Fa'amaumauga fa'asaienisi

O fua po'o fa'atusatusaga i le fisiki e amata mai i le lapopo'a o vaega laiti, e pei o le mamafa o se eletise, i lapopo'a tetele, e pei o le mamafa o le lalolagi. O le tusiaina o taunu'uga o fua o mea tetele, mo se fa'ata'ita'iga o le mamafa o le lalolagi e tusa ma le 6,000,000,000,000,000,000,000,000 kg po'o taunu'uga o fua o vaega laiti, mo se fa'ata'ita'iga o le mamafa o se eletise e tusa ma le 0,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000,000.911 kg e mana'omia ai se avanoa tele ma e masani ona tusia sese. Ina ia fo'ia lenei fa'afitauli, e mafai ona tatou fa'aogaina fa'amaumauga fa'asaienisi.

faitau atili

Fua fa'aletino

E mafai ona fa'aaogaina le au'ili'iliga o fua fa'atatau i le fisiki e siaki ai le sa'o o fa'asologa o fua fa'atatau. I le au'ili'iliga o fua fa'atatau, e na'o aofa'iga fa'aletino e tutusa fua e mafai ona fa'aopoopo, to'esea, pe fa'atusaina. Afai e fa'ateleina, vaevaeina, pe si'itia i le malosi o fua fa'aletino e tutusa pe eseese fua, e fa'ateleina fo'i, vaevaeina, pe si'itia i le malosi o fua o na fua.

faitau atili

Mafiafia

O se tasi o uiga taua o se mea faitino o le mafiafia, e ta'ua fo'i o le mamafa mafiafianya. O le faaupuga manaia o le mafiafia. O le mafiafia o le fua faatatau lea o le mamafa i le voluma o se mea. I le fa'amatematika, ua tusia:
ρ = m/V
(ρ e faitau “rho”) o se mataitusi Eleni e masani ona faʻaaogaina e faʻaalia ai le mafiafia, m o le mamafa ma le V o le voluma.
Faiga faavaomalo o iunite mafiafia o le kilokalama i le mita kupita (kg/m3). Mo iunite CGS, e pei o senitimita, kalama, ma sekone, o le iunite mafiafia e faʻaalia i kalama i le senitimita kupita (gr/cm3).

faitau atili

Aiseā e opeopea ai mea malō i luga o le vai

Pe na e fesili ea, Aiseā e opeopea ai mea malo i luga o le vai? E te tuʻuina le tapuni i totonu o le vai ona opeopea lea o le tapuni. I le isi itu, afai e te tuʻuina se nila suʻisuʻi poʻo se maʻa i totonu o le vai, o le a goto le nila suʻisuʻi poʻo le maʻa, e ui lava e laʻititi le telē o le nila poʻo le maʻa nai lo le tapuni. O a mea e mafua ai ona opeopea se mea malo i luga o le vai?

E galue le malosi o le kalave o le lalolagi i mea uma i luga o le fogaeleele, o lea la, o mea uma e mamafa e iai le malosi o le kalave. Afai e laʻititi le malosi o le mamafa (w) o se mea malo nai lo le malosi o le opeopea (F A ) o le vai, a faatofuina le mea malo i le vai, e siitia le mea ma opeopea i luga o le vai.

faitau atili

Aiseā ua sili atu ai ona malulu le tumutumu o le mauga?

Pe na e mafaufau ea pe aiseā e sili atu ai le mālūlū i le tumutumu o se mauga? O tumutumu o mauga poʻo laufanua maualuluga e masani ona mālūlū nai lo le ea i laufanua maulalo poʻo le latalata i le sami. O le maualuga o se nofoaga i luga aʻe o le sami, o le sili atu foʻi lea ona mālūlū o le ea iinā. E tatau ona māfanafana le ea i le tumutumu o se mauga auā e latalata i le la. Aiseā e sili atu ai le mālūlū i le tumutumu o se mauga?

E tusa ai ma le tulafono a Newton e uiga i le kalave , o le tele o le malosi o le kalave o le Lalolagi i se nofoaga e fa'atusatusa fa'afeagai ma le sikuea o le mamao i le va o le ogatotonu o le Lalolagi ma lena nofoaga. O lea la, o le mamao ese o se nofoaga mai le ogatotonu o le Lalolagi, o le la'ititi fo'i lea o le malosi o le kalave o le Lalolagi i lena nofoaga. I se isi faaupuga, o le maualuga o se nofoaga i luga a'e o le sami, o le la'ititi fo'i lea o le malosi o le kalave o le Lalolagi i lena nofoaga. O lea la, o le malosi o le kalave o le Lalolagi i se nofoaga e lata ane i le sami po'o le eleele maulalo e sili atu nai lo le malosi o le kalave o le Lalolagi i luga o se laufanua laugatasi po'o se tumutumu o le mauga.

faitau atili

Opeopea

OpeopeaFai le fa'ata'ita'iga lenei.

Tautau se mamafa i luga o se dynamometer ma faamaumau le mamafa o loʻo faʻaalia e le dynamometer. Sosoo ai, tuʻu le mamafa i totonu o le vai ma faamaumau le mamafa o loʻo faʻaalia e le dynamometer.

Faatusatusa au fua. E sili atu ea le mamafa pe a iai i le vai pe a leai i le vai? Aisea? Talanoaina taunuuga o lenei faataitaiga ma lau paga.

faitau atili

Malosiaga Masani

O le malosi masani o le malosi lea e faʻatino i luga o mea o loʻo paʻi, lea e faʻasaga saʻo ai le itu o le malosi i le vaʻalele paʻi. O lona faʻailoga o le N ma le faiga faʻavaomalo o iunite o le kg m/s 2 poʻo Newton.

malosi masani 1Fa'amalosi N i luga o se mea mafolafola

O le N o le malosi o loʻo faʻatinoina e le fola i luga o le laʻau, o le N' o le malosi o loʻo faʻatinoina e le laʻau i luga o le fola. o le w o le malosi o le kalave o loʻo faʻatinoina i luga o le laʻau poʻo le mamafa o le laʻau. O le N ma le N' o malosiaga o gaioiga-tali atu, ae o le N ma le w e le o ni malosiaga o gaioiga-tali atu.

faitau atili