Tupe Fa'a-Isalama ma Meafaigaluega Fesoota'i: Tupe Fa'afaigaluega e Fa'avae i Mataupu Fa'a-Isalama
Pendahuluan
Ua avea tupe faa-Isalama ma se mataupu vevela i le tele o tausaga talu ai nei. O lenei faiga e ofoina atu ai se auala ese i le pulega tau tupe pe a faatusatusa i faiga masani, ona o loo tausisia mataupu faavae faa-Isalama o le shari. O tupe faa-Isalama e le gata ina tosina mai ai tagata Musalimi ae e tosina mai ai foi le mafaufau o le lalolagi atoa ona o lona mautu ma le tonu. O lenei tusiga o le a suʻesuʻeina atili ai tupe faa-Isalama ma meafaigaluega tau tupe eseese e fesoʻotaʻi ma ia.
Mataupu Faavae Autu o Tupe Fa'a-Isalama
O tupe faa-Isalama e faavae i luga o mataupu faavae ua faavaeina i le Sharia, tulafono faa-Isalama e maua mai i le Quran ma le Hadith. O mataupu faavae autu o tupe faa-Isalama e aofia ai:
1. Fa'asa o le Usura (Tului): O le Usura po'o le tului o tupe maua e maua e aunoa ma se taumafaiga po'o se lamatiaga. I tupe fa'a-Isalama, so'o se fefa'ataua'iga e aofia ai le tului e fa'asa.
2. Fa'asa o le Gharar (Le Mautinoa): O fefa'ataua'iga o lo'o i ai elemene o le le mautonu po'o le taumatematega e fa'asa. E tatau ona manino ma sa'oloto mai konekarate uma mai pepelo po'o ni fa'aletonu e ono afaina ai so'o se tasi o itu.
3. Fa'asa o Maisir (Taaloga Faitupe): O gaoioiga e fa'atatau i tupe fa'atauva'a ma e tutusa ma taaloga faitupe e fa'asa fo'i i tupe fa'a-Isalama.
4. Fefa'ataua'iga Halal: O tupe teufaafaigaluega ma fefa'ataua'iga uma e tatau ona i totonu o le tulaga e fa'atagaina e le Sharia, ma e le tatau ona feso'ota'i ma gaoioiga fa'aharam e pei o taaloga faitupe, 'ava malosi, po'o oloa pua'a.
5. Faamasinotonu ma le Tutusa: E tatau ona tausisia le mataupu faavae o le faamasinotonu i fefaatauaiga. E le tatau ona faaleagaina pe faasauaina se vaega i soo se fefaatauaiga.
6. Galulue Faatasi: O mataupu faavae a le Sharia e faʻamalosia ai ituaiga o galulue faatasi e faʻavae i luga o le fefaʻasoaaʻi talafeagai o tulaga lamatia ma le galulue faʻatasi i le vaega o pisinisi poʻo tupe teufaafaigaluega.
Meafaigaluega Tau Tupe Fa'a-Isalama
E tele ni meafaigaluega tau tupe ua atiaʻe e ogatasi ma faiga tau tupe faa-Isalama. O nisi nei o ia mea:
1. Murabahah
O le Murabahah o se metotia fa'atau ma fa'atau atu lea e fa'atau ai e se faletupe po'o se fa'alapotopotoga tau tupe ni oloa mo se tagata fa'atau ona toe fa'atau atu lea i le tagata fa'atau i se tupe mama ua malilie i ai. O lenei tupe mama e tauia ai le faletupe mo ana taumafaiga i le fa'atauina ma le tu'uina atu o oloa. E manino lenei fefa'ataua'iga aua e iloa e le tagata fa'atau le tau fa'atau o oloa ma le tupe mama e totogi e le faletupe.
2. Mudharabah
O le Mudharabah o se faiga faapaaga i le va o ni vaega se lua lea e tuʻuina atu ai e le tasi vaega (le pule o le tupe faavae) le 100% o le tupe faavae, ae o le isi vaega (le mudharib poʻo le pule) e tuʻuina atu le tomai ma le pulega. O tupe mama mai le pisinisi e faʻasoa e tusa ai ma se maliega ua malilie muamua i ai, ae o tupe gau e naʻo le pule o le tupe faavae e tauia.
3. Musharakah
O le Musharakah o se ituaiga o faiga faapaaga faapisinisi i le va o ni vaega se lua pe sili atu, lea e tuuina atu ai e vaega uma tupe faavae ma faasoa atu tupe mama ma tupe gau e tusa ai ma tupe latou te teu faafaigaluega. O lenei manatu e faamalosia ai le auai malosi ma le tiutetauave faatasi i le puleaina o le pisinisi.
4. Ijarah
O le Ijarah o se ituaiga o konekarate lisi lea e maua ai e le tasi vaega (le tagata lisi) le aia tatau e faʻaaoga ai se aseta e umia e le isi vaega (le tagata lisi) ma e tatau ona totogi le lisi o lena aseta. E lua ituaiga autu o ijarah: ijarah muntahia bittamleek, lea e mafai ai ona faʻatau mulimuli ane e le tagata lisi le aseta ua lisiina, ma ijarah e aunoa ma le filifiliga e umia le aseta i le faaiuga o le vaitaimi o le lisi.
