Mehlala e 11 ea Maqhubu a Leseli
Ela hloko lipolelo tse latelang:
(1) Nkela gridi sebaka ka gridi e nang le mela e mengata ka milimithara.
(2) Leseli le theohang ho tloha boputsoa ho ea bosehla
(3) Fetola leseli le ntšitsoeng ho tloha bofubelu ho ea botala
(4) Suthisetsa skrine haufi le gridi
Se kenyellelitsoeng boitekong ba ho eketsa bophara ba lebanta le khanyang tekong ea grating ea diffraction ke...
Puisano
Foromo ea tšitiso ea ho arola habeli (tšitiso ea kaho):
Bophara ba sekoti (d) bo bonyenyane haholo ha bo bapisoa le sebaka se pakeng tsa sekoti le skrine (L) hoo sekhutlo se leng senyenyane haholo. Sekhutlo se senyenyane hoo boleng ba sin θ bo leng haufi le tangent θ.
sebe θ ≈ tan θ = y / L
Lintlha:
y = bophara ba lebanta le khanyang, n = tatellano, λ = bolelele ba leqhubu, L = sebaka se pakeng tsa grating le skrine, d = bophara ba sekoti.
d = 1 / (mela e 4000 / cm) = 0,00025 cm
(1) Nkela gridi sebaka ka gridi e nang le mela e mengata ka milimithara.
Contoh:
d = 1 / (mela e 1000 / cm) = 0,001 cm
d = 1 / (mela e 2000 / cm) = 0,0005 cm
d = 1 / (mela e 3000 / cm) = 0,0003 cm
d = 1 / (mela e 4000 / cm) = 0,00025 cm
Ho latela palo ena, haeba palo ea mela ka milimithara e le kholo, joale bophara ba sekheo (d) bo bonyenyane. Ho latela foromo e kaholimo, haeba bophara ba sekheo (d) bo le bonyenyane, joale bophara ba lebanta le khanyang (y) bo boholoanyane.
Polelo ena ke 'nete.
(2) Leseli le theohang ho tloha boputsoa ho ea bosehla
Leseli le leputsoa le na le makhetlo a mangata ho feta leseli le mosehla, ka tsela e fapaneng
Leseli le leputsoa le na le bolelele bo bonyenyane ba leqhubu ho feta leseli le mosehla.
Haeba leseli le theoha ho tloha boputsoa ho ea bosehla, joale bolelele ba leqhubu bo ba boholo.
Ho latela foromo e kaholimo, haeba bolelele ba leqhubu bo le boholo, bophara ba lebanta le khanyang (y) bo boholo.
Polelo ena ke 'nete.
(3) Fetola leseli le ntšitsoeng ho tloha bofubelu ho ea botala
Leseli le lefubelu le na le maqhubu a tlase ho feta leseli le letala, ka tsela e fapaneng
Leseli le lefubelu le na le bolelele ba maqhubu bo bolelele ho feta leseli le mosehla.
Haeba leseli le theoha ho tloha bofubelung ho ea botala, joale bolelele ba leqhubu bo ba bonyenyane.
Ho latela foromo e kaholimo, haeba bolelele ba leqhubu bo le bonyenyane, bophara ba lebanta le khanyang (y) bo bonyenyane.
Polelo ena e fosahetse.
(4) Suthisetsa skrine haufi le gridi
Ho tsamaisa skrine haufi le gridi ho bolela ho fokotsa L. Ho latela foromo e kaholimo, haeba sebaka se pakeng tsa gridi le skrine (L) se le senyenyane, bophara ba lebanta le khanyang (y) bo bonyenyane.
Polelo ena e fosahetse.
2. Phapang ea leseli
Tekong ea ho fafatsa leseli ka ho sebelisa grating ea mela e 4.500.cm -1 , skrineng e behiloeng hole L ho tloha grating, sebaka sa lebanta le khanyang la tatellano ea bobeli ke 1 mm. Haeba grating e sebelisitsoeng e nkeloa sebaka ke grating e 'ngoe e nang le mela e 5.400.cm -1 , joale sebaka sa lebanta le khanyang la tatellano ea bobeli se lekanngoang ho tloha lebanta le khanyang le bohareng ke...
