Meafaigaluega mo Manaʻoga mo le Lolomiina o Galuega Taulima
O le lolomiina o ata o le faagasologa lea o le liua o se manatu vaaia i se foliga faaletino e mafai ona vaaia, pa'i i ai, fa'aalia, ma—afai e mana'omia—toe gaosia e aunoa ma le leiloa o lona uiga fa'a-ata. I le fa'atinoina, o le lelei o le lolomi e le gata ina fuafua i le tomai fa'a-ata ae fa'apea fo'i i le filifilia o meafaigaluega sa'o. Mai metotia masani e pei o le lomitusi maualuga ma le lomitusi loloto, i tekinolosi fa'aonaponei fa'aonaponei, e tofu lava ma mana'oga o meafaigaluega fa'apitoa. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai meafaigaluega taua mo le lolomiina o ata ma a latou galuega e fa'aleleia atili ai le fa'agasologa ma ausia ai taunu'uga sili ona lelei.
1. Meafaigaluega Fa'avae e Masani Ona Fa'aaogaina i le Lolomiina o Ata
A'o le'i o'o atu i ni auala fa'apitoa, e iai ni meafaigaluega faigofie e toetoe lava a fa'aaogaina i auala eseese o le lolomiina.
a. Pepa lolomi
O le pepa o le "laasaga" autū lea mo galuega lolomi. O pepa mo faatufugaga fa'ata'ita'i e masani ona mafiafia le kalama ma malolosi alava e tete'e atu ai i le mamafa, vaitusi, ma le fa'agasologa o le fa'amago. O fa'ata'ita'iga e aofia ai le pepa vavae, pepa olo malulu, po'o le pepa lolomi fa'apitoa e iai lona tulaga ese. O le filifiliga o le pepa e a'afia ai fa'amatalaga auiliili, laina manino, ma le lelei o lanu.
b. Vaitusi ma vali
E lē tutusa le vaitusi o le lolomi ma le vaitusi masani o le lomitusi. E iai vaitusi e fa'avae i le suāu'u, e masani ona mafiafia ma umi, ma vaitusi e fa'avae i le vai, e faigofie ona fa'amamā ma talafeagai mo potu laiti. Mo nisi metotia, e pei o le monoprint, e masani ona fa'aaogaina le vali acrylic fa'atasi ai ma le fa'aopoopoina o se mea e puipuia ai le mago.
c. Naifi fa'a'olo (brayer) ma le naifi palette
E fa'aaogaina le brayer e fa'asalalau tutusa ai le vaitusi i luga o se mea masani po'o se ipu. E fesoasoani le naifi palette e fa'afefiloi, asu, ma fa'asalalau le vaitusi i luga o le tioata po'o le laupapa vaitusi. O le tu'ufa'atasia o ia mea e lua e taua tele mo le ausia o le mafiafia tutusa o le vaitusi.
d. Laupapa tioata po'o le vaitusi
E fa'aaogā se mea mafolafola e pei o le tioata mafiafia, vali acrylic, po'o se u'amea e "galue" ai le vaitusi a'o le'i fa'aaogāina. E tatau ona lamolemole lenei mea ina ia mafai ona sosolo tutusa le vaitusi.
2. Meafaigaluega mo Tomai Lolomi Maualuga (Lomiga Fa'amama)
O le lolomiina maualuga le iugafono o se metotia lea e maua ai le vaitusi i vaega ua si'itia o le faaupuga masani ma lolomi i luga o le pepa. O fa'ata'ita'iga e aofia ai ata vali i laupapa ma ata vali i lino.
a. La'au po'o le lino masani (poloka linoleum)
E maua mai i le laupapa se lanu tulaga ese ma le natura, ae o le lino e sili atu ona lamolemole ma faigofie ona vaneina. O le filifiliga o meafaitino e fuafua ai le foliga ma le tulaga o auiliiliga e mafai ona ausia.
e. U'amea tipi ma naifi vane
E fa'aaogaina ni sele V, U, po'o ni sele mafolafola e vane ai vaega e le tatau ona vaneina. O le lelei o le sele e fuafua ai le mama o laina ma le mafanafana o le galuega. O sele ma'ai e mafai ai ona vaneina ma le sa'o ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o le se'e.
c. Baren po'o le sipuni (mo le lolomiina lima)
Afai e leai sau masini lolomi, e mafai e tusiata ona fa'aogaina se baren (o se meafaigaluega masani e olo ai) po'o se sipuni fo'i e fa'aoga ai le mamafa pe a fa'aliliuina le vaitusi i le pepa. E fetaui lelei lenei metotia mo se fale su'esu'e i le fale, e ui lava e mana'omia ai le taumafaiga ma le onosa'i e fa'aoga tutusa ai le mamafa.
d. Lomitusi (lomitusi)
Mo se gaosiga e sili atu ona mautu, e faʻaoga e le masini lomitusi le mamafa tutusa mo ni taunuuga lolomi tutusa. O masini lomitusi faʻapitoa e faʻapipiʻiina e ʻalofia ai le faʻaleagaina o upu masani ma e mafai ona lolomiina i le tele o aofaʻiga.
