Malamalama i le Melting Point ma le Boiling Point

Malamalama i le Melting Point ma le Boiling Point

I le kemisi ma le fisiki, o le malamalama i suiga i le tulaga o mea e taua tele mo le faʻamatalaina o mea tutupu i aso uma, mai le liusuavai o le aisa i le vai pupuna. E lua manatu autū e masani ona talanoaina i le autu o suiga i le tulaga o le tulaga liusuavai ma le tulaga pupuna. E fesoʻotaʻi vavalalata uma ia mea e lua i le vevela patino e oʻo i ai se mea i se suiga o le vaega, ae e tofu lava ma lona faʻamatalaga, mea e aʻafia ai, ma le faʻaoga. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le uiga o le tulaga liusuavai ma le tulaga pupuna, o latou eseesega, mea e aʻafia ai, ma faʻataʻitaʻiga o latou faʻaoga i le olaga i aso faisoo.

Malamalama i le Melting Point

O le tulaga e liusuavai ai o le vevela lea e liua ai se mea mautu i se vai i se mamafa faapitoa (e masani lava 1 le ea). I lenei vevela, o vaega e fausia ai le mea mautu e maua ai le malosi o le vevela e lava e faatoilalo ai le malosi e tosina ai i le va o vaega, ma mafua ai ona pa'ū le fausaga o le mea mautu ma liu vai.

Mo se faʻataʻitaʻiga, o le aisa (vai malo) e iai lona tulaga e liusuavai ai e tusa ma le 0°C i le 1 atm o le mamafa. A faʻavevela le aisa ma oʻo atu i le 0°C, e amata ona liusuavai. E taua le malamalama o le taimi o le faʻagasologa o le liusuavai, e le vave ona siʻitia le vevela o le paluga aisa ma le vai e ui lava ina faʻaaogaina le faʻavevela, aua o le malosi o le vevela e faʻaaogaina e sui ai le tulaga, ae le o le siʻitia o le vevela.

E masani ona fa'aaogaina le tulaga e liusuavai ai o se uiga fa'aletino o se mea. O mea mama e masani ona i ai se tulaga e liusuavai ai e tumau ma ma'ai, e 'ese mai i mea fa'afefiloi, e masani ona liusuavai i luga o se vaega patino o le vevela.

Fa'amatalaga o le Pupuhi

O le tulaga pupuna o le vevela lea e suia ai se vai i se kesi (ausa) i totonu o le vai, e le gata i luga, i se mamafa ua tuʻuina atu. O le tulaga sili ona taua i le tulaga pupuna o le tutusa lea o le mamafa o le ausa o le vai ma le mamafa i fafo (mo se faʻataʻitaʻiga, mamafa o le ea). I le taimi lea, e mafai ona fausia ni pupuna ausa i totonu o le vai ma oso aʻe i luga—o le mea lea e vaʻaia o le pupuna.

FAITAU FOI  Sootaga i le va o le Mamafa ma le Voluma o le Kasa

O le faʻataʻitaʻiga sili ona taatele o le vai, o lona tulaga pupuna e 100°C i le mamafa o le 1 atm. A faʻavevela le vai i le 100°C, e amata ona pupuna. E pei lava o le tulaga liusuavai, e pei ona pupuna le vai i le mamafa tumau, e masani ona tumau lona vevela e tusa lava pe faʻaauau pea le faʻavevela, aua o le malosi o le vevela e faʻaaogaina e sui ai le vai i se kesi (e taʻua o le vevela natia o le vaporization).

O le tulaga pupuna o se fa'ailoga taua fo'i lea i le fa'ailoaina o vaila'au, mamanuina o faiga fa'apisinisi, ma le fuafuaina o tulaga saogalemu o le fa'avevela i totonu o le fale su'esu'e.