A. 0,6 mm
B. 0,9 mm
Bolelele ba 1,2 mm
D. 1,6 mm
E. 2,2 mm
Puisano
Hoa tsebahala hore:
d 1 = 1 / (mela e 4500 / cm) = 1/4500 cm
n 1 = 2
y 1 = 1 mm = 0,1 cm
d 2 = 1 / (mela e 5400 / cm) = 1/ 5400 cm
n 2 = 2
E botsitsoe: y 2
Karabo:
Foromo ea tšitiso ea ho arola habeli (tšitiso ea kaho):
d sin θ = n λ
Bophara ba sekoti bo bonyenyane haholo ha bo bapisoa le sebaka se pakeng tsa sekoti le skrine kahoo sekhutlo se senyenyane haholo. Sekhutlo se senyenyane hoo boleng ba sin theta bo leng haufi le tangent theta.
sebe θ ≈ tan θ = y / L
d sin θ = n λ
d (y / L) = n λ
dy = n λ L
Lintlha :
d = bophara ba sekoti, y = sebaka se pakeng tsa leseli le bohareng le leseli la tatellano ea nth, n = tatellano, λ = bolelele ba leqhubu, L = sebaka se pakeng tsa grating le skrine.
Teko ea 1:
d 1 y 1 = n 1 λ L
(1/4500)(0,1) = (2) λ L
0,1 / 4500 = (2) λ L
0,1 / (2)(4500) = λ L
0,1 / 9000 = λ L
Teko ea 2:
d 2 y 2 = n 2 λ L
(1/5400)(y 2 ) = (2) λ L
y 2 / 5400 = (2) λ L
y 2 / (2)(5400) = λ L
y 2 / 10.800 = λ L
Bolelele ba leqhubu la lesedi (λ) bo sebediswang bo a tshwana mme sebaka se pakeng tsa grating le skrine (L) le sona se a tshwana.
λ L = λ L
0,1 / 9000 = y 2 / 10.800
(0,1)(10.800) = (y 2 )(9000)
1080 = y 2 (9000)
y 2 = 1080 / 9000
y 2 = 0,12 cm
y 2 = 1,2 mm
Karabo e nepahetseng ke C.
Tšitiso ea Leseli
3. Maqephe a mabeli a masesaane a arotsoeng ka sebaka sa 2 mm a bonesoa ka ho otloloha. Sekirining se bolelele ba mithara e le 1 ho tloha maqepheng, ho thehoa mola oa bone o khanyang, o fumanehang 1 mm ho tloha mola o khanyang o bohareng. Bophahamo ba leqhubu la leseli le sebelisitsoeng ke…
A. 24 x 10 -6 m
B. 8,0 x 10 -6 m
C. 3,7 x 10 -6 m
D. 2,0 x 10 -6 m
E. 0,5 x 10 -6 m
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sebaka se pakeng tsa likoti (d) = 2 mm = 2 x 10 -3 metres
Tatelano (n) = 4
Sebaka se pakeng tsa skrine le sekheo (l) = 1 mitha
Sebaka sa mola o khanyang oa botšelela ho tloha mola o khanyang o bohareng (y) = 1 mm = 1 x 10 -3 metres = 10 -3 metres
Potso: Bolelele ba maqhubu a leseli ( λ)
Karabo:
Foromo ea tšitiso ea ho arola habeli (tšitiso ea kaho):
d sin θ = n λ
Sebaka se pakeng tsa di-slits se senyenyane ho feta sebaka se pakeng tsa di-slits le skrine hoo sekhutlo se leng senyenyane haholo. Sekhutlo se senyenyane haholo hoo boleng ba sin θ bo leng haufi le tangen θ.
Bolelele ba maqhubu a leseli ( λ):
Karabo e nepahetseng ke E.
4. Tekong ea Young, ho sebelisitsoe likheo tse peli tse tšesaane, e 'ngoe le e 'ngoe e arohane ka 3 mm, 'me skrine e behiloe 1 m ho tloha likheong. Haeba leseli la botšelela le hlahisoa bohōle ba 1 mm ho tloha leseli le bohareng, joale bolelele ba leqhubu la leseli le sebelisitsoeng ke...
A. 0,5 x 10 -6 m
B. 2,0 x 10 -6 m
C. 3,7 x 10 -6 m
D. 8,0 x 10 -6 m
E. 24 x 10 -6 m
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sebaka se pakeng tsa likoti (d) = 3 mm = 3 x 10 -3 metres
Tatelano (n) = 6
Sebaka se pakeng tsa skrine le sekheo (l) = 1 mitha
Sebaka sa mola o khanyang oa botšelela ho tloha mola o khanyang o bohareng (y) = 1 mm = 1 x 10 -3 metres = 10 -3 metres
Potso: Bolelele ba maqhubu a leseli ( λ)
Karabo:
Bolelele ba maqhubu a leseli ( λ):
Karabo e nepahetseng ke A.
