Malosiaga fa'a-senipeti - fa'afitauli ma fofo
1. O se polo e 200-kalama, ua fa'apipi'i i le pito o se uaea, ua fa'ata'amilomilo i se li'o fa'alava ma se saoasaoa tulimanu o le 5 rad s -1 . Afai e 60 cm le umi o le uaea, o le a le malosi fa'acentripetal?
Ua iloa:
Mamafa o le mea faitino (m) = 200 gr = 200/1000 kg = 2/10 kg = 0.2 kg
Saosaoa tulimanu (ω) = 5 rad/s
Umi o le uaea = radius (r) = 60 cm = 60/100 m = 0.6 m
Manaomia: O le malosi fa'a-centripetal
Fofo:
O le malosiaga centripetal o le malosiaga lea e mafua ai le fa'avavevaveina o le centripetal.
O le fua fa'atatau o le malosi centripetal:
∑F = ma s
∑F = mv 2 /r = m ω 2 r
∑ F = Malosiaga fa'asenetipela , m = mamafa o le mea faitino , v = saoasaoa fa'alaina , ω = saoasaoa fa'asu'u , r = radius.
∑F = m ω 2 r = (0.2)(5) 2 (0.6) = (0.2)(25)(0.6) = 3 N
2. O se maa ua fa'apipi'i i le pito o se uaea ma fa'ata'amilomilo i se li'o fa'alava e se tamaititi a'oga. Afai o le saoasaoa mulimuli o le maa = 2 x le saoasaoa muamua, o le a la le malosi fa'acentripetal.
Ua iloa:
Mamafa o le maa = m
Saosaoa o le maa = v
Umi o le uaea = radius = r
Manaomia: O le malosi fa'a-centripetal
Fofo:

3. O se auala pi'o e fa'ata'amilomilo R ua mamanuina ina ia mafai e se ta'avale o lo'o malaga i le saoasaoa 10 ms –1 ona fealua'i ma le saogalemu i le liliu. O le coefficient of static friction i le va o le ta'avale ma le auala = 0.5. O le a le radius? Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 ms –2.
Ua iloa:
Saosaoa (v) = 10 m/s
O le fua fa'atatau o le fete'ena'iga tumau i le va o le ta'avale ma le auala (μs ) = 0.5
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s 2
Mana'omia: Radius
Fofo:
Pau lava le malosi i le itu faalava o le malosi lea o le fete’ena’iga tumau. O le fua fa’atatau o le fete’ena’iga tumau:

4. O le coefficient of static friction i le va o le pa'u ma le auala e 0.4. Afai o le fa'atelevaveina ona o le kalave e 10 m/s 2 , o le a le saoasaoa aupito maualuga ina ia mafai ai e le ta'avale ona liliu e aunoa ma le se'e ese mai se ala pi'o.
Ua iloa:
Fa'atusatusaga o le fete'ena'iga tumau (μs) = 0.4
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 10 m/s 2
Le lautele o le ala (R) = 40 mita
Mana'omia: saoasaoa maualuga (v)
Fofo:
O le fua fa'atatau o le tulafono lona lua a Newton i le gaioiga fa'ata'amilomilo tutusa:
![]()
ΣF = malosi fa'aseneti = malosi atoa , m = m ass , a s = fa'avavevave fa'aseneti , v = saoasaoa fa'alaina , R = radius o le ala
Malosi o le Centripetal
O le malosi fa'asenetipela o le malosi atoa lea e mafua ai le fa'avavevaveina o le fa'asenetipela. I lenei tulaga, o le malosi fa'asenetipela o le malosi lea o le fete'ena'iga tumau.
O le fua fa'atatau o le malosi o le fete'ena'iga tumau:
![]()
μ s = fua fa'atatau o le fete'ena'iga tumau , w = mamafa , m = mamafa, g = fa'avavevaveina ona o le kalave
O le saoasaoa maualuga (v):

