Feto'aiga - fa'afitauli ma fofo
1. O le mea faitino A (3 kg) e gaoioi i le saoasaoa o le 8 m/s ma le mea faitino B (5 kg) e gaoioi i le saoasaoa o le 4 m/s. Afai o le feto'ai i le va o mea faitino A ma B e atoatoa le elastic, o le a le saoasaoa o mea faitino A ma B pe a uma le feto'ai?
Ua iloa:
Mamafa o le mea A (m1 ) = 3 kg
Mamafa o le mea faitino B (m 2 ) = 5 kg
O le saoasaoa o le mea A (v 1 ) = 8 ms –1
O le saoasaoa o le mea B (v 2 ) = 4 ms –1
Feto'ai e atoatoa le fetuutuunai.
Mana'omia: v 1 ' ma le v 2 '
Fofo:
Afai e eseese le mamafa o mea uma e lua ma e le o iloa le saoasaoa o mea uma e lua ina ua maeʻa le fetoʻai, ona fuafuaina lea o le saoasaoa ina ua maeʻa le fetoʻai e faʻaaoga ai lenei fua faʻatatau:

E tutusa le itu e agai i ai mea uma e lua ina ia tutusa le saoasaoa o mea uma e lua. Afai e fealua’i uma mea i itu fa’afeagai, o le tasi saoasaoa e iai le fa’ailoga fa’aopoopo ma le isi saoasaoa e iai le fa’ailoga to’ese.
O le saoasaoa o le mea A (v A ) ina ua maeʻa le fetoʻai:
![]()
O le saoasaoa o le mea B (v B ) ina ua maeʻa le fetoʻai:
![]()
O le saoasaoa o le mea faitino A (v 1 ') ina ua uma ona feto'ai e 3 m/s ma le saoasaoa o le mea faitino B (v 2 ') ina ua uma ona feto'ai e 7 m/s.
2. O le polo e iai le momentum o le P, e feto'ai ma se puipui ma e toe atagia mai. O le feto'ai e atoatoa le elastic ma o lona itu e fa'asaga sa'o i le puipui. O le a le suiga o le momentum o le polo?
Ua iloa:
Mamafa o le polo = m
O le saoasaoa o le polo a'o le'i feto'ai = v
Saosaoa o le polo ina ua uma ona feto'ai = -v (o le polo e atagia agavale)
Le malosi o le polo a'o le'i feto'ai (p o ) = mv
Le malosi o le polo ina ua uma ona feto'ai (p t ) = m (-v) = – mv
Manaʻomia: O le suiga o le saoasaoa o le polo
Fofo:
O le suiga o le saoasaoa:
Δp = p t – p o
Δp = – mv – mv
Δp = – 2 mv
Δp = -2p
O le fa'ailoga minus e fa'ailoa mai ai le itu e aga'i i ai le polo.
3. E lua mea, o A ma B, e tutusa le mamafa o lo la’ua fealua’i i le itu fa’afeagai ma feto’ai. E agai atu A i sasa’e i le saoasaoa o le V ma e agai atu B i sisifo i le saoasaoa o le 2V. Afai e atoatoa le feto’ai, o le a la le saoasaoa o mea uma e lua ina ua mae’a le feto’ai.
Ua iloa:
E tutusa le mamafa o meafaitino uma e lua.
E agai atu i sasaʻe A i le saoasaoa o le V
E agai atu B i sisifo i le saoasaoa o le 2V
Mana'omia: O le saoasaoa o mea uma e lua ina ua mae'a le feto'ai
Fofo:
Afai e tutusa le mamafa o mea uma e lua ma e atoatoa le fetuutuunai o le feto'ai, ona suia lea o le saoasaoa o mea uma e lua a mae'a le feto'ai.
A maeʻa le fetoʻai, e agai atu A i sisifo i le 2V ma agai atu B i sasaʻe i le V.
4. E lua mea e tutusa le mamafa e feoa’i i luga o se laina sa’o i itu fa’afeagai e pei ona fa’aalia i le ata o lo’o i lalo. Afai o le saoasaoa o le mea 2 ina ua mae’a le feto’ai (v 2 ') e 5 m/s agai i le taumatau, o le a la le tele o le saoasaoa o le mea 1 ina ua mae’a le feto’ai.