Litšobotsi tsa Maqhubu a Leseli
5. Litšobotsi tsa maqhubu:
(1) sebopeho sa leqhubu le lelelele
(2) e ka refract
(3) e ka kena-kenana
(4) e ka arohanngoa
(5) ho ata ha eona ho hloka mokhoa o itseng
Polelo e ka holimo e leng tšobotsi ea maqhubu a leseli ke palo…
A. (1), (2) le (3)
B. (1), (2) le (4)
C. (1), (3) le (5)
D. (2), (3) le (4)
E. (2), (2) le (5)
Puisano
Karabo e nepahetseng ke D.
6. Potso ea Tlhahlobo ea Naha ea Fisiks ea SMA/MA ea 2015/2016 Nomoro ea 29
Ela hloko polelo e latelang!
(1) E ka kena-kenana
(2) Ho ba le karohano
(3) Ho ba le ho phatloha ha leseli
(4) Ho hahlaula ntle le sebui
(5) E ka bonahatsoa
Polelo e nepahetseng e kaholimo mabapi le thepa ea maqhubu a molumo ke...
A. (1), (2), le (3)
B. (1), (3), le (5)
C. (1), (4), le (5)
D. (2), (3), le (4)
E. (3), (4), le (5)
Puisano
(2) Polarization e bonoa ke maqhubu a tšelang. Maqhubu a molumo ke maqhubu a bolelele bo bolelele.
(4) Maqhubu a ikatisang ntle le mokelikeli ke maqhubu a motlakase feela, maqhubu a molumo ke maqhubu a mechine a hlokang mokelikeli ho ikatisa.
Karabo e nepahetseng ke B.
Grating ea Diffraction
7. Sekoti sa diffraction se na le mela e 4.000 ka cm. Leseli le le leng le bonesoa holim'a sekoti 'me le hlahisa mola o khanyang oa tatellano ea bobeli. Haeba sekhutlo sa ho kheloha e le 30 ° , joale bolelele ba leqhubu la leseli ke… (1 Å = 10 -10 m)
A. 8.000 Å
B. 6.250 Å
C. 5.000 Å
D. 4.500 Å
E. 4.000 Å
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sephetho se sa fetoheng sa lerako (d) = 1 / (mela e 4000 / cm) = 0,00025 cm = 2,5 x 10 -4 cm = 2,5 x 10 -6 limithara
Tatelano (n) = 2
sebe 30 o = 0,5
1 Å = 10 -10 m
Potso: Bolelele ba maqhubu a leseli (λ)
Karabo:
Karabo e nepahetseng ke B.
8. Lehlaseli la khanya e le 'ngoe e nang le bolelele ba bolelele ba limithara tse 2.5 ho isa ho tse 10 -7 le otla lera le nang le mengoapo e 10.000/cm. Sekhutlo sa mola o khanyang oa tatellano ea bobeli ke sefe?
A. 30 o
B. 37 o
C. 45 o
D. 53 o
E. 60 o
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Sephetho se sa fetoheng sa lerako (d) = 1 / (mela e 10.000 / cm) = 0,0001 cm = 1 x 10 -4 cm = 1 x 10 -6 limithara
Tatelano (n) = 2
Bolelele ba maqhubu a leseli (λ) = 2,5 x 10 -7 metres
E botsitsoe: Angle (θ)
Karabo:
Karabo e nepahetseng ke A.
9. Tšitiso ea ho seha habeli
Lehlaseli la leseli le lesehla le oela holim'a likheo tse peli, e leng se bakang tšitiso e bonahalang skrineng. Ho tsoa polelong e latelang:
(1) Lebanta le khanyang le tla ba leholoanyane haeba leseli le lesehla le nkeloa sebaka ke le leputsoa
(2) Lebanta le khanyang le tla ba leholoanyane haeba sebaka se pakeng tsa likheo se fokotsoa.
( 3) Ha khanya e le hole le bohareng, matla a khanya a ba manyane.
(4) ha khanya e le hole le bohareng, matla a yona a dula a sa fetohe.
Polelo e nepahetseng ke…
A. (1), (3) le (4)
B. (1) le (3) feela
C. (1) le (4) feela
D. (2) le (3) feela
E. (2) le (4) feela
Puisano
Sebaka se pakeng tsa di-slits se senyenyane ho feta sebaka se pakeng tsa di-slits le skrine hoo sekhutlo se leng senyenyane haholo. Sekhutlo se senyenyane haholo hoo boleng ba sin θ bo leng haufi le tangen θ.
