Fa'amatalaga o le gaioiga laina e le tutusa
O le gaioiga laina e le tutusa o le gaioiga lea i le fa'atelevaveina faifai pea. I se isi faaupuga, o le gaioiga laina e le tutusa = o le gaioiga ma le fa'ateleina o le fa'atelevaveina e tumau ma o le itu o le fa'atelevaveina e tumau. O le itu o le fa'atelevaveina e tumau = o le itu o le saoasaoa e tumau = o le itu o le si'itia e tumau = o le itu o le gaioiga e tumau = o le mea e gaoioi i se laina sa'o. O le tele o le fa'atelevaveina faifai pea o lona uiga o le tele o le saoasaoa po'o le saoasaoa e fa'ateleina i taimi uma.
Fa'ata'ita'iga muamua:
O le mea faitino e muamua ona malolo. I le sekone e tasi mulimuli ane, e gaoioi le mea faitino i le saoasaoa o le 2 m/s. I le lua sekone mulimuli ane, e gaoioi le mea faitino i le saoasaoa o le 4 m/s. I le tolu sekone mulimuli ane, e gaoioi le mea faitino i le saoasaoa o le 6 m/s. I le fa sekone mulimuli ane, e gaoioi le mea faitino i le saoasaoa o le 8 m/s. Ma faapena ai lava...
I sekone taʻitasi e 1, e faʻateleina le saoasaoa o le mea faitino i le 2 m/s. E oʻo i le mea faitino se faʻatelevaveina faifai pea o le 2 m/s i le 1 sekone pe 2 m/s i le sekone pe 2 m/ s2.
O le faʻataʻitaʻiga lona lua:
E muai gaoioi se mea i le saoasaoa e 10 m/s. I le sekone mulimuli ane.
Ua fa'aitiitia le saoasaoa i le 9 m/s. I le lua sekone mulimuli ane, ua fa'aitiitia le saoasaoa i le 8 m/s. I le tolu sekone mulimuli ane, ua fa'aitiitia le saoasaoa i le 7 m/s. I le fa sekone mulimuli ane, ua fa'aitiitia le saoasaoa i le 6 m/s. Ma fa'apena lava … I sekone ta'itasi, e fa'aitiitia le saoasaoa o le mea faitino i le 1 m/s. E tumau le fa'agesegese o le mea faitino i le 1 m/s i le 1 sekone pe 1 m/s i le sekone pe 1 m/ s2.
Fa'atusatusaga o le gaioiga laina e le tutusa
E tolu fua fa'atatau o le fua fa'atatau e masani ona fa'aaogaina:
vt = v o + i
d = v o t + 1/2 i le 2
vt 2 = v o 2 + 2 ad
v o = saoasaoa muamua (mita/sekone), v t = saoasaoa mulimuli (mita/sekone), a = fa'avavevaveina (mita/sekone sikuea), t = va o le taimi (sekone), d = mamao (mita).
Fa'ata'ita'iga o le fa'afitauli 1:
O se vaega, e malolo i le taimi muamua, ona oo lea i se faatelevaveina faifai pea o le 2 m/s 2 mo le 10 sekone. Fuafua le saoasaoa mulimuli o le vaega.
fofo:
E aunoa ma le fua fa'atatau:
O le saoasaoa (a) = 2 m/s 2 o lona uiga o le saoasaoa (v) e faʻateleina i le 2 m/s i le 1 sekone. A maeʻa le 2 sekone, v = 4 m/s. A maeʻa le 10 sekone, v = 20 m/s.
Fa'aaogaina o le fua fa'atatau:
Ua iloa: v o = 0 m/s (particle i le malolo), a = 2 m/s 2 , t = 10 s
Sa manaʻomia: v t
vt = v o + at = 0 + (2)(10) = 20 m/s
Fa'ata'ita'iga o le fa'afitauli 2:
O loʻo alu se taʻavale i luga o se ala saʻo i le saoasaoa e 60 km/h. Ona o loʻo i ai se faʻalavelave, e taofi ai e le avetaavale, o lea e 10 m/s2 le faʻagesegese o le taʻavale. O le a le mamao e malaga ai pea le taʻavale seʻia taofi pe a uma ona taofi?
