Faiga fa'avae o le afi o ta'avale afi

Fa'avae o Faiga Fa'amumu o Ta'avale

O le faiga fa'amumu o se tasi o faiga sili ona taua i ta'avale afi e fa'aaogaina le penisini (Otto engines). O lana galuega autū o le gaosia lea o se aloiafi i le taimi sa'o e fa'amumu ai le paluga o le ea ma le suau'u i totonu o le potu fa'amumu. A aunoa ma se faiga fa'amumu e galue lelei, o le a faigata ona fa'amumu le afi, o le a fa'aitiitia le malosi, o le a fa'aalu tele le suau'u , ma o le a fa'ateleina le kasa o le asu. O lenei tusiga o lo'o talanoaina ai mea taua o faiga fa'amumu o ta'avale afi, e aofia ai a latou galuega, vaega autū, mataupu fa'avae o le fa'agaoioiga, ituaiga, ma fa'ailoga masani o le fa'aletonu.

1. Galuega a le Faiga e Mu ai le Afi

I se tulaga lautele, o le faiga o le afi e tele ana galuega autu:

1. Fa'ateleina le voltage eletise mai le puna o le eletise o le ta'avale (12 volt battery po'o le magnet) i se voltage maualuga (sefulu afe volts) ina ia mafai ona oso i luga o le va o le electrode o le spark plug.
2. Fetuuna'i le taimi e mu ai le afi ina ia aliali mai le aloiafi i le taimi e sili ona aoga, e masani lava pe a latalata i le faaiuga o le ta'avale e fa'apipi'i ai.
3. Tufa atu le voltage maualuga i poloka aloiafi taitasi e tusa ai ma le faasologa o le tineia i totonu o silini taitasi (i afi e tele-silini).
4. Fa'amautinoa le tumau o le mu i lalo o tulaga eseese, e pei o le saoasaoa maualalo/maualuga, avega mama/mamafa, vevela o le afi, ma suiga i le lelei o le suau'u.

O se faiga lelei o le afi e iʻu ai i le mu lelei atoatoa, se afi e sili atu ona tali vave, faʻaleleia le lelei o le faʻaaogaina, ma faʻaitiitia ai le kasa oona.

2. Mataupu Faavae Autu o le Faagaioiga o le Faiga o le Mu

I totonu o se afi penisini, e fa'apipi'i le paluga o le ea ma le suau'u e le piston. A'o fa'ateleina le mamafa ma le vevela o le paluga, e mana'omia se puna o le malosi e amata ai le mu. O iinei e aoga ai le palaka afi, e maua ai se aloiafi. Peita'i, o le faia o se aloiafi malosi e mana'omia ai le voltage maualuga.

O lenei mataupu faavae o le liua o le voltage e masani ona faʻaaogaina ai se ignition coil, lea e galue e pei o se transformer: o le voltage maualalo i le primary coil e liua i se voltage maualuga i le secondary coil. Ona tuʻuina atu lea o lenei voltage maualuga i le spark plug, oso i luga o le electrode gap, ma faʻamumuina ai le paluga o le suauʻu.

O le ki i le manuia o le fa'amumuina o lo'o taoto i mea e lua:
– Malosiaga o le aloiafi e lava (sa'o le voltage ma le tafe o le eletise).
– E sa'o le taimi e fa'aaoga ai le aloiafi e tusa ai ma tulaga o le afi.

3. Vaega Autū o le Faiga Fa'amumu

E ui e eseese mamanu, ae o vaega o se faiga fa'amumu penisini e aofia ai:

a. Puna o le Taimi Nei (Paa/Alternator poʻo le Magneto)
I taavale fa'aonaponei, o le puna autū o le eletise e masani lava o le maa (12V) lea e sapalaiina ma toe fa'atumuina e le alternator. I nisi uila afi, aemaise lava fa'ata'ita'iga tuai, o le puna atonu o le magneto.

b. Ki o le afi ma le matagaluega autū
E fa'afeso'ota'i ma motusia e le ki fa'amumu le eletise autū. O le matagaluega autū o le ala eletise maualalo-voltage lea e tafe atu i le uaea autū e ala i le pulea fa'amumu (platinum po'o le vaega eletise).

c. Uili afi
O le uaea e aofia ai:
– Uaea autū: e maua le eletise e 12V (pe mai le magneto).
– O le uaea lona lua: e maua ai le voltage maualuga, e mafai ona 10.000–40.000 volts pe sili atu e fuafua i le masini.