3. Meafaigaluega mo le Tomai Fa'apipi'i Intaglio
O le lolomi loloto e faafeagai ma le lolomi maualuga: e tosoina le vaitusi i totonu o vaega faaputu o le ipu. O lenei metotia e aofia ai le vaneina, vaneina, ma le drypoint.
a. Papa u'amea (apamemea, sinika, alumini)
E lauiloa le 'apamemea ona o lona lamolemole ma le faigofie ona galue, e sili atu le taugofie o le zinc, ae mama ma faigofie ona fa'agasolo le alumini. O le ituaiga o ipu e a'afia ai le fa'amatalaga auiliili, le tumau, ma le uiga o laina.
b. Nila e vaneina ma meafaigaluega e vaneina ai
E fa'aaogaina nila vali e tusi ai le vaega puipui (eleele) a'o le'i fa'asusuina le ipu i le vaila'au vali. E sili atu ona malō meafaigaluega vali ma e fa'aaogaina e vaneina sa'o i luga o le ipu.
c. Vai fa'a'ofu'ofu ma meafaigaluega saogalemu
E masani ona fa'aaogaina vaila'au 'aina e olo ai mea masani. O le mea lea, e taua tele ai mea faigaluega saogalemu e pei o totigilima nitrile, mata tioata, ufimata, ma le ea e fa'aleleia ai le potu faigaluega. O le tele o potu faigaluega fa'aonaponei o lo'o sui i fofo e sili atu ona lelei mo le siosiomaga, ae o lo'o tumau pea le taua o faiga saogalemu.
d. Tarlatan ma ie faamama
E fa'aaogā se ie manifinifi (ie manifinifi) e fa'amamā ai le fogā'ele'ele o le ipu pe a uma ona ulu atu le vaitusi i vaega e ono fa'api'opi'o. O le metotia e solo ai e fuafua tele ai le lagona ma le eseesega o le lolomi.
e. Lomitusi ma ie afu Intaglio
E masani ona fa'aogaina e masini lolomi Intaglio ni u'amea fa'apitoa ma ni palanikeke e fesoasoani e tulei ai le pepa i totonu o le platen. A aunoa ma se masini lolomi talafeagai, e matua faigata lava ona maua ni lolomi intaglio ma'ai ma tulaga ese.
4. Meafaigaluega mo le Lithography ma le Screen Printing Techniques
E ese mai i le vali fa'alava ma le vali intaglio, e lua isi metotia lauiloa o le lithography ma le screen printing.
a. Lithography (maa po'o ipu)
O le vali masani e fa'aaogaina ai le ma'a limestone (lithostone) ma peni vali fa'apitoa. O fa'ata'ita'iga fa'aonaponei e fa'aaogaina ai ipu alumini. O meafaigaluega autu e aofia ai peni vali, gum arabic, se vaila'au fa'agasolo, ni uili vaitusi, ma se masini lolomi vali.
b. Lomitusi lau (lomitusi lau)
E matuā fetuutuunai lava lenei metotia mo galuega taulima o aso nei.
Meafaigaluega taua e aofia ai:
– Fa'avaa o le lau ma ie mesh (eseese lapopo'a mo fa'amatalaga laiti po'o vaega tetele)
– O le lolomiina o le emulsion ma le iunite fa'aalia mo le faia o stencils
– Squeegee e toso ai le vaitusi i le lau
– Laulau lomitusi ma le mea fa'apipi'i (teipi/kelū) e fa'atumauina ai le tulaga o le pepa
– Vaitusi lolomi lau (plastisol poʻo le vai) e tusa ai ma manaʻoga faʻa-tusiata ma ala o faasalalauga
E sili le lolomiina i luga o le lau mo lanu poloka, fa'aputuga fa'alava, ma le lolomiina tutusa.