Iloa:
v o = 60 km/h = 60(1000 m)/3600 s = 17 m/s
vt = 0 m/s (taofi le taavale )
2a = – 10 m/s
Mana'omia: mamao (d)
fofo:
vt 2 = v o 2 + 2 ad
(0) 2 = (17) 2 + 2(-10) d
0 = 289 – 20 aso
289 = 20 aso
d = 289 : 20 = 14.45 mita
Fa'ata'ita'iga o le fa'afitauli 3:
O le kalafi o loʻo i lalo o se kalafi o le gaioiga laina e le tutusa, o le v e fai ma sui o le saoasaoa, ma o le t e taʻu mai ai le taimi. O le tele o le faʻavavevaveina o mea e faʻavae i luga o le kalafi o le …


Fa'ata'ita'iga o le fa'afitauli 4:
O le gaioiga a se taavale e maua ai se siata o le saoasaoa (v) vs taimi (t) e pei ona faaalia i le ata i le itu. Afai o le eria i lalo o le kalafi (eria ua valivali) e 48 m, o lona uiga o le faatelevaveina o le taavale e …

Vaega ua fa'apaoloina = mamao atoa = 48 mita
v o = 8 m/s, v t = 16 m/s, t = 1 m/s
vt = v o + i
16 = 8 + se (1)
a = 16 – 8
a = 8 m/s 2
or
![]()
Fesili ma tali fa'avae e uiga i le gaioiga laina e le tutusa
- O le ā le gaioiga laina e lē tutusa?
O le gaioiga laina e le tutusa e faasino i le gaioiga o se mea i luga o se laina sao ma se saoasaoa po o se saosaoa e fesuisuiai.
- E faʻapefea ona faʻatusalia le gaioiga laina e lē tutusa i luga o se kalafi mamao-taimi?
O le gaioiga laina e lē tutusa e faʻatusalia e se laina piʻo i luga o se kalafi mamao-taimi.
- O le ā le matafaioi a le fa'atelevaveina i le gaioiga laina e lē tutusa?
O le fa'avavevaveina o se mea taua i le gaioiga laina e le tutusa. O le fua lea e suia ai le saoasaoa i le aluga o taimi.
- E faʻapefea ona iloa le gaioiga laina e le tutusa i luga o se kalafi o le saoasaoa-taimi?
O le gaioiga laina e lē tutusa e faʻatusalia e se laina e lē faʻalava (faʻateleina pe faʻaitiitia) i luga o le kalafi o le saoasaoa-taimi, e faʻailoa ai o le saoasaoa e suia i le aluga o taimi.
- O le ā le iunite o le fa'avavevaveina i le Fa'ava-o-malo o Iunite (SI)?
O le iunite o le fa'avavevaveina i le faiga SI o le mita i le sekone fa'atafafā (m/s²).
- O le ā le fua fa'atatau mo le fesiita'iga i le gaioiga laina e lē tutusa, pe a fua i le saoasaoa muamua, le fa'avavevaveina, ma le taimi?
O le fua fa'atatau o le s = ut + ½at², lea o le s o le si'itia, u o le saoasaoa muamua, a o le fa'avavevaveina, ma le t o le taimi.
- E mafai ona leaga le si'itia o le 's' i le gaioiga laina e le tutusa?
Ioe, e mafai ona leaga le si'itia o 's' i le gaioiga laina e le tutusa. O le a fa'aalia ai le gaioiga i le itu fa'afeagai ma le itu lelei ua filifilia.
- E mafai ea e se mea faitino o loʻo gaoioi faʻasolosolo e le tutusa ona taofi?
Ioe, e mafai e se mea faitino o loʻo faia se gaioiga laina e le tutusa pe afai o lona faʻavavevaveina e faʻafeagai ma le itu e gaoioi ai ma faʻaitiitia ai le saoasaoa o le mea faitino i le zero.
- O le ā le fua fa'atatau mo le saoasaoa mulimuli i le gaioiga laina e lē tutusa, pe a fua i le saoasaoa muamua, le fa'atelevaveina, ma le taimi?
O le fua fa'atatau o le v = u + at, lea o le v o le saoasaoa mulimuli, u o le saoasaoa muamua, a o le fa'avavevaveina, ma le t o le taimi.
- E faʻapefea ona faʻaoga le manatu o le jerk i le gaioiga laina e le tutusa?
O le Jerk o le fua faatatau o le suiga o le fa'avavevaveina. I le gaioiga laina e le tutusa, afai e le tumau le fa'avavevaveina ma suia i le aluga o taimi, o lona uiga o lo'o iai le jerk.