E galue le uaea (coil) pe a motusia faafuaseʻi le tafe autū (faʻaitiitia o le fanua maneta), o lea e tupu ai le faʻaosoina o le eletise maualuga i le uaea lona lua.

d. Pulea/Masini Fa'amama Matāgaluega Autū
E tele ituaiga:
– Platinum (contact breaker): breaker fa'amekanika i faiga masani.
– CDI/TCI/ECU: o se vaega eletise e fa'atonutonu ai le taimi e motusia ai le tafe ma le umi e "fa'atumuina" ai le uaea (taimi e nofo ai).

e. Fa'atau'oa (I Afi Ta'avale Mautinoa)
I faiga masani i taavale tuai, e tufatufa atu e le distributor le voltage maualuga i poloka uila taitasi e tusa ai ma le faasologa o le afi. E masani ona fa'apipi'iina distributors i:
– rotor, tapuni, ma le masini fa'aoso (pulega fa'aoso i luma).
Ua taavale fa'aonaponei, e to'atele le au tufatufa na tu'ua.

f. Uaea Malosiaga Maualuga / Coil-on-Plug (COP)
E fa'asalalauina le eletise maualuga e ala i le uaea fa'amumu. I faiga fa'aonaponei a le COP, e fa'apipi'i sa'o le uaea i le palaka afi, ma mafai ai ona aveese pe fa'apu'upu'u le uaea eletise maualuga.

g. Poloka afi (Faʻapaʻu)
O le palaka afi o le "pito" lea o le faiga e fa'amumu ai le afi. E tupu le pupula i le va o le eletise. O le tulaga o le palaka afi (va, kaponi ua teuina, ma le ofuina o le eletise) e matua a'afia ai le lelei o le mu.

4. Ituaiga o Faiga Fa'amumu

O atinaʻe faatekinolosi ua mafua ai ona suia le faiga e faʻamumu ai le afi mai le masini i le eletise faʻatasi ai ma le pulea e le komepiuta.

1) Faiga Fa'amumu Masani (Platinum)
O lenei faiga e faʻaaogaina le platinum e faʻalavelave ai le tafe autū o le uaea. O ona lelei e faigofie ma faigofie ona malamalama i ai, ae e iai ona faʻaletonu:
– Ua masaesae le platinum, e manaʻomia ona fetuʻunaʻi soo.
– E faigofie ona suia le taimi ona o le ofuina i le cam po'o le spring.
– E ono vaivai le aloiafi i le saoasaoa maualuga (ona o le “pounce” o le platinum).

E masani lava ona i ai se condenser e faʻaitiitia ai le aloiafi i luga o le platinum ma faʻavavevave ai le pa'ū o le fanua maneta ina ia faʻateleina ai le voltage lona lua.

2) Faiga Fa'amumu CDI (Capacitor Discharge Ignition)
E masani ona iai CDI i uila afi. O lenei faiga e teuina ai le malosi i totonu o se capacitor ona faʻasaʻolotoina lea vave i le coil. Uiga o le CDI:
– E sili atu le mautu o le aloiafi i taimi maualuluga.
– Vaega fa'ainisinia e itiiti lava.
– E mafai ona fa'aogaina punaoa AC (magneto) po'o le DC (maa), e fuafua i le mamanu.

E fetaui le CDI mo afi e manaʻomia ai se tali vave i le afi, ae o le uiga o le aloiafi e mafai ona "puʻupuʻu" nai lo se faiga faʻaoso.

3) Faiga o le Mu TCI/Transistor (Mu Fa'aoso Fa'aoso)
E fa'aaogaina lautele TCI i ta'avale fa'aonaponei, e fa'aaoga ai transistors e fai ma sui o le eletise autu. O latou lelei:
– Puleaina lelei o le taimi e nofo ai.
– Malosiaga lelei o le aloiafi i rpm eseese.
– E sili atu ona umi ma e itiiti se tausiga e manaʻomia.

4) Faiga Fa'amumu Tu'ufa'atasi ECU (Pulega o Afi)
I taavale faʻaonaponei, e faʻatonutonu e le ECU le afi e faʻavae i luga o mea e ulufale mai i totonu o le sensor e pei o:
– CKP (Crankshaft Position Sensor)
– CMP (Sene o le Tulaga o le Camshaft)
– TPS (Sene o le Tulaga o le Throttle)
– MAP/MAF (mamafa/manifold poʻo le tafe o le ea)
– ECT (vevela o le malulu)
– Sensor tu'itu'i (iloilo tu'itu'i)

E mafai e le ECU ona fetu'una'i fa'afuase'i le taimi e fa'amumu ai le afi (ignition timing) mo le malosi, lelei, ma puipuia ai le pa.

5) Faiga Fa'amumu e Le'i Fa'asalalauina (DIS) ma le Coil-on-Plug (COP)
E aveese e le DIS le distributor, e faʻaaoga ai ni coil se lua pe o se coil i le cylinder. O le COP sili ona taatele i aso nei: o cylinder taʻitasi e iai lana lava coil saʻo i luga o le spark plug, e mafua ai:
– Fa'aitiitia le malosi e leiloa.
– Puleaina sili atu le sa'o o le afi i le silini ta'itasi.
– Faigofie le tausiga ona e itiiti ni vaega e fe'avea'i.