Ua iloa:
Mamafa o mea taitasi = m
Saosaoa o le mea faitino 1 a'o le'i feto'ai (v 1 ) = 8 m/s
Saosaoa o le mea faitino 2 ina ua uma ona feto'ai (v 2 ) = 10 m/s
Saosaoa o le mea faitino 2 ina ua uma ona feto'ai (v 2 ') = 5 m/s
Mana'omia: Saosaoa o le mea 1 ina ua mae'a le feto'ai (v 1 ')
Fofo:
E fai si ele'ele o le feto'ai.
m 1 v 1 + m 2 v 2 = m 1 v 1 ' + m 2 v 2 '
m (v 1 + v 2 ) = m (v 1 ' + v 2 ')
v1 + v2 = v1 ' + v2 '
8 + 10 = v 1 ' + 5
18 = v 1 ' + 5
v1 ' = 18-5
v 1 ' = 13 m/s
Feto'ai e le mafai ona fa'alelei
5. O se pulufana e 10-kalama na fana i le 100 ms -1 , e feto'ai ma se poloka laupapa o lo'o tumau. O le mamafa o le poloka e 490 kalama. O le feto'ai e le feto'ai. O le a le saoasaoa o le poloka ma le pulufana ina ua uma ona feto'ai.
Ua iloa:
mamafa o le pulufana (m1 ) = 10 kalama
Saosaoa o le pulufana (v 1 ) = 100 m/s
Mamafa o le poloka (m 2 ) = 490 kalama
Saosaoa o le poloka (v 2 ) = 0 m/s (poloka i le taimi e malolo ai)
Mana'omia: O le saoasaoa o le poloka ma le pulufana ina ua mae'a le feto'ai
Fofo:
m 1 v 1 + m 2 v 2 = (m 1 + m 2 ) v'
(10)(100) + (490)(0) = (10 + 490) v'
1000 + 0 = 500 v'
1000 = 500 v'
v' = 1000 / 500
v' = 2 m/s
6. O se loli o loʻo gaoioi i le 10 m/s ua fetoʻai ma se taʻavale o loʻo gaoioi i le 20 m/s. A maeʻa le fetoʻai, e tutusa le saoasaoa o le loli ma le taʻavale. O le mamafa o le loli e 1400 kg ma o le mamafa o le taʻavale e 600 kg. O le a le saoasaoa o le loli ma le taʻavale ina ua maeʻa le fetoʻai?
Ua iloa:
saoasaoa o le loli (v 1 ) = 10 m/s
saoasaoa o le taavale (v 2 ) = 20 m/s
mamafa o le loli (m1 ) = 1400 kg
mamafa o le taavale (m2 ) = 600 kg
Manaomia: O le saoasaoa o le loli ma le taavale ina ua maeʻa le fetoʻai
Fofo:
m 1 v 1 + m 2 v 2 = (m 1 + m 2 ) v
(1400)(10) + (600)(20) = (1400 + 600) v
14000 + 12000 = 2000 v
26000 = 2000 v
v = 13 m/s
7. O se pulufana e 20-kalama e gaoioi i le 10 m/s i se itu faalava, e feto’ai ma se poloka e 60-kalama o lo’o taoto i luga o le fola. A uma ona feto’ai, e feto’ai fa’atasi le pulufana ma le poloka i le saoasaoa tutusa ma le itu tutusa. O le a le saoasaoa o pulufana ma poloka uma e lua.
Ua iloa:
Mamafa o le pulufana (m P ) = 20 kalama = 0.02 kg
Mamafa o le poloka (m B ) = 60 kalama = 0.06 kg
O le saoasaoa muamua o le pulufana (v P ) = 10 m/s
O le saoasaoa muamua o poloka (v B ) = 0
Mana'omia: O le saoasaoa o le pulu ma le poloka pe a uma le feto'ai (v')
Fofo:
E lē feliua'i le feto'ai.
m P v P + m B v B = (m P + m B ) v'
(0.02)(10) + (0.06)(0) = (0.02 + 0.06) v'
0.2 + 0 = 0.08 v'
0.2 = 0.08 v'
v' = 0.2 / 0.08
v' = 2.5 m/s
8. E lua mea, o A ma B, e tutusa le mamafa = 1.5 kg e fetaia’i ma feto’ai. O le saoasaoa o le mea A (v A ) = 4 m/s ma le saoasaoa o le mea B (v B ) = 5 m/s. Afai e le feto’ai, o le a le saoasaoa o mea uma e lua ina ua mae’a le feto’ai.
Ua iloa:
Mamafa o le mea faitino A (m A ) = 1.5 kg
Mamafa o le mea faitino B (m B ) = 1.5 kg
Saosaoa o le mea A a'o le'i feto'ai (v A ) = 4 m/s (aga'i taumatau lelei)
Saosaoa o le mea B a'o le'i feto'ai (v B ) = -5 m/s (agavale le lelei)
Manaʻomia: O le saoasaoa o mea uma e lua ina ua maeʻa le fetoʻai
Fofo:
m A v A + m B v B = (m A + m B ) v'
(1.5)(4) + (1.5)(-5) = (1.5 + 1.5) v'
6 – 7.5 = (3) v'
-1.5 = (3) v'
v' = -1.5 / 3
v' = -0.5 m/s
O le fa'ailoga minus e fa'ailoa mai ai a uma ona feto'ai, e agai uma mea i le agavale, i le itu lava e tasi e pei o le mea B.