Foromo ea tšitiso ea karohano e habeli (tšitiso ea kaho)
Lintlha :
d = sebaka se pakeng tsa dikgeo, y = sebaka sa mola o kganyang wa nth ho tloha moleng o kganyang o bohareng, l = sebaka se pakeng tsa skrine le lekgeo, n = tatellano, λ = p bolelele ba leqhubu la lesedi.
(1) Lebanta le khanyang le tla ba leholoanyane haeba leseli le lesehla le nkeloa sebaka ke le leputsoa
Ho latela foromo ena, palo ea mela e khanyang (n) e lekana ka tsela e fapaneng le bolelele ba leqhubu ( λ). Haeba bolelele ba leqhubu bo le bonyenyane, palo ea mela e khanyang (n) e kholo. Leseli le mosehla le na le bolelele ba leqhubu bo bolelele (maqhubu a tlase) ho feta leseli le leputsoa. Haeba leseli le mosehla le nkeloa sebaka ke leseli le leputsoa, bolelele ba leqhubu bo bonyenyane, kahoo palo ea mela e khanyang (n) e kholo.
Polelo ena ke 'nete.
(2) Lebanta le khanyang le tla ba leholoanyane haeba sebaka se pakeng tsa likheo se fokotsoa.
Ho latela foromo e kaholimo, sebaka se pakeng tsa likheo (d) se lekana ka ho toba le palo ea mela e khanyang (n). Haeba sebaka se pakeng tsa likheo se fokotsehile, palo ea mela e khanyang (n) e tla fokotseha.
Polelo ena e fosahetse.
(3) Ha khanya e le hole le bohareng, matla a khanya a ba manyane.
Matla a amana le boemo ba khanya. Matla a lekana ka tsela e fapaneng le sebaka; ha sebaka se le seholo, matla a sona aa theoha (leseli lea fifala).
Polelo ena ke 'nete.
(4) Ha khanya e le hole le bohareng, matla a yona a dula a sa fetohe.
Polelo ena e fosahetse.
Karabo e nepahetseng ke B.
10. Lehlaseli la khanya e le 'ngoe e nang le bolelele ba leqhubu ba 5.10 -7 m le lebisitsoe ka ho otloloha ho grating. Haeba sebaka se pakeng tsa skrine le grating e le 2 m 'me khanya ea sehlopha sa boraro e hlaha skrineng sebaka sa 150 cm ho tloha khanya e bohareng, joale sebaka se pakeng tsa likheo ke….
- 4.10-6 m
- 3.10-6 m
- 2.10-6 m
- 3.10-7 m
- 2.10-7 m
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Bolelele ba maqhubu (λ) = 5 x 10-7 mitha
l = limithara tse 2
n = 3
y = 150 cm = 1,5 limithara
O botsitse: kamehla ea letlooeng
Karabo:
sebe θ ≈ tan θ = y / l = 1,5 / 2 = 0,75 = 75 x 10 -2
Sebaka se pakeng tsa likheo:
d sin θ = n λ
d (75.10-2) = (3)(5.10-7)
d (75.10-2= 15.10-7
d = (15.10-7) / (75.10-2)
d = (15/75).10-5
d = (1/5)(10-5) limithara
d = (0,2)(10-5) limithara
d = 2.10-6 mitha
Karabo e nepahetseng ke C.
11. Lehlaseli la khanya e le 'ngoe e nang le bolelele ba leqhubu ba 500 nm (1 nano = 10 -9 ) le otlolohile ka tsela e ts'oanang le grating . Haeba leseli la bone le etsa sekhutlo sa ho kheloha sa 30 o , palo ea mela ka cm cm ea grating ke….
- 3000
- 2500
- 1250
- 1000
- 250
Puisano
Hoa tsebahala hore:
Bolelele ba maqhubu (λ) = 500.10-9 limithara = 5.10-7 mitha
θ = 30o
n = 4
O botsitse: palo ea mela ka cm e le 'ngoe ea gridi
Karabo:
Sebaka se pakeng tsa likheo:
d sin θ = n λ
d (sebe sa 30o) = (4)(5.10-7)
d (0,5) = 20.10-7
d = (20.10-7) / 0,5
d = 40.10-7
d = 4.10-6 mitha
Palo ea mela ka cm e le 'ngoe ea gridi:
x = 1 / 4.10-6 mitha
x = 0,25.106 mola / mithara
x = 0,25.106 mola / 102 cm
x = 0,25.104 mola / cm
x = 25.102 mola / cm
x = mela e 2500 / cm
Karabo e nepahetseng ke B.
Mohloli oa Lipotso:
Lipotso tsa UN tsa 2015/2016 tsa SMA/MA Physics