- O le ā le malosiaga fa'acentripetal?
- tali: O le malosi fa'asenetipela o le malosi lea e fa'atino i luga o se mea o lo'o gaoioi i se ala fa'ata'amilomilo, e fa'asaga i le ogatotonu o le li'o po'o le ala. E nafa ma le taofia o le mea i lana gaioiga fa'ata'amilomilo.
- E faapefea ona eseese le malosiaga centripetal mai le malosiaga centrifugal?
- tali: O le malosi fa'aseneti o se malosi moni e galue i luga o se mea e fa'agaoioi ai i se ala fa'ata'amilomilo. O le malosi fa'aseneti, i le isi itu, o se malosi e foliga mai e tulei ese ai se mea mai le ogatotonu o se li'o pe a va'aia mai se fa'atulagaga fa'ata'amilomilo. O le malosi fa'aseneti e masani ona ta'ua o se malosi "fa'afagogo" po'o se "foliga sese".
- O le ā e tupu pe a faafuaseʻi ona aveese le malosi faʻacentripetal i luga o se mea o loʻo vili?
- tali: Afai e faafuaseʻi ona aveese le malosi faʻacentripetal i luga o se mea vili, o le a gaoioi le mea i se laina saʻo i le ala faʻataʻamilomilo i le tulaga na aveese ai le malosi, i le mulimuli ai i le tulafono muamua a Newton mo le gaioiga.
- E faʻapefea ona suia le malosi centripetal e manaʻomia faʻatasi ai ma le radius o le ala faʻataʻamilo mo se saoasaoa e le suia?
- tali: O le malosi fa'asenetipela e mana'omia e fa'atusatusa fa'afeagai i le radius o le ala fa'ata'amilomilo. Afai e tumau pea le saoasaoa ae fa'ateleina le radius, e fa'aitiitia le malosi fa'asenetipela e mana'omia, ma fa'apea fo'i ma le fa'afeagai.
- E fa'apefea ona suia le malosiaga fa'acentripetal pe afai e faaluaina le saoasaoa o se mea i le gaioiga fa'ata'amilomilo?
- tali: E tutusa lelei le malosi fa'asenetipela ma le sikuea o le saoasaoa o le mea faitino. O lea la, afai e faaluaina le saoasaoa, e fa'ateleina ai le malosi fa'asenetipela e mana'omia.
- E mafai e le kalave ona galue o se malosiaga fa'acentripetal?
- tali: Ioe, e mafai e le kalave ona avea o se malosiaga fa'a-centripetal. O se fa'ata'ita'iga sili ona lelei o le malosiaga kalave i le va o le Lalolagi ma le Masina, lea e taofia ai le Masina i lona ta'amilosaga i le Lalolagi.
- Aiseā e te lagona ai le tulei i le itu pe a e afe fa'afuase'i i totonu o se ta'avale?
- tali: A afe fa'afuase'i se ta'avale, e gaoioi le malosi fa'a-centripetal agai i le ogatotonu o le afega, ma taofia ai le ta'avale i lona ala fa'ata'amilomilo. Peita'i, e masani ona fa'aauau pea lou tino i se laina sa'o ona o le inertia. O lenei tulei i fafo e te lagonaina o se tali atu i le malosi fa'a-centripetal ma e masani ona sese o le "malosi fa'a-centrifugal."
- E faapefea ona aafia e le mamafa o se mea faitino le malosiaga centripetal e manaomia mo le gaioiga faataamilo i se saoasaoa tumau?
- tali: O le malosi fa'asenetipela e mana'omia e fa'atatau sa'o lava i le mamafa o le mea faitino. Afai e faaluaina le mamafa o le mea faitino, e faaluaina fo'i le malosi fa'asenetipela e mana'omia, ona o le saoasaoa ma le radius e tumau pea.
- O le ā le matafaioi a le fete’ena’iga i le malosi fa’acentripetal pe a afe se ta’avale?
- tali: A afe se taavale, o le malosi o le fe'ese'esea'iga i le va o pa'u ma le auala e maua ai le malosi fa'acentripetal e mana'omia e taofi ai le taavale i se ala pi'o. Ana leai ni fe'ese'esea'iga (e pei o se auala aisa), o le a le mafai e le taavale ona afe ma o le a se'e i fafo.
- E mafai e le feto'ai i se manoa ona avea o se malosiaga fa'acentripetal?
- tali: Ioe, o le fe'ave'aia o se manoa po'o se maea e mafai ona avea o se malosiaga fa'aseneti. Mo se fa'ata'ita'iga, pe a fa'ata'amilomilo se mea i se ala fa'ata'amilomilo e fa'aaoga ai se manoa, o le fe'ave'aia o le manoa e maua ai le malosiaga fa'aseneti e mana'omia e fa'agaoioi ai le mea i totonu o le li'o.