolo e tla fihla hodima lebala ka yona
(d) Sebaka se seholo ka ho fetisisa se bataletseng se fihlelletsweng ke bolo

Puisano
(a) Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa
Tharollo e tšoana le ho fumana bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa motsamaong o otlolohileng o eang holimo.
Hoa tsebahala hore:
vo = 10 m/s
voy = vo sebe 30 = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
vty = 0
E botsitsoe: boholo ba h
(b) Lebelo la bolo bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa
Lebelo bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa = lebelo ka lehlakoreng le otlolohileng = vx.
vx = vo cos 30 = (10)(0,87) = 8,7 m/s
(c) Nako e sa fellang
Tharollo e tšoana le ho fumana nako ea ho tsamaea ho ea holimo.
Hoa tsebahala hore:
voy = vo sebe 30 = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
h = 0
O botsitse: t
Karabo:
(d) Sebaka se hole ka ho fetisisa se bataletseng
x = vx t = (8,7)(1) = limithara tse 8,7
7. Bolo e lahlelwa ho tloha pheletsong ya moaho o bolelele ba dimithara tse 10, e etsa sekhutlo sa 30°.o ho ea ho e otlolohileng ka lebelo la pele la 10 m/s.
(a) Bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa bo lekantsoeng ho tloha boemong ba mobu
(b) Nako eo bolo e fihlang fatše ka yona
(c) sebaka se hole ka ho fetisisa se rapameng se lekantsoeng ho tloha pheletsong ea moaho
Puisano
(a) Bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa bo lekantsoeng ho tloha boemong ba mobu
Tharollo e tšoana le ho fumana bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa motsamaong o otlolohileng o eang holimo.
Bala bolelele ba bolo e lekantsoeng ho tloha moeling oa moaho oo bolo e lahleloang ho oona.Hlahloba motsamao oa bolo ho tloha nakong eo e lahleloang ho fihlela e fihla bophahamong ba eona bo phahameng ka ho fetisisa.
Hoa tsebahala hore:
vo = 10 m/s
voy = vo sebe 30o = (10)(0,5) = 5 m/s
vty = 0 (bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa, ntho e phomotse motsotsoana)
g = -10 m/s2
E botsitsoe: h
(b) Nako eo bolo e fihlang fatše ka yona
Tharollo e ts'oana le ho fumana nako ea ho tsamaea ho ea holimo. Nahana ka motsamao oa bolo ho tloha motsotsong oo e lahleloang ho fihlela e fihla fatše.
Hoa tsebahala hore:
vo = 10 m/s
voy = vo sebe 30o = (10)(0,5) = 5 m/s
g = -10 m/s2
h = -10 m (boemo ba ho qetela bo ka tlase ho 10 m ka tlase ho boemo ba pele)
O botsitse: t
Ho ke ke ha khoneha hore nako e be le boleng bo fosahetseng, ka hona t = metsotsoana e 2.
(c) Sebaka se hole ka ho fetisisa se bataletseng se lekanngoa ho tloha pheletsong ea moaho
vo = 10 m/s
vx = vox = vo cos 30 = (10)(0,87) = 8,7 m/s
t = metsotsoana e 2
Sebaka se hole ka ho fetisisa se bataletseng:
s = v x t = (8,7)(2) = limithara tse 17,4
Lipotso mabapi le motsamao oa parabolic / motsamao oa projectile
1. Motho o tshwara bolo bophahamong ba dimithara tse 5 ebe o e lahlela ka ho rapama pele ka lebelo la pele la 2 m/s. Fumana:
(a) Nako eo bolo e fihlang fatše ka yona
(b) Sebaka se seholo ka ho fetisisa se bataletseng se fihlelletsweng ke bolo
(c) Lebelo la kulo ha e otla fatshe
Sebelisa g = 10 m/s2
Karabo:
(a) t = 1 ses
(b) s = 2 m
(CVt = 10,2 m/s
2. Bolo e rahwa ka sekhutlo sa 60o khahlanong le bokaholimo ba tšimo ka lebelo la pele la 5 m/s. Fumana:
(a) Bolelele bo phahameng ka ho fetisisa
(b) Lebelo la bolo bophahamong bo phahameng ka ho fetisisa
(c) Nako eo bolo e tla fihla hodima lebala ka yona
(d) Sebaka se seholo ka ho fetisisa se bataletseng se fihlelletsweng ke bolo
Sebelisa g = 10 m/s2
Karabo:
(a) h = 1 m (e chitja)
(b) v = vx = 2,5 m/s
(c) t = 0,87 s
(d) x = 2,175 m
3. Bolo e lahlelwa ho tloha pheletsong ya moaho o bolelele ba dimithara tse 5, e etsa sekhutlo sa 60°.o ho ea ho e otlolohileng ka lebelo la pele la 5 m/s.
(a) Bophahamo bo phahameng ka ho fetisisa bo lekantsoeng ho tloha boemong ba mobu
(b) Nako eo bolo e fihlang fatše ka yona
(c) Sebaka se hole ka ho fetisisa se bataletseng se lekanngoa ho tloha pheletsong ea moaho
Sebelisa g = 10 m/s2
Karabo:
(a) h = 5,95 m
(b) t = 1,5 s
(c) x = 3,75 m
Mohloli oa lipotso:
Lipotso tsa Fisiks tsa Tlhahlobo ea Naha bakeng sa Sekolo se Phahameng sa Thuto e Phahameng/Sekolo se Phahameng sa Mosebetsi