5. Sukuk
E masani ona ta'ua Sukuk o ni fusi fa'a-Islam, ae e le o ni mea tau aitalafu. O Sukuk o ni tusi fa'amaonia o le auai po'o le umiaina o se aseta autū, e avatu ai i le tagata e umia le sukuk se sea i lena aseta. O tupe maua mai le aseta e tufatufa atu i ē e umia le sukuk o se toe faafoi o a latou tupe teufaafaigaluega.
6. Wakalah
O le Wakalah o lona uiga o se sui po o se sui. I le tulaga o tupe faa-Isalama, e mafai ona faauigaina o se tagata po o se faalapotopotoga e tofia se sui e faatino ni gaoioiga patino mo i latou, e pei o le faia o se suesuega po o le puleaina o tupe. E galue le sui i se tulaga faatuatuaina ma e tatau ona faataunuu manaoga o le mataitusi autu, e faavae i luga o le maliega muamua.
Fa'aoga ma Lu'itau o Tupe Fa'a-Isalama
E lē gata ina fa'atinoina tupe fa'a-Isalama i atunu'u e to'atele ai tagata Musalimi ae ua fa'apea fo'i ona sosolo atu i le lalolagi i Sisifo, lea ua amata ona fa'aaogaina oloa tau tupe fa'a-Isalama e faletupe tetele ma fa'alapotopotoga tau tupe e lē o ni Musalimi. O le aofa'i atoa o aseta tau tupe fa'a-Isalama ua fuafua e o'o atu i le tiliona tala, o lo'o fa'aalia ai le tele ma le taua o le vaega i le tamaoaiga o le lalolagi.
Talosaga
– Faletupe Fa'a-Isalama: O faletupe fa'a-Isalama e fa'atino galuega e fa'avae i luga o mataupu fa'avae o lo'o ta'ua i luga ma ofoina atu oloa tau tupe eseese e pei o tupe teu, fa'atupeina, pepa talatupe fa'a-Isalama, ma isi e tausisia tulafono fa'a-Isalama.
– Inisiua po'o le Takaful: O le inisiua Sharia (takaful) e fa'agaoioia i luga o mataupu fa'avae o le galulue fa'atasi ma le tiutetauave fa'asoa. O foa'i a tagata auai e fa'aaogaina e fesoasoani ai i isi tagata auai o lo'o a'afia i ni gau po'o ni fa'alavelave fa'afuase'i, e tusa ai ma faiga fa'avae a le sharia.
– Tupe Fa'afaigaluega Sharia: E tele oloa fa'afaigaluega Sharia, e pei o tupe fa'afaigaluega Sharia, oloa Sharia, ma le sukuk (pepa Sharia) e masani ona fa'aaogaina. O nei oloa uma e tausisia mataupu fa'avae ma tulafono fa'atonutonu a Sharia.
Tantangan
E ui i lona vave tuputupu aʻe ma le taliaina ma le naunautai, ae o loʻo feagai foʻi tupe faʻa-Isalama ma le tele o luʻitau:
– Fa'atulagaina: O se tasi o lu'itau autū o le leai o ni tulaga fa'avaomalo tutusa i tupe fa'a-Isalama. Atonu e eseese fa'auigaga a atunu'u 'ese'ese i mataupu fa'avae a le Sharia.
– Taliaina e le Lautele: E manaʻomia e tupe faʻa-Isalama ni aʻoaʻoga loloto ma ni aʻoaʻoga faʻapitoa e faʻamalosia ai le tele o tagata taʻitoʻatasi ma kamupani e malamalama ma talia ona mataupu faavae. E tele lava manatu sese i tagata lautele e faʻapea o le faiga faʻa-Isalama e sili atu ona lavelave nai lo le faiga masani.
– Atina'e Fa'aletulafono ma Fa'atonutonu: I nisi o itulagi, o le leai o ni tulafono faatonutonu lagolago ma ni atina'e fa'aletulafono malolosi o lo'o avea pea ma fa'alavelave tele i le atina'eina o le alamanuia tau tupe fa'a-Isalama.
– Punaoa Faaletagata ma Tomai Faapitoa: O le manaʻomia o punaoa faaletagata ua aʻoaʻoina ma tomai i tupe faa-Isalama o loo avea pea ma luʻitau. O lenei auala e manaʻomia ai se malamalamaga loloto i mataupu faavae tau tupe masani ma mataupu faavae tau tupe faa-Isalama.
I'uga
O tupe faa-Isalama e ofoina atu se isi auala e tauleleia ma gafataulimaina i le pulega tau tupe. I le tausisia o mataupu faavae a le sharia e faasaina ai le riba (usury), gharar (gharar), ma le maisir (taaloga faitupe), ma le faalauiloaina o fefaatauaiga tonu ma manino, o tupe faa-Isalama e le gata ina taua mo tagata Musalimi ae ofoina atu foi ni faamanuiaga lautele i le lalolagi atoa. O meafaigaluega eseese, e pei o le murabahah (mea tau tupe), mudharabah (mea tau tupe), musharakah (mea tau tupe), ijarah (mea tau tupe), sukuk (peitaiga meatotino), ma wakalah (peitaiga meatotino), e maua ai le tele o filifiliga mo le pulega tau tupe tauleleia ma le tonu. E ui i luitau, ae o le lumanai o tupe faa-Isalama e foliga mai e susulu pe afai e o faatasi ma se taumafaiga malosi e faatoilalo ai faafitauli o loo iai ma aoaoina tagata lautele.