- O le ā le feto'ai i le tulaga o le fisiki? taliI le fisiki, o se feto'ai e faasino i se mea e tupu lea e feto'ai vavalalata ai ni mea se lua pe sili atu fo'i, e masani ona fa'atinoina ai se malosi i luga o le tasi ma le isi, ma i'u ai i le fesuia'iga o le malosi ma le saoasaoa.
- E faapefea ona eseese fetoaiga elastic ma fetoaiga e le elastic? taliI se feto'ai fa'alava, e fa'asaoina uma le malosi o le momentum ma le kinetic. I se feto'ai e le fa'alava, e fa'asaoina le momentum, ae leai le malosi o le kinetic. O feto'ai e le fa'alava atoatoa o se vaega lea e pipii fa'atasi ai mea feto'ai pe a uma le feto'ai.
- Aiseā e fa'asaoina ai pea le momentum i taimi o feto'aiga? taliE fa'asaoina le malosi i feto'ai ona o le mataupu faavae o le fa'asaoina o le malosi, lea e ta'u mai ai o le malosi atoa o se faiga tapuni e tumau pea se'i vagana ua fa'atinoina e malosiaga mai fafo.
- E fa'asaoina ea i taimi uma le malosi fa'agaoioiga i taimi o feto'ai? taliLeai, e na'o feto'ai fa'alava e fa'asaoina ai le malosi fa'agaoioiga. I feto'ai e le fa'alava, o nisi o le malosi fa'agaoioiga e liua i isi ituaiga o malosiaga, e pei o le malosiaga gafatia, leo, po'o le vevela.
- Aiseā e ono pipii faatasi ai taavale e lua pe a uma ona feto’ai? taliAfai e pipii faatasi taavale e lua pe a uma se feto'ai, o se fa'ata'ita'iga lea o se feto'ai e le atoatoa le feto'ai. E tumau faatasi taavale ona o le feso'ota'i fa'amekanika, fa'aletonu, po'o isi malosiaga e fa'avaivaia ai lo latou gafatia e toe tete'e le tasi mai le isi.
- E mafai e se mea o loʻo fetoʻai ona oʻo i se suiga i le malosi faʻatino e tusa lava pe tumau pea lona saoasaoa? taliIoe, afai e suia le itu e agai i ai se mea i le taimi o se feto'ai ae le o lona saoasaoa, e suia lona saoasaoa (o se aofa'iga vector), ae tumau pea lona saoasaoa (o se aofa'iga scalar). E ui lava atonu e le suia le tele o lona malosiaga kinetic (e fuafua i le saoasaoa), ae ua suia le tufatufaina atu o le malosi i le mea.
- Aiseā e feto'ai ai polo piliati pe a feto'ai? taliE toetoe lava a feto'ai fa'atasi polo piliati. A pa'i le tasi polo i le isi, e fesiita'i le malosi fa'atino ma le saoasaoa, ma mafua ai ona feto'ai fa'atasi polo. O le mamanu ma le meafaitino o polo piliati e fa'aleleia atili ai le fa'asaoina o le malosi fa'atino i nei fegalegaleaiga.
- Afai e feto'ai ni mea se lua e eseese le mamafa ma pipii fa'atasi, pe o le a tutusa ea lo la'ua saoasaoa tu'ufa'atasi ma le averesi o la la'ua saoasaoa muamua? taliE le o lona uiga. O le saoasaoa tuufaatasi o le a faalagolago i le tulafono o le faasaoina o le momentum. Afai e sili atu le mamafa o le tasi mea nai lo le isi, o le saoasaoa tuufaatasi o le a latalata atu i le saoasaoa muamua o le mea e sili atu le mamafa.
- I le lalolagi moni, pe o iai moni ea ni feto'aiga "fa'alelei"? taliI le faʻatinoina, e leai se fetoʻai e atoatoa le elastic. E ui o nisi fetoʻai, e pei o fetoʻai i le va o polo piliati, e toetoe lava a tutusa, ae e iai lava sina malosi e leiloa i isi ituaiga, e pei o le leo poʻo le vevela.
-
E faʻapefea ona faʻaitiitia e se taga ea le aʻafiaga o se fetoʻai i se faʻalavelave tau taʻavale? Tali : E faʻateleina e taga ea le taimi e alu ai mo le suiga o le malosi o le tagata i le taimi e fetoʻai ai. O le faia o lea mea, e faʻaitiitia ai le malosi e oʻo i ai le tagata (lea e faʻatusatusa i le taimi e suia ai le malosi), ma faʻaitiitia ai manuʻaga e ono tulaʻi mai.