5. Meafaigaluega mo le Lolomiina o Ata Fa'atekinolosi
I le lalolagi o faatufugaga i ona po nei, o le lolomiina faafuainumera o le filifiliga lea aua e vave, sa'o, ma e mafai ona gaosia ni kopi e pei ona lelei i le falemataaga pe a faaaogaina tulaga faatonuina o faatufugaga matagofie.
a. Lomitusi ata (giclée) inkjet
E masani ona fa'aogaina e le au lomitusi Giclée vaitusi vali e tete'e i le mou atu o lanu. O nei vaitusi e ofoina atu ni fa'avasegaga lamolemole, auiliiliga maualuluga, ma le tumau lelei o lanu pe a fa'atusatusa i vaitusi vali masani.
b. Meafaigaluega fa'atulagaina ma mata'itu'i ua fa'atulagaina
Ina ia mautinoa le tutusa o lanu i le va o le lau ma le lolomi, e manaʻomia e tusiata se monitor e saʻo lelei lanu ma se masini faʻatulagaina (colorimeter). E fesoasoani lea e maua ai se faʻaaliga tutusa.
c. Fa'asologa o lanu (fa'asologa o ICC) ma polokalama mamanu
O polokalama faakomepiuta e pei o le Adobe Photoshop po'o le Illustrator, fa'apea fo'i ma le fa'aaogaina o fa'amatalaga ICC, e iai sona sao taua i le puleaina o lanu. A aunoa ma le puleaina lelei o lanu, e mafai ona pogisa tele ata lolomi, le mautonu, pe iai fo'i se lanu fa'api'opi'o.
d. Pepa faatufugaga ma ie vali
O le lolomiina fa'atekinolosi o ata matagofie e masani ona fa'aaogaina ai pepa vavae (cotton), baryta, po'o se ie vali fa'apitoa. O foliga matte e fa'atupuina ai se lagona vaivai ma fa'a-tusiata, ae o foliga e le susulu tele e mafai ona fa'aleleia atili ai fa'amatalaga ma le eseesega.
6. Meafaigaluega Lagolago: Fa'auma ma Tausiga
A maeʻa ona lolomi, o le faagasologa o le faʻauma e fesoasoani e umi ai le galuega ma foliga faʻapolofesa.
a. Mea tipi, fua u'amea, ma le fala tipi
E fa'aaogaina e tipi ai pepa i se auala matagofie, fatu ai ni laina o lomiga, pe fetu'una'i ai le lapo'a o le fa'avaa.
b. Masini fa'amago ma le fata fa'amago
E umi se taimi e mago ai lolomi e fa'avae i le vaitusi suāu'u. O se fata e fa'amago ai e fesoasoani e taofia ai lolomi mai le pipii fa'atasi, ma tausia ai le mamā o le mea.
c. Suāuu puipui (fa'apipi'i/varnish)
Mo nisi galuega, o se ufiufi puipui e fesoasoani e puipuia ai le maosi ma fa'aumiumi ai le umi o le vali. Peita'i, e tatau ona fetu'una'i lona fa'aaogaina i le ituaiga vaitusi ma le pepa ina ia 'alofia ai le fa'aleagaina o le fogā'ele'ele.
d. Totigilima vavae ma faila teuina o mea tuai
Mo le teuina, e puipuia e totigilima le pepa mai le pisipisia e le suāuu lima. O faila teuina e leai ni 'aisa e fa'atumauina ai le malosi o lau galuega ma puipuia ai le samasama.
Fa'ato'a
O meafaigaluega mo le lolomiina o ata e lē na'o ni "meafaigaluega fa'apitoa," ae o se vaega o se fuafuaga fa'a-tusiata. O le filifilia o le klise sa'o, le vaitusi sa'o, ma se masini lomitusi po'o se lomitusi e fa'aopoopo i uiga vaaia o le a fesoasoani i tusiata e gaosia ai se galuega malosi, tumau, ma tumau. O tekinolosi fa'aonaponei e ofoina atu le faigofie ma le sa'o, ae o metotia masani e maua ai ni mamanu tulaga ese, ni limalima, ma le loloto. I le iuga, o meafaigaluega sili ona lelei o mea ia e sili ona fetaui ma au sini vaaia, punaoa o le potu su'esu'e, ma le sitaili fatufatua'i.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga mo: ni metotia faʻapitoa (linocut/screen printing), faʻatulagaga o galuega atofaina a le aʻoga, pe faʻaopoopo se lisi o meafaigaluega ma tau faʻatatau i Initonesia.