Eseesega i le va o le Melting Point ma le Boiling Point

E ui o le vevela o vaega uma e lua o le suiga o le tulaga, o tulaga e liusuavai ai ma tulaga e pupuna ai e iai ni eseesega taua:

1. Itu o le suiga o le foliga
– Tulaga e liusuavai ai: malō → vai
– Tulaga pupuna: vai → kesi

2. Ituaiga o le malosiaga e faʻaaogaina
– I le tulaga e liusuavai ai, e faʻaaogaina le malosi o le vevela e faʻavaivaia ai fusi poʻo malosiaga i le va o vaega i totonu o le mea malo ina ia mafai ai e vaega ona feoaʻi ma le saoloto.
– I le taimi e pupuna ai, e faʻaaogaina le malosi o le vevela e faʻasaʻoloto ai vaega mai le vai i se kesi, ma e manaʻomia ai le tele o le malosi nai lo le malosi e liusuavai ai.

3. Uiga o le faagasologa
– E tupu le liusuavai i le tuaoi i le va o le mea malo ma le mea vai, ona sosolo lea.
– O le fa'apuna e iloa i le fa'aputuina o pupuni ausa i totonu o le vai.

4. Maaleale i le mamafa
– E matuā a'afia lava le malosi o le pupuna e le mamafa mai fafo.
– E mafai fo'i ona a'afia le tulaga e liusuavai ai e le mamafa, ae e masani lava ona la'ititi le a'afiaga mo le tele o mea nai lo le tulaga e pupuna ai.

Mea e A'afia ai le Melting Point

O nisi o mea e mafai ona aʻafia ai le tulaga e liusuavai ai se mea e aofia ai:

1. Ituaiga ma le malosi o fusi i le va o vaega
O mea e malolosi le tosina atu i le va o molekula e masani ona maualuga le tulaga e liu suavai ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, o mea ionic e pei o le sodium chloride (NaCl) e maualuga le tulaga e liu suavai ai ona e matua malolosi lava le malosiaga eletise i le va o ions.

FAITAU FOI  O le ā le Vaega Fa'atino i le Kemisi Fa'alenatura?

2. Fausaga o le tioata
O le fa'atulagaga o vaega i totonu o se tioata e a'afia ai le faigofie ona pa'ū le fausaga pe a fa'avevela. O tioata e pipi'i ma mautu e mana'omia le tele o le malosi e fa'amaluluina ai.

3. Mamā o le mea
O mea mama e iai le tulaga e matuā manino lelei e liusuavai ai. O paluga po'o mea o lo'o iai mea leaga e masani ona maualalo ifo o latou tulaga e liusuavai ai ma lautele atu le tulaga e liusuavai ai. O lenei manatu e fa'aaogaina i su'ega mama i fale su'esu'e.

4. Omiga
I nisi o mea, e mafai e le mamafa ona si'itia pe fa'aitiitia le tulaga e liu aisa. O se fa'ata'ita'iga lauiloa o le aisa: o le fa'ateleina o le mamafa e mafai ona fa'aitiitia teisi ai le tulaga e liu aisa, ma mafai ai ona faigofie ona liu aisa i ni mamafa maualuluga (o se mataupu fa'avae e feso'ota'i ma le gaioiga o seevae aisa i luga o se fogā'ele'ele aisa).

Mea e A'afia ai le Pupuhi

E masani ona sili atu ona maaleale tulaga pupuna i suiga o tulaga nai lo tulaga liusuavai. O mea nei e aofia ai:

1. Mamafa mai fafo
O se mea taua tele lea. O le maualalo o le mamafa mai fafo, o le maualalo foi lea o le tulaga pupuna. I nofoaga maualuluga, e maualalo le mamafa o le ea, o lea e pupuna ai le vai i le vevela e i lalo ifo o le 100°C. O le iʻuga, e ono umi se taimi e kuka ai ona e maualalo le tulaga pupuna maualuga.

2. Malosiaga fa'a-molecular
O vai e malolosi a latou fusi fa'avaitaimi (intermolecular bonds) e maualuga le tulaga pupuna. O le vai, mo se fa'ata'ita'iga, e iai fusi fa'a-haitorosene, o lea e maualuga ai lona tulaga pupuna pe a fa'atusatusa i molela'au e tutusa le lapopo'a, e pei o le hydrogen sulfide.

3. Mamafa ma le fausaga molekiula
O molelaiti tetele ma faigofie ona fa'apolarized e masani ona fa'aalia ai le malosi malolosi o Lonetona, o lea la e foliga mai e fa'ateleina le pupuna o le vevela pe a fa'ateleina le mamafa o molelaiti (e pei o le alkane series).