5. Taimi e Mu ai ma le Fa'agasologa o le Fa'aolaolaina

O le taimi e mu ai o le taimi lea e tupu ai le aloiafi e tusa ai ma le tulaga o le piston. E masani lava, e tupu le aloiafi a'o le'i o'o i le Top Dead Center (TDC) i le taimi e fa'apipi'i ai le compression, e ta'ua o le BTDC (A'o le'i o'o i le Top Dead Center). Aiseā e le'i o'o i le TDC? Talu ai e tele le taimi e atia'e ai le mu, e fa'amoemoeina o le a tupu le mamafa pito i luga pe a uma ona pasia e le piston le TDC mo le tulei sili ona aoga.

I saoasaoa maualuluga o le afi, e pu'upu'u le taimi e maua. O le mea lea, e tatau ona fa'aleleia atili le fa'agaoioiga o le afi ina ia fa'atumauina le mu lelei. O faiga masani e fa'aogaina se masini fa'agaoioiga (centrifugal/vacuum), ae o faiga fa'aonaponei e fa'alagolago i le ECU.

Afai ua vave tele le taimi:
– E mafai e le afi ona “tu’itu’i” (tu’itu’i/pa), le malosi e le mautu, lamatiaga o le faaleagaina o le piston.
Afai ua leva tele i tua:
– Malosiaga vaivai, fa'ama'imau le suau'u, fa'ateleina le vevela o le kasa e alu ese mai le afi.

6. Fa'ailoga o le Fa'aleagaina o le Faiga o le Mu

O nisi fa'ailoga masani o fa'afitauli o le afi:

1. E faigata ona fa'aola le afi: ua mate le palaka, ua vaivai le uaea, ua mate le maa, ua fa'aletonu le CKP sensor.
2. Brebet pe misi le afi: o poloka eletise palapala, uaea o le poloka eletise ua tafe, uaea ua malepe, o injectors/penusini e mafai foi ona mafua ai le afi ae e manaʻomia ona siaki le afi.
3. Fa'aitiitia le malosi: ua sese le taimi, ua vaivai le uaea, e le o ogatasi palaka afi ma fa'amatalaga fa'atonuina.
4. Fa'aaogāina fa'ama'imau o le suau'u: mu le atoatoa, vaivai le aloiafi, taimi sese.
5. O lo'o moli le moli siaki o le afi (ta'avale fa'aonaponei): O DTC e feso'ota'i ma le Misfire (e.g. P0300-P0304) e mafai ona fa'asino i le afi po'o le sapalai o le suau'u.

7. Tausiga Fa'avae o le Faiga Fa'amumu

Ina ia mautinoa e malosi ma lelei le faiga o le afi, fai mea nei e tausi ai:

– Siaki ma sui ia palaka e tusa ai ma taimi atofaina a le kamupani gaosi. Ia mautinoa ua ausia e le va o le palaka le tulaga faatonuina.
– Siaki uaea o le palaka ma le uaea o le poloka: vaavaai mo ni māvaevae, pu, po o le ele i totonu o feso'ota'iga.
– Ia mautinoa o loʻo lelei le voltage o le maa ma e masani foʻi le faiga e faʻatumu ai.
– Faaaoga le penisini e tusa ai ma le octane fautuaina ina ia aua ne’i fa’atuai soo le ECU i le taimi ona o le tu’itu’i.
– I faiga masani: fetu'una'i le platinum ma le taimi i lea taimi ma lea taimi, ma siaki le condenser ma le distributor.

Fa'ato'a

E liua e le faiga fa'amumu o se ta'avale le malosiaga eletise maualalo le voltage i le malosiaga maualuga le voltage e maua ai se aloiafi i le palaka afi i le taimi sa'o. O vaega autu e pei o le uaea, le pulea o le tafe (platinum/CDI/TCI/ECU), ma palaka afi e galulue fa'atasi e fa'atupu ai se mu lelei ma mautu. O le malamalama i mea taua o le faiga fa'amumu e fesoasoani i tagata fa'aoga ma tagata tomai fa'apitoa e su'esu'e fa'afitauli o le afi, faia le tausiga masani, ma fa'atumauina le fa'atinoga lelei o le ta'avale.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou faia se faʻamatalaga e sili atu ona patino o le tusiga mo uila afi (CDI/TCI) poʻo taʻavale faʻaonaponei (COP, ECU, CKP/CMP sensors), faʻatasi ai ma ata o le faiga o galuega ma faʻataʻitaʻiga o tulaga faʻaletonu.

Taofi faamatalaga