4. Mamā o le mea
E fesuisuia'i tulaga pupuna o paluga ma e masani ona fa'aalia ai se tulaga pupuna. E fa'aaogaina le fa'amamāina e vaevae ai paluga vai e fa'atatau i eseesega o tulaga pupuna.

Fa'ata'ita'iga o le Melting Points ma le Boiling Points o Mea 'Ese'ese

FAITAU FOI  Faaaogāina o Fa'aputuga Organophosphate

O nisi nei o faʻataʻitaʻiga masani (i le mamafa e 1 atm):

– Vai: tulaga e liusuavai ai 0°C; tulaga e pupuna ai 100°C
– Ava malosi (ethanol): tulaga e liusuavai ai pe tusa o le -114°C; tulaga e pupuna ai pe tusa o le 78°C
– U'amea: tulaga e liusuavai ai pe tusa o le 1538°C; tulaga e pupuna ai pe tusa o le 2862°C
– Masima laulau (NaCl): tulaga e liusuavai ai pe tusa o le 801°C; tulaga e pupuna ai pe tusa o le 1413°C

O nei fuainumera e faʻaalia ai o mea e malolosi a latou fusi e masani ona maualuga le tulaga e liusuavai ai ma le tulaga e pupuna ai, ae o mea e vaivai le malosiaga faʻa-vavavelecular e maualalo le tulaga e pupuna ai.

Fa'aaogāina o le Melting Point ma le Boiling Point i le Olaga

E matuā aogā tele le malamalama i tulaga e liusuavai ai (melting points) ma tulaga e pupuna ai (boiling points) i le tele o vaega:

1. Alamanuia u'amea
O le faagasologa o le fa'aleaogaina o le u'amea i le gaosiga o u'amea, fa'apala alumini, ma le fa'apala u'amea e mana'omia ai le puleaina o le vevela e fa'atatau i le maualuga o le fa'aleaogaina o le mea.

2. Alamanuia o mea'ai
O le kuka, fa'amamāina, ma le fa'amamāina e fa'aaogaina ai le manatu o le tulaga pupuna. Mo se fa'ata'ita'iga, o le fa'amamāina i le faia o le masima po'o le susu fa'asusu.

3. Fale Su'esu'e ma Fale Talavai
O le tulaga e liusuavai ai e faʻaaogaina e tofotofo ai le mama o mea malo, ae o le tulaga e pupuna ai e iai lona sao i le faʻamamāina mo le faʻamamāina o vailaʻau poʻo le faia o mea faʻafefiloi.

4. Tekonolosi ma inisinia
O le faiga e fa'amālūlū ai afi, gaosiga o penisini, ma le mamanuina o masini fa'avevela e mana'omia ai le malamalama i suiga o vaega e fa'amautinoa ai le saogalemu ma le lelei.

I'uga

O le tulaga e liusuavai ai o le vevela lea e suia ai se mea mautu i se vai, ae o le tulaga e pupuna ai o le vevela lea e suia ai se vai i se kesi pe a tutusa lona mamafa o le ausa ma le mamafa i fafo. E aʻafia uma ia mea e lua i le natura o le mea (le pipii ma le fausaga o vaega), le mama, ma le mamafa—aemaise lava mo le tulaga e pupuna ai. O le malamalama i nei manatu e lua e fesoasoani e faʻamatalaina ai mea eseese o le natura ma o se faʻavae taua mo faiga faʻapisinisi, suʻesuʻega, ma gaoioiga i aso uma. Afai e malamalama lelei i ai, o le tulaga e liusuavai ai ma le tulaga e pupuna ai e le gata o ni manatu faʻateorē, ae o ni meafaigaluega aoga foʻi mo le puleaina ma le faʻaaogaina o meatotino o mea.

Taofi faamatalaga

E fa'aaogā e lenei 'upega tafa'ilagi le Akismet e fa'aitiitia ai spam. Aoao pe fa'apefea ona fa'agasolo au fa'amatalaga fa